Στο ποδόσφαιρο υπάρχει μια περίεργη, σχεδόν σκληρή αλήθεια: οι μεγάλοι παίκτες δεν διαλέγουν πάντα το τέλος τους.
Μπορεί να έχουν γράψει ιστορία, να έχουν κουβαλήσει εθνικές ομάδες, να έχουν σηκώσει τρόπαια, να έχουν αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε το παιχνίδι, όμως η τελευταία εικόνα τους σε ένα Μουντιάλ δεν είναι πάντα αυτή που θα ταίριαζε στο μέγεθός τους. Κάποιες φορές είναι ένα χαμένο ματς, ένα βλέμμα στο κενό, μια κόκκινη κάρτα, ένας αποκλεισμός ή μια στιγμή που επισκιάζει όλα τα προηγούμενα.
Ο Κριστιάνο Ρονάλντο έζησε κάτι τέτοιο με την Πορτογαλία. Όχι γιατί του έλειψε η καριέρα, οι αριθμοί ή οι διακρίσεις. Αυτά τα είχε ήδη. Αλλά γιατί το Μουντιάλ ήταν πάντα το μεγάλο ανεκπλήρωτο κεφάλαιο της ιστορίας του. Έπαιξε σε έξι Παγκόσμια Κύπελλα, κουβάλησε την Πορτογαλία για σχεδόν δύο δεκαετίες και έγινε το πρόσωπο μιας ολόκληρης εποχής. Κι όμως, το τέλος του σε αυτή τη διοργάνωση δεν ήρθε με μια αποθέωση, ούτε με μια τελευταία μεγάλη βραδιά. Ήρθε με έναν αποκλεισμό, με την αίσθηση ότι ο χρόνος κέρδισε ακόμα και εκείνον.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανθρώπινο κομμάτι της ιστορίας του. Ο Κριστιάνο πέρασε όλη του την καριέρα προσπαθώντας να νικήσει τα όρια. Το σώμα, την ηλικία, την αμφισβήτηση, την πίεση, τους αντιπάλους, ακόμα και την ίδια τη λογική. Για χρόνια έμοιαζε να το καταφέρνει. Όμως το Μουντιάλ δεν συγχωρεί. Δεν περιμένει. Δεν σε αφήνει πάντα να γράψεις το φινάλε όπως το έχεις φανταστεί. Και κάπως έτσι, ένας από τους μεγαλύτερους παίκτες που είδαμε ποτέ έφυγε από τη μεγαλύτερη σκηνή χωρίς την εικόνα που θα ήθελε ο ίδιος, αλλά και χωρίς αυτό να μικραίνει τίποτα από όσα υπήρξε.
Μουντιάλ: Το άδοξο τέλος του Ζινεντίν Ζιντάν
Αυτή η σκληρότητα δεν είναι καινούργια. Ο Ζινεντίν Ζιντάν το έζησε με τον πιο κινηματογραφικό και ταυτόχρονα επώδυνο τρόπο. Ο τελικός του 2006 απέναντι στην Ιταλία θα μπορούσε να είναι το τέλειο αντίο. Ο Ζιντάν είχε ήδη οδηγήσει τη Γαλλία σε ένα Μουντιάλ το 1998, είχε επιστρέψει στην Εθνική για μια τελευταία μεγάλη διαδρομή και στον τελικό έμοιαζε έτοιμος να κλείσει την καριέρα του σαν βασιλιάς. Σκόραρε με πέναλτι αλά Πανένκα, κουβάλησε τη Γαλλία και για μεγάλο κομμάτι του αγώνα, ήταν ξανά ο άνθρωπος γύρω από τον οποίο περιστρεφόταν όλο το παιχνίδι.
Και μετά ήρθε η κουτουλιά στον Ματεράτσι. Μια στιγμή θυμού, μια στιγμή απώλειας ελέγχου, μια στιγμή που έγινε μεγαλύτερη από τον ίδιο τον τελικό.
Ο Ζιντάν αποβλήθηκε στην παράταση και η τελευταία εικόνα της καριέρας του ήταν εκείνος να περπατά προς τα αποδυτήρια, περνώντας δίπλα από το τρόπαιο του Μουντιάλ χωρίς να το αγγίξει. Είναι από τις πιο δυνατές εικόνες που έχει δώσει ποτέ το ποδόσφαιρο. Όχι επειδή ακυρώνει τον Ζιντάν, αλλά επειδή δείχνει πως ακόμα και οι πιο ψύχραιμοι, οι πιο κομψοί, οι πιο σπουδαίοι μπορούν να λυγίσουν σε μια στιγμή.
Μουντιάλ: Ο αποκλεισμός του Μαραντόνα
Ακόμα πιο άδοξο ήταν το τέλος του Ντιέγκο Μαραντόνα στο Μουντιάλ του 1994. Ο Μαραντόνα δεν ήταν απλώς ένας μεγάλος παίκτης. Ήταν μια ποδοσφαιρική θρησκεία, ειδικά για την Αργεντινή. Το 1986 είχε κάνει ίσως το πιο προσωπικό Μουντιάλ που έχει κάνει ποτέ ποδοσφαιριστής, οδηγώντας σχεδόν μόνος του την ομάδα του στην κορυφή. Το 1990 την πήγε ξανά μέχρι τον τελικό. Όταν εμφανίστηκε το 1994 στις ΗΠΑ, δεν ήταν πια ο ίδιος νεαρός διάβολος, αλλά παρέμενε Μαραντόνα. Και αυτό από μόνο του αρκούσε για να αλλάζει τον αέρα γύρω από την Αργεντινή.
Η εικόνα του να πανηγυρίζει έξαλλα στην κάμερα μετά το γκολ απέναντι στην Ελλάδα έμοιαζε τότε σαν επιστροφή. Σαν να έλεγε σε όλους ότι είναι ακόμα εδώ.
Λίγες μέρες αργότερα, όμως, ήρθε το σοκ. Ο Μαραντόνα βρέθηκε θετικός σε απαγορευμένη ουσία και αποβλήθηκε από τη διοργάνωση. Η τελευταία του εικόνα σε Μουντιάλ δεν ήταν ένα γκολ, μια ντρίμπλα ή μια ασίστ, αλλά η αποχώρηση μέσα στη σκιά του σκανδάλου. Για έναν παίκτη που είχε ταυτιστεί όσο λίγοι με την ποδοσφαιρική μαγεία, το τέλος ήταν σχεδόν βίαιο.
Μουντιάλ: Το χαμένο πέναλτι του Ρομπέρτο Μπάτζιο
Υπάρχει, βέβαια, και η περίπτωση του Ρομπέρτο Μπάτζιο, αλλά εκεί η ιστορία είναι διαφορετική. Το χαμένο πέναλτι στον τελικό του 1994 απέναντι στη Βραζιλία είναι μια από τις πιο διάσημες τραγωδίες στην ιστορία των Μουντιάλ. Ο Μπάτζιο είχε κουβαλήσει την Ιταλία μέχρι τον τελικό και τελικά έμεινε στη μνήμη πολλών για τη μπάλα που έφυγε πάνω από το δοκάρι.
Όμως δεν μπορείς να τον βάλεις ακριβώς στην ίδια κατηγορία. Γιατί ο Μπάτζιο επέστρεψε. Στο Μουντιάλ του 1998 σκόραρε ξανά, στάθηκε ξανά στο ύψος του και πήρε πίσω ένα κομμάτι από την ιστορία του. Δεν έσβησε το 1994, αλλά δεν έμεινε αιχμάλωτός του.
Αυτό είναι που κάνει τέτοιες ιστορίες τόσο δυνατές. Δεν μιλάμε για αποτυχίες με την απλή έννοια. Μιλάμε για ποδοσφαιριστές που είχαν ήδη γίνει μύθοι, αλλά είδαν το Μουντιάλ να τους αποχαιρετά με τρόπο σκληρό, σχεδόν άδικο. Ο Κριστιάνο, ο Ζιντάν, ο Μαραντόνα δεν χρειάζονταν ένα καλύτερο τέλος για να αποδείξουν ποιοι ήταν. Το είχαν αποδείξει ξανά και ξανά. Απλώς το ποδόσφαιρο, όπως και η ζωή, δεν δίνει πάντα το φινάλε που ταιριάζει στο σενάριο.
Ίσως, τελικά, εκεί να βρίσκεται και η ομορφιά του. Στο ότι δεν προστατεύει ούτε τους μεγαλύτερους. Τους αφήνει εκτεθειμένους, ανθρώπινους, ευάλωτους. Και πολλές φορές, αυτές οι άδοξες τελευταίες εικόνες μένουν στη μνήμη όχι για να τους μικρύνουν, αλλά για να μας θυμίζουν πως οι θρύλοι δεν είναι θρύλοι επειδή είχαν τέλειο τέλος. Είναι θρύλοι επειδή, ακόμα και όταν το τέλος πόνεσε, όσα είχαν προλάβει να γράψουν πριν από αυτό δεν μπορούσαν πια να σβηστούν.