Γράφουμε ποίηση στα χρόνια της κρίσης;

“Futures: Poetry of the Greek Crisis”. Τι γράφουν οι ποιητές στα χρόνια της κρίσης; 40 Έλληνες ποιητές, 80 ποιήματα κυκλοφορούν στην Αγγλία

grafoume-poiisi-sta-xronia-tis-krisis
|
SHARE THIS
473
SHARES
 

Τι είναι το “Futures: Poetry of the Greek Crisis”; Δεν πρόκειται απλά για μια απλή ποιητική συλλογή, αλλά για ένα ζωντανό στιγμιότυπο της ελληνικής κρίσης, γεμάτο παλμό και ενέργεια. 40 ποιητές, 80 ποιήματα, μεταφρασμένα στα αγγλικά, μεταφέρουν την αίσθηση, το κλίμα και το καθεστώς μέσα στο οποίο δημιουργούν οι Έλληνες ποιητές. 

Πρόκειται για μια νέα ποιητική ανθολογία που έρχεται να δώσει απαντήσεις στην κοινωνική και οικονομική καταστροφή που απειλεί να καταστρέψει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα και να καταγράψει τον παλμό της σημερινής κατάστασης στην Ελλάδα.

Ποίηση με πυγμή που θρηνεί την πτώση, καταδικάζει την απληστία και πυροδοτεί την αλλαγή για ένα μέλλον πιο βιώσιμο και ανθρώπινο μέσα από τον ποιητικό λόγο νέων Ελλήνων ποιητών, καθώς και ποιήματα δημιουργών με ελληνική καταγωγή που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό ή ξένων ποιητών με στενή, ιδιαίτερη σύνδεση με την Ελλάδα. 

Η έκδοση με τίτλο “Futures: Poetry of the Greek Crisis” κυκλοφόρησε στην Αγγλία από τον εκδοτικό οίκο Penned in the Margins σε επιμέλεια και μετάφραση του Θοδωρή Χιώτη. Ποιητής και ο ίδιος και θεωρητικός της λογοτεχνίας,  υποψήφιος διδάκτορας νεοελληνικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, γεννημένος το 1977, ανήκει στην ίδια γενιά της οποίας καταγράφει τη δημιουργία.

Θοδωρής Χιώτης, ποιητής και θεωρητικός της λογοτεχνίας, υποψήφιος διδάκτορας νεοελληνικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης
Θοδωρής Χιώτης, ποιητής και θεωρητικός της λογοτεχνίας, υποψήφιος διδάκτορας νεοελληνικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης

Ο Θοδωρής Χιώτης, μίλησε στο The TOC από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου παρουσιάστηκε η συλλογική αυτή έκδοση με έργα νέων Ελλήνων ποιητών.

«Στα τέλη του 2012», λέει, «συζητούσαμε με τον εκδότη Τζον Τσίβερς σχετικά με το τι γίνεται στην ελληνική ποιητική σκηνή και το πώς γράφεται η ποίηση στα χρόνια της κρίσης. Η απάντηση είναι πολύ σύνθετη. Γράφεται ποίηση αλλά με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο».

 

Μιλάμε για μια γενιά συγκεκριμένη;

Δε μπορούμε να μιλήσουμε ειδικά για μια γενιά, θα ήταν λάθος. Είναι πολύ διαφορετικοί άνθρωποι και γράφουν άμεσα ή έμμεσα για την κρίση. Όπως δε συμφωνεί όλος ο κόσμος, δε συμφωνούν και οι ποιητές στο τι σημαίνει κρίση και το αποτυπώνουν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.

 

Ποιές είναι αυτές οι φωνές;

Φωτογραφίζουμε τις αναδυόμενες φωνές. Και το πώς αναδύονται και συνομιλούν με τους παλιότερους. Σχεδόν όλοι οι ποιητές που βρίσκονται στη συλλογή έχουν αρχίσει να εκδίδουν μετά το 2004. Είναι από 28 μέχρι 38 ετών. Είναι παιδιά που τώρα ξεκινούν να γράφουν ή άνθρωποι που ήδη δούλευαν και τους βρήκε η κρίση. Αυτοί που φιλοξενούνται στην ανθολογία δεν είναι άνθρωποι που γράφουν μόνο ποίηση. Ανήκουν στην παραγωγική τάξη και είναι στην ακμή τους.  Η λογική δεν ήταν να χαρτογραφήσουμε  μια γενιά, περισσότερο θέλουμε να γνωρίσουμε αυτό που γίνεται στο τώρα.

 

 

Η ποίηση είναι ένας τρόπος για να μιλήσεις για το σήμερα;

Είναι ένας τρόπος πολύ σύγχρονος. Οι ποιητές σε αυτή την ανθολογία διαπραγματεύονται την κρίση με ένα τρόπο που μέχρι σήμερα δεν έχουμε δει. Επίσης με πρωτόγνωρο τρόπο διαπραγματεύονται τα θέματα της ελληνικής παράδοσης, το κλισέ του σπασμένου αγάλματος και της αρχαιολογικής παράδοσης. Υπάρχουν ποιητές που φέρνουν το φολκλόρ και το ξανασκέφτονται θέτοντας ερωτήματα: Τι είναι αυτό που μας είπαν ότι είναι ελληνικότητα; Τι είναι αυτό που μας λένε ότι είναι κρίση; Τι είναι αυτά που συγκρούονται και εφάπτονται σε αυτό το περιβάλλον; Και τι πρέπει να κάνουμε; Υπάρχει πειραματισμός και στην φόρμα και στον λόγο και στο περιεχόμενο και όλα τα ποιήματα αρθρώνουν ξεχωριστές φωνές.

 

Πόσο σας επηρεάζει η ιστορική συγκυρία;

Οι άνθρωποι αυτής της γενιάς στην οποία ανήκω και εγώ έχουμε ταξιδέψει στο εξωτερικό όχι σαν οικονομικοί μετανάστες, έχουμε σπουδάσει, έχουμε δει αλλαγές όπως η πτώση του τείχους. Τώρα ζούμε μια μεγάλη αλλαγή όλων αυτών, μια «ιστορική ανωμαλία», φεύγουμε ως οικονομικοί μετανάστες, συζητάμε για νέα σύνορα.

 

Υπάρχει η έννοια της εθνικής ταυτότητας;

Στη συλλογή φιλοξενούνται και συμπεριλαμβάνονται και Έλληνες δεύτερης γενιάς που ζουν στο εξωτερικό και γράφουν για την Ελλάδα από μακριά, όπως και άλλοι που έχουν μεγαλώσει επίσης στο εξωτερικό και γράφουν στα αγγλικά. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον το βλέμμα τους επάνω στις ελληνικές τους ρίζες και το πώς βιώνουν την κρίση από μακριά.  Για παράδειγμα σας φέρνω την Ελένη Φιλίππου που ζει στη Νότια Αφρική και τον  ελληνοϊρλανδό Θόδωρο Μακρή. Ο Μακρής έχει ένα ποίημα που μιλά για μια διαδήλωση στο Σύνταγμα με έναν τρόπο πολύ σκληρό και δυνατό. Οπότε σε αυτή τη συλλογή, το βλέμμα των Ελλήνων και η εμπειρία τους δημιουργούν ένα δίκτυο από φωνές που εξετάζουν και διερευνούν το πεδίο. Μιλάμε για μια άλλη νεοελληνική λογοτεχνία και πραγματικότητα.

 

Θα υπάρξει και συνέχεια, θα συνεχίσετε να καταγράφετε την ελληνική ποίηση;

Μας συμβαίνουν γεγονότα μέσα στην κρίση, τα οποία δε μπορούμε να τα συλλάβουμε ακόμα. Έχει τρομερό ενδιαφέρον όλη η ελληνική καλλιτεχνική παραγωγή σε τόσο αντίξοες συνθήκες. Το βιβλίο δεν έχει όλους όσους θα ήθελα, αλλά δεν τελειώνει η ποιητική παραγωγή σε αυτά που έχουμε συμπεριλάβει εδώ. Και φυσικά θα υπάρξει συνέχεια. 

Δυο ποιήματα από την συλλογή:

 

Κυριάκος Συφιλτζόγλου - Μεταναστευτικά πουλιά

 πάσχει είπαν η χώρα

από αιμορραγική νόσο

αδύνατη άνοιξη

και πονοκέφαλος

-εξάνθημα η φιλοξενία

μια νύμφη του κακού καιρού

από τη Σενεγάλη

κοιμήθηκε στα Αντικύθηρα

είναι και ο ύπνος

μια άμυνα απέναντι στο δρόμο

το περιβάλλον

δεν είναι και τόσο φυσικό

ανώριμα θηλαστικά

ανώριμα θηλάζουν

τι κι αν είμαστε

οι καλύτεροι ξενιστές

το φταίξιμο

θα πέφτει πάντα

σ' έναν

κοκκινο

λαίμη

 

Κωνσταντίνος Χατζηνικολάου - ΟΙ ΑΔΕΛΑΪΔΕΣ

Μνήμη Νίκου Παπατάκη (1918-2010)

1 Απ’ τη ζέστη σκαν τα ζώα. 2 Ο βοσκός ζει στα βουνά, θέλει να φύγει. 3 Πετά με δύναμη την γκλίτσα και καρφώνεται στο χώμα. 4 Η μάνα του τον πουλά όμως κανείς δεν τον αγοράζει. 5 Ούτε ο Βλαχόπουλος, ο αφέντης. 6 Αυτός έχει κόρη, προίκα. 7 Πηγαίνει και τον βρίσκει, την διώχνει. 8 Η μάνα λυσσά. 9 Ο πατέρας πλησιάζει την κόρη και κάτι κροταλίζει μέσα του ενώ κοιτάζει το λαιμό της. 10 Η οικογενειακή ζωή τον έχει διαφθείρει. 11 Ο βοσκός μαθαίνει να γράφει. 12 Πλένει τα πόδια του στο ποτάμι, πίνει νερό. 13 Αποκοιμιέται. 14 Ονειρεύεται ένα αλεξίπτωτο ή σαν γίδα φουσκωμένη. 15 Όταν ξυπνά, το κοπάδι έχει σκορπιστεί. 16 Του ψοφά ο σκύλος. 17 Θάβει το σκύλο. 18 Τον αποχαιρετά, τον αφήνει για τελευταία φορά να μυρίσει τον ώμο του. 19 Έρχεται ο Στρατιώτης. 20 Αγκαλιάζονται σφιχτά, ψάχνουν τα κατσίκια. 21 Τα βρίσκουν, κοψιά από μαχαίρι. 22 Αυτοί είναι που τα οδηγούν ξέπνοα στη χαράδρα και τα σπρώχνουν καθώς σουρουπώνει. 23 Τώρα διασχίζουν εκτάσεις με καπνά κι ο Στρατιώτης λέει στο βοσκό, θα σε φυλακίσουν τώρα. 24 Εσύ το έκανες, απαντά ο βοσκός. 25 Για να μην φύγω, να φύγουμε μαζί μόλις απολυθείς. 26 Ο καταυλισμός των φτωχών. 27 Ο βοσκός ξυρίζεται. 28 Η μάνα τού λέει, να γονατίσεις πρέπει. 29 Και μόνο στη λάμψη της σελήνης τα τρύπια τους ρούχα δείχνουν σχεδόν καθαρά. 30 Φτάνει στο ναό. 31 Όλοι έχουν συγκεντρωθεί για την Ανάσταση και τότε ο βοσκός εμφανίζεται μπροστά τους σαν μια άγρια φασματική φιγούρα και τα πόδια του ριζώνουν στην πιο βαθιά υπόκλιση δούλου, εκλιπαρώντας για συγχώρεση. 32 Αλλά ο κόσμος κατευθύνεται εναντίον του. 33 Η ατμόσφαιρα ηλεκτροφορεί. 34 Ένα χέρι πιάνει το τραχύ χέρι του βοσκού. 35 Η κόρη του Βλαχόπουλου τον απομακρύνει στη σκοτεινή πλευρά του χωριού. 36 Τη στιγμή που ετοιμάζεται να επιστρέψει στον πατέρα, ο βοσκός γίνεται  βοσκός της αναταραχής και χτυπά την κόρη στο πρόσωπο, τσακίζοντας την καταγωγή της. 37 Έλα Δέσποινα, θα σου μάθω να μην συνθηκολογείς. 38 Σπαν τις βιτρίνες κι αρπάζουν κρέας, αυγά, γάλα και ψωμί. 39 Ξημερώνει. 40 Μυρίζει θυμάρι και φρέσκος κρύος αέρας. 41 Στην κορυφή του βουνού, μεταμορφωμένοι. 42 Αυτός: λευκό κοστούμι, πούρο, καμτσίκι. 43 Αυτή: κοντό λαμέ φόρεμα, τα μαλλιά της έχουν λυθεί. 44 Βοσκέ, πού με πας; 45 Με λένε Θάνο, δεν βόσκω στη χλόη πια. 46 Μαστιγώνει τις γάμπες της, τις μελανιάζει. 47 Βάδιζε Δέσποινα, οι πέτρες του δρόμου σκληραίνουν τόσο όμορφα τα γυμνά σου πόδια. 48 Στις πλαγιές μαζεύονται Αστυνομία και Βλαχόπουλος, η μάνα, ο Στρατιώτης. 49 Άνθρωποι κουβαλούν σουβλισμένα αρνιά στην πλάτη. 50 Οστάνδη, Αδελαΐδα, Κίεβο, καγχάζει ο Θάνος. 51 Η γλυκιά γη μάς περιμένει. 52 Ακούγονται οι πρώτοι πυροβολισμοί και οι σφαίρες μπαίνουν στα έλατα και σφηνώνουν στους κορμούς. 53 Δέσποινα παραδοθείτε, φωνάζει ο πατέρας. 54 Πέθανε πατέρα, η Δέσποινα πιάνεται απ’ το μπράτσο του Θάνου και φορά πέπλο νυφικό. 55 Θάνο σ’ αγαπώ. 56 Η μάνα δίνει την ευχή της, ο γιος της έχει γεννηθεί. 57 Πέφτουν στους γκρεμούς σαν άλογα χωρίς αναβάτη. 58 Ο ήλιος του μεσημεριού ζεσταίνει τα πάντα˙ 59 κανένας δεν απέδρασε ποτέ. 

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Από το βιβλίο Μία φορά κάθε τοπίο και ολότελα (Μελάνι 2015)

ΠΟΡΟΣ Ι

Παγιδευμένοι στο πριν και το μετά

ρίχνουμε κλεφτές ματιές στον καθρέφτη

το πρόσωπό μας εκεί σκληρό ήδη σημαδεμένο

Μπροστά ο δρόμος,

το άσπιλο πρόσωπο της νιότης.

Εδώ, μαζί, στο ίδιο σώμα.

Δεν έφυγε

δεν είναι δρόμος που παίρνεις,

ούτε κουβάρι που ξετυλίγεται μέχρι το τέλος

αλίμονο, όχι

Είναι κοχύλι που χτίζεται εσωτερικά

χωρίς να βλέπεις την έξοδο

χωρίς να βρίσκεις την κατεύθυνση

Μια άγνωστη πρόθεση

άσβεστη

Και το ταξίδι είναι ξήλωμα όχι προορισμός.

Ας ξηλώσουμε λοιπόν τις ραφές.

Η γιαγιά μου ξήλωνε

ένα ολόκληρο κουστούμι αντρικό

μέσα σε μια νύχτα

και το ξανάραβε από την αρχή

το μέσα έξω

Έτσι διπλασίαζε τη ζωή του

το μέσα έξω

Η διαδρομή είναι διπλής κατεύθυνσης

κάθε στιγμή

κάθε στιγμή πολλαπλή

και μπρος και πίσω

κι ακόμα, πολλές φορές η ίδια διαδρομή.

Δεν ήταν τέχνασμα. Μα δεξιοτεχνία.

Άλλωστε χωρίς τη γνώση ενός τεχνίτη όλα χάνονται διπλά.

Και σαν παρόν και σαν ανάμνηση.

Ας αναβλύζει ο καιρός

Η δοκιμασία είναι το πέρασμα

Να βρίσκεις τρόπο να περνάς ακόμα κι από μια κουμπότρυπα

Όχι να προχωράς αλλά να συμβαίνεις. 

 

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook