Πέρα από τις νέες ευκαιρίες για shopping η Μαρίνα Αστέρα παραμένει ένα αρχιτεκτονικό στολίδι σχεδιασμένο από το γραφείο Neiheiser-Argyros (την κατασκευή επέβλεψε το αρχιτεκτονικό γραφείο ΑΕΤΕΡ).
Εμείς θα μείνουμε στις σχεδιαστικές προκλήσεις που αντιμετώπισε το γραφείο Neiheiser-Argyros. Το παρακάτω κείμενο έγινε με βάση την περιγραφή των αρχιτεκτόνων:
Το τοπίο της μαρίνας στη Βουλιαγμένη
Στο ακρωτήρι της Βουλιαγμένης, μέσα σε ένα πυκνό πευκόδασος στις νότιες ακτές της Αθήνας, εκτείνεται ένα έργο που καλείται να λύσει ένα ασυνήθιστο πρόβλημα σχεδιασμού: πώς σχεδιάζεις ένα τοπίο εκεί που πριν δεν υπήρχε καν στεριά.
Το οικόπεδο της μαρίνας δεν είναι μόνο φυσικό έδαφος· περιλαμβάνει και ένα νεόδμητο τεχνητό τμήμα, χτισμένο πάνω στο παράκτιο μέτωπο, αφήνοντας τους σχεδιαστές να αντιμετωπίσουν εξαρχής μια απουσία γης.
Ο βυθός ως αφετηρία
Θα μπορούσε κανείς να δει αυτή την έλλειψη εδάφους ως λευκή σελίδα, ως tabula rasa. Η μελέτη, όμως, αρνείται αυτή τη ματιά.
Κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας κρύβεται ένα πολύπλοκο και δυναμικό οικοσύστημα βυθού, οργανικά δεμένο με το ορατό έδαφος. Η σχεδιαστική σκέψη αντλεί έμπνευση ακριβώς από τους τρόπους που η ανθρωπότητα έχει αποτυπώσει αυτόν τον αόρατο κόσμο: ναυτικούς χάρτες, υψομετρικές καμπύλες, ανεμολόγια, χρωματικές διαβαθμίσεις.
Η κεντρική αρχή αντλείται από τη λογική των ισοϋψών -ένα σύστημα ιχνών του εδάφους που
προβάλλονται πάνω σε μια επίπεδη, δισδιάστατη επιφάνεια.
Ένα ανάγλυφο που αφηγείται ιστορία
Παλιές στρατιωτικές αεροφωτογραφίες αποκάλυψαν το αρχικό, "φυσικό" ανάγλυφο της περιοχής: τις ακτές, τους κόλπους, τις νησίδες όπως ήταν πριν την επέμβαση του ανθρώπου.
Αυτή η γεωλογική αφήγηση δεν χάνεται, αλλά ενσωματώνεται εκ νέου στον σχεδιασμό. Μέσα στο τεχνικό πλαίσιο μιας σύγχρονης μαρίνας, η αδρή γεωμορφολογία του τόπου έρχεται αντιμέτωπη με την κυριολεκτική προβολή των ισοϋψών πάνω στην επίπεδη επιφάνειά της.
Με αναφορά στο έργο του Δημήτρη Πικιώνη, αυτές οι ιστορικές υψομετρικές καμπύλες αποκτούν υλική υπόσταση: ρετάλια λευκού μαρμάρου από γειτονικά λατομεία, τοποθετημένα με αραιή διάταξη σε "κορδέλες" πλάτους 30 εκατοστών, χαράσσουν το έδαφος της μαρίνας σαν φυσικά ίχνη μιας χαμένης τοπογραφίας.
Ένας κάναβος πάνω στο τοπίο
Πάνω σε αυτό το στρώμα ιστορίας υπερτίθεται ένας δεύτερος, πιο σύγχρονος κάναβος: ένα πλέγμα 2x2 μέτρων, προσανατολισμένο σύμφωνα με τη λιμενολεκάνη της μαρίνας, η οποία αποκλίνει κατά 23 μοίρες από τον γεωγραφικό βορρά.
Αν και ο κάναβος καλύπτει ολόκληρο το οικόπεδο, η επιλογή των υλικών δημιουργεί μια σαφή ιεράρχηση χώρων: γυαλισμένα, φλογισμένα, πελεκητά και αμμοβολημένα πλακίδια βασάλτη στα καταστήματα και τους χώρους εστίασης, αδρούς κυβόλιθους στην παραθαλάσσια πεζοδρομημένη ζώνη, και δίχρωμη άσφαλτο στους δρόμους και τους βοηθητικούς χώρους.
Πράσινες νησίδες που αναδύονται
Το τελευταίο επίπεδο του σχεδιασμού αφορά ένα σύστημα φυτεμένων νησίδων, που λειτουργούν ως πράσινοι διαχωριστικοί φράκτες ανάμεσα στο παραθαλάσσιο μέτωπο και τη ζώνη κίνησης οχημάτων.
Οι περισσότερες μαρίνες προσφέρουν στους επισκέπτες σκληρές, άκαμπτες επιφάνειες μπροστά από τα σκάφη· εδώ επιδιώκεται κάτι διαφορετικό, μια πιο φιλόξενη, ανθρώπινη ζώνη δημόσιου χώρου πάνω στη θάλασσα.
Οι πράσινες νησίδες δεν επικάθονται απλώς στο έδαφος αλλά φαίνεται να αναδύονται μέσα από αυτό, αποκτώντας τη δική τους δραματική τοπογραφία και ζωτικότητα. Το αποτέλεσμα δεν είναι πια η ουδέτερη, επίπεδη επιφάνεια ενός τυπικού μόλου, αλλά ένα ζωντανό, φυσικό, έστω
και τεχνητό, ανάγλυφο.
Ο χάρτης ως πραγματικότητα
Το σύνολο αυτών των στρωμάτων μετατρέπει το τοπίο της μαρίνας σε έναν γιγάντιο χάρτη, έναν χάρτη της ιστορίας τουτόπου αλλά και των σύγχρονων αναγκών του, χαραγμένο κυριολεκτικά πάνω στις επιφάνειές του.
Η αναφορά στον χάρτη του διηγήματος του Χόρχε Λουίς Μπόρχες, "Περί της ακριβείας
εν τη επιστήμη", δεν είναι τυχαία: όπως εκείνος ο θρυλικός χάρτης που ταυτιζόταν απόλυτα με την επικράτεια που απεικόνιζε, έτσι και εδώ ο χάρτης δεν είναι απλή αναπαράσταση, είναι το ίδιο το ανάγλυφο.
Έτσι, η μαρίνα της Βουλιαγμένης αναδεικνύεται σε τόπο συνάντησης αντικρουόμενων συστημάτων: η γραφική γλώσσα των ναυτικών χαρτών συνυπάρχει με τo αττικό τοπίο, το τοπικό με το παγκόσμιο, σε μια σύνθεση που δεν επιλύει τις αντιθέσεις της αλλά τις κρατά ζωντανές.
Μέγεθος: 60.000μ2
Τοποθεσία: Βουλιαγμένη, Αθήνα, Ελλάδα
Μέγεθος: 60.000μ2
Τοποθεσία: Βουλιαγμένη, Αθήνα, Ελλάδα
Φωτογραφίες: George Sfakianakis