theToc Magazine
Τρίτη, 11 Δεκεμβρίου 2018
Magazine
serlok-xolms-i-stoixeiwdis-alitheia

Σερλοκ ΧολμΣ: Η στοιχειωδηΣ αληθεια της Χριστίνας Κατσαντώνη

«Θυμάμαι ότι ήταν στις 4 Μαρτίου όταν σηκώθηκα κάπως νωρίτερα από το συνηθισμένο και είδα ότι ο Σέρλοκ Χολμς δεν είχε τελειώσει ακόμη το πρωινό του. Η σπιτονοικοκυρά ήξερε ότι συνήθως κοιμάμαι μέχρι αργά, και δεν είχε ετοιμάσει το τραπέζι για μένα ούτε τον καφέ μου. Με εκείνη την παράλογη οξυθυμία που διακρίνει τον άνθρωπο, χτύπησα το κουδούνι και της είπα κοφτά ότι είμαι έτοιμος να φάω. Μετά πήρα ένα περιοδικό από το τραπέζι και προσπάθησα να περάσω την ώρα μου, ενώ ο συγκάτοικος μου μασούσε σιωπηλός το φρυγανισμένο ψωμί του. Ένα από τα άρθρα είχε ένα σημάδι με μολύβι στον τίτλο, και όπως ήταν φυσικό άρχισα να το διαβάζω στα πεταχτά. Είχε τον κάπως φιλόδοξο τίτλο «Το Βιβλίο της Ζωής», και προσπαθούσε να δείξει ότι ένας παρατηρητικός άνθρωπος μπορεί να μάθει πολλά με μια ακριβή και συστηματική εξέταση όσων συμβαίνουν μπροστά του. Μου φάνηκε ένα παράξενο μείγμα ευφυΐας και παραλογισμού...”.

 

 

Στις 4 Μαρτίου -σαν σήμερα- ο δρ. Τζον Γουότσον ανακαλύπτει τις ιδιαίτερες ικανότητες του νέου συγκάτοικου του, Σέρλοκ Χολμς. Η ημερομηνία δεν χρησιμοποιείται τυχαία από τον δημιουργό του, Αρθουρ Κόναν Ντόιλ. Ο ίδιος ξεκίνησε να γράφει την πρώτη ιστορία με θέμα τον διασημότερο ντετέκτιβ όλων των εποχών και τίτλο “Σπουδή στο κόκκινο” («Α study in Scarlet») στις 4 Μαρτίου του 1881. Χρειάστηκε να περάσουν άλλα έξι χρόνια -κι αρκετές απορρίψεις- μέχρι να τη δει να τυπώνεται το 1887 στη Χριστουγεννιάτικη έκδοση του Beeton. 

 

Η δημοσίευση της πρώτης ιστορίας δεν απέφερε στον Ντόιλ παρά μηδαμινά ανταλλάγματα. Στις γενιές της εποχής και σε όλες όσες ακολούθησαν -σχεδόν ενάμιση αιώνα μετά- πρόσφερε έναν ακατανίκητο, άφθαρτο, αγέραστο και πάντα εκκεντρικό ήρωα, που παραμένει το απόλυτο πρότυπο αστυνομικού ντετέκτιβ, πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν κορυφαίοι δημιουργοί του μέλλοντος.

Ο Σέρλοκ Χολμς, κατά τη διάρκεια της καριέρας του, έλυσε πολλά μυστήρια, αλλά δεν περιορίστηκε σε αυτά. Ταυτόχρονα ίδρυσε την αστυνομική λογοτεχνία ως είδος κι έδωσε στον κινηματογράφο και την ποπ κουλτούρα μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης, πολυποίκιλη, άφθαρτη κι απαραίτητη. Κανείς -ούτε καν ο Τζέιμς Μποντ- δεν έχει επηρεάσει όσο αυτός, κανείς δεν έχει διαβαστεί όσο αυτός, κανείς δεν διατηρεί τόσα χρόνια μετά, τόσο πολυπληθές, πιστό κοινό, που ενίοτε αρπάζει μπέρτες, φοράει καπέλα και με ένα μεγεθυντικό φακό στο χέρι, ξεχύνεται στους δρόμους του Λονδίνου, αναζητώντας στοιχεία και αναφωνώντας το διάσημο, αν και ανύπαρκτο στα βιβλία του, μόττο: Στοιχειώδες αγαπητέ Γουότσον...

 

 

Τυχερή η κοινωνία, που δεν έγινε εγκληματίας...

Είναι εκκεντρικός, αλαζονικός, τρέφει τη μέγιστη εκτίμηση στις ικανότητές του κι είναι ελαφρώς σνομπ με τα ιδιαίτερα χαρίσματα των υπολοίπων, δεν έχει σε καμία εκτίμηση την αστυνομία, ούτε τις γυναίκες, αγαπάει την κοκαΐνη και όταν βαριέται του αρέσει να ρίχνει πυροβολισμούς.

Οπως ο ίδιος λέει ζει από την εξυπνάδα του. Κι η κοινωνία είναι τυχερή «...που δεν έγινα εγκληματίας, γιατί διαθέτω σύνθετο μυαλό, όπως οι περισσότεροι εγκληματίες».

Εμφανίζεται -στην πρώτη ιστορία που διαλευκάνει- ως ένας αιώνιος φοιτητής, γόνος αγροτικής οικογενείας, ο οποίος έχει πάθος με την εξιχνίαση υποθέσεων μυστηρίου και εγκλήματος. Αναζητεί την αλήθεια με μεθόδους που για τους άλλους δείχνουν ανορθόδοξες κι αναποτελεσματικές κι είναι τρανός υπερασπιστής της απλής λογικής. Ο ίδιος πάντως έχει παράξενες μονομανίες, όπως το καπέλο, η μπέρτα ή η πίπα του -και οι αγαπημένες του περσικές παντόφλες φυσικά.

Δεν συμπαθεί τις γυναίκες -εκτός από Τη Γυναίκα, Ιρέν Αντλερ- διότι ο έρωτας αντιτίθεται με τη λογική του. Οπως έχει εξηγήσει στον αγαπημένο του σύντροφο στην περιπέτεια, Γουότσον: «Το μυαλό εξακολουθεί να κυβερνά την καρδιά μου και ο έρωτας ως κυρίαρχο συναίσθημα αντιτίθεται στην ψυχρή λογική, την οποία εγώ τοποθετώ μονίμως πάνω από κάθε τι στον κόσμο. Αλλωστε, όταν το σπίτι μιας γυναίκας πιάνει φωτιά, η παντρεμένη τρέχει να σώσει το παιδί ή τα παιδιά της, ενώ η ανύπαντρη αρπάζει την κοσμηματοθήκη της κι ύστερα το βάζει γρήγορα στα πόδια».

 

 

Ο παρατηρητικός ντετέκτιβ που αρνείται να πεθάνει

Γεννήθηκε από τη φαντασία του Αρθουρ Κόναν Ντόιλ τα χρόνια που εκείνος σπούδαζε ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Ενας από τους καθηγητές του, ο δρ. Τζόζεφ Μπελ, ήταν μανιώδης με την παρατήρηση κάθε λεπτομέρειας της εξωτερικής εικόνας των άλλων, γιατί τον βοηθούσε να βγάλει συμπεράσματα για εκείνους. Αυτός στάθηκε η βάση πάνω στην οποία δημιούργησε τον ντετέκτιβ για τον οποίο δανείστηκε και πολλά στοιχεία από τον εαυτό του. Ο ήρωάς του επρόκειτο να διαγράψει πολλές πρωτιές και να μακροημερεύσει -πολύ περισσότερο από τον ίδιο του το δημιουργό.

Πιθανόν, η ιστορία να ήταν διαφορετική σήμερα, αν το περιοδικό Strand δεν ξεκινούσε να δημοσιεύει τακτικά τις φωτογραφίες του Σέρλοκ Χολμς κάνοντάς τον δημοφιλή στο αναγνωστικό κοινό. 'Η αν το οφθαλμιατρείο που άνοιξε ο Αρθουρ Κόναν Ντόιλ το 1890, έσκιζε από πελατεία, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον του από τη συγγραφή στην επιστήμη του. Ομως, όχι, όπως έγραψε στην αυτοβιογραφία του, στο οφθαλμιατρείο... δεν έμπαινε πελάτης! Ο Ντόιλ είχε άπλετο χρόνο να αφοσιωθεί στη συγγραφή και να δώσει τόση ζωντάνια στον ήρωά του, που μετά δεν μπορούσε ούτε κι ο ίδιος να τον σκοτώσει! Το προσπάθησε όταν βαρέθηκε να γράφει τις ιστορίες του, αλλά μάταια.

«Σκέφτομαι να σκοτώσω τον Χόλμς, να τον ξαποστείλω μια και καλή. Με αποσπά από σημαντικότερα πράγματα» έγραφε στη μητέρα του το 1891. Επιχείρησε να τον σκοτώσει το 1893 (με στόχο να αφοσιωθεί στη συγγραφή ιστορικών μυθιστορημάτων) στην ιστορία «Το τελικό πρόβλημα», όμως το κοινό ξεσηκώθηκε. Οχι, ο Χολμς δεν πέθανε (αναγκάστηκε να τον επαναφέρει, με την εξήγηση ότι ο θάνατός του ήταν σκηνοθετημένος). Οχι, ο Σέρλοκ Χολμς δεν πεθαίνει -στοιχειώδες κι αυτό...

 

Από τον Κρίστοφερ Λι στον δρ. Χάουζ! 

Από την πένα του δημιουργού του, ο Σέρλοκ Χολμς πρωταγωνίστησε σε 56 μικρές ιστορίες και τέσσερα μυθιστορήματα. Αμέτρητοι είναι οι ήρωες που ενέπνευσε έκτοτε, αφού σχεδόν κάθε αστυνομικός ντετέκτιβ που ακολούθησε, έχει πάρει στοιχεία από αυτόν. Παράλληλα, είναι ο πιο πολλές φορές ενσαρκωμένος λογοτεχνικός ήρωας στον κινηματογράφο, καθώς από το 1900 μέχρι σήμερα έχει μεταφερθεί στο σινεμά από περισσότερους από 75 ηθοποιούς σε πάνω από 200 ταινίες!

Υπήρξε επίσης ο πρώτος ιδιωτικός ντετέκτιβ του κινηματογράφου, καθώς η παρθενική αποτύπωσή του σε φιλμ έγινε το 1903 στο φωτογραφικό πείραμα «Sherlock Holmes baffled» του Τόμας Εντισον -ο οποίος είναι υπεύθυνος για πολλές πρωτιές. Το κοινό των οπαδών του είναι αμέτρητο ανά τους αιώνες, ενώ υπάρχει ειδικός όρος (Sherlockian) με τον οποίο χαρακτηρίζονται οι φανατικοί μελετητές του.

 

 

Στο σινεμά, πρώτοι τον ανακάλυψαν οι Αμερικανοί -και όχι οι συμπατριώτες Βρετανοί. Ο Γουίλιαμ Ζιλέτ ήταν ο πρώτος ηθοποιός, που κέρδισε φήμη παίζοντας τον Σέρλοκ Χολμς στο θέατρο. Το 1916 προς τέρψη των θαυμαστών του διάσημου ντετέκτιβ, γυρίζεται η πρώτη -βωβή φυσικά- ταινία με ήρωα τον Χολμς και πρωταγωνιστή τον Αμερικανό ηθοποιό. Ο Ζιλέτ προσθέτει στον ήρωα κάποια δικά του στοιχεία, όπως ο μεγεθυντικός φακός, διαμορφώνοντας την εικόνα του Σέρλοκ Χολμς, όπως την ξέρουμε σήμερα.
Το βρετανικό σινεμά άρχισε να ασχολείται με τον Χολμς πέντε χρόνια μετά, μέσα από ταινίες μικρού μήκους με πρωταγωνιστή τον Αϊλι Νόργουντ. Πρώτος ομιλών Σέρλοκ ήταν ο Κλάιβ Μπρουκ στην ταινία «H επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς» (1929). Ακολούθησαν κι άλλοι όπως ο Ρέιμοντ Μάσεϊ, αυτός όμως που ταυτίστηκε περισσότερο με τον διάσημο ήρωα, ήταν ο Μπέιζιλ Ράθμποουν, ο οποίος τον πρωτοέπαιξε στο «Hound of Baskervilles» και συνέχισε να τον υποδύεται για άλλες 13 ταινίες.

 

 

 

 

 

Από τότε ο Σέρλοκ Χολμς πήρε δεκάδες πρόσωπα (Πίτερ Κάσινγκ, Τζέρεμι Μπερετ, Πίτερ Ο' Τουλ μέχρι και ο δράκουλας Κρίστοφερ Λι και πιο πρόσφατα ο Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ), άλλαξε ηλικίες, χρώμα και εποχές. Εγινε μαύρος, ήρωας ταινίας πορνό, κυνήγησε τον Τζακ τον Αντεροβγάλτη, εμφανίστηκε ως ηλικιωμένος 93χρονος (στο πρόσφατο «Mr Holmes» με τον Ιαν Μακ Κέλεν), ταξίδεψε στην άγρια Δύση, εμφανίστηκε ως ομοφυλόφιλος και εξαρτημένος από ναρκωτικά.

 

 

Εντάχθηκε επίσης και στη σημερινή εποχή στην τηλεοπτική μεταφορά του BBC, Σέρλοκ, που έκανε παγκοσμίως γνωστό τον Μπένεντικτ Κάμπερμπατς κι επανέφερε τον Σέρλοκ Χολμς στη μόδα του 21ου αιώνα -όπου ο κλασικός ντετέκτιβ έχει πια την αμέριστη στήριξη του Ιντερνετ και των γκάτζετ της σύγχρονης τεχνολογίας.

Από αυτόν άλλωστε έχουν εμπνευστεί κι άλλοι διάσημοι ήρωες της σύγχρονης τηλεόρασης, όπως για παράδειγμα, ο παγκοσμίως γνωστός και δημοφιλής δρ. Χάουζ (House).

 

 

Ο ίδιος συνήθιζε να λέει στον αγαπημένο του παρτενέρ στα μυστήρια, δόκτορα Γουότσον «...να θυμάσαι, δεν υπάρχει τίποτε καινούριο υπό τον ήλιο. Ολα έχουν συμβεί στο παρελθόν!». Κι όπως διδάσκει η παρουσία του στην παγκόσμια κουλτούρα, όλα -τα μυστήρια- συμβαίνουν μαζί του. Ισως γιατί, όπως έχει συστηθεί κι ο ίδιος, το όνομά του, όχι... δεν είναι Μποντ. «Το όνομά μου είναι Σέρλοκ Χολμς. Και δουλειά μου είναι να γνωρίζω όσα οι υπόλοιποι άνθρωποι δεν ξέρουν».

ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ

Ολικο «λιφτινγκ» για τον «Ποιητη» του Κωστα Βαρωτσου - ΕικονεΣ «Εγκατάσταση» του γλυπτού στην καρδιά της Λευκωσίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, σ’ ένα σημείο απ’ όπου κάποτε εκφωνούσαν τους λόγους τους οι ηγέτες της χώρας.
Ο ΧριστουγεννιατικοΣ ΛευκοΣ ΟικοΣ κι η «Πρωτη Κυρια» του Οι εργατοώρες, ο συμβολισμός, το αποτέλεσμα, το post της Μελάνια. Ο Λευκός Οίκος «ντύθηκε» γιορτινά και γιορτάζει - με νόημα...
Η απιστευτη ιστορια των κοσμηματων τηΣ ΜαριαΣ ΑντουανεταΣ Τα εξαιρετικά κοσμήματα που φυλάσσονταν επί δύο αιώνες μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας ανήκαν σε συλλογή που προερχόταν από τον Οίκο των Βουρβόνων-Πάρμας
Ο Μικυ ΜαουΣ εγινε 90 ετων! Το αφιέρωμα "Mickey's 90th Spectacular" μεταδόθηκε στις 4 Νοεμβρίου από το δίκτυο ABC με γνωστά ονόματα να γιορτάζουν τα γενέθλια του πιο διάσημου ποντικιού.
Η θρυλικη βιλα του Α.Μιαουλη που βγαινει στο σφυρι Δημοπρατείται από τον Οίκο Sotheby's με τιμή εκκίνησης το αστρονομικό ποσό των 4.500.000 ευρώ.
Το ατοφιο ναυαγιο τηΣ ΜαυρηΣ ΘαλασσαΣ που θα μεινει για παντα στο βυθο Σώζεται σχεδόν άθικτο στα 2.000 μέτρα όπου δεν υπάρχει η δυνατότητα ανέλκυσης. Η μαγεία και το μυστήριο του αρχαιότερου ακέραιου ναυαγίου στα χρονικά.
Οταν ο Ξενοφων ΖολωταΣ συναντησε την Λιζ Τειλορ ΄Εκθεση με 12 στιγμιότυπα που έλαβαν χώρα στην Τράπεζα της Ελλάδος κι απαθανάτισε ο Κ. Μεγαλοκονόμος. Συνέντευξη με την επιμελήτριά της, Χάρις Κανελλοπούλου
ΑλεξανδροΣ ΙολαΣ: Η κληρονομια. Ο βιογραφοΣ του θρυλου στο TOC «Τον τσάκισε ο Αυριανισμός.Τον συνέτριψε. Όμως πλέον μιλάει η Ιστορια της Τέχνης για τον ιδιο. Ειναι μεγάλο αυτό. Και μοναδικό». Ο Ν. Σταθούλης για τη δικαίωση Ιόλα.
Royal Academy of Arts: Τιμη στον πρωταθλητη τηΣ αρχιτεκτονικηΣ, Ρ. Πιανο Τα 16 εμβληματικότερα κτήρια του «πρωταθλητή της δημόσιας αρχιτεκτονικής», Ρέντζο Πιάνο, σε μια αναδρομική έκθεση στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών του Λονδίνου
Ο πρωτοποροΣ ΓιαννηΣ ΤσεκλενηΣ και η ελληνικη κλωστοϋφαντουργια Ο σπουδαιότερος Έλληνας σχεδιαστής και τα μοναδικά ρούχα του σε μια αναδρομική έκθεση στο Ναύπλιο.

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook