Σήμερα θα ταξιδέψουμε στη Μάνη για να δούμε τρεις παραθεριστικές κατοικίες που συνέθεσε το αρχιτεκτονικό γραφείο P4.
Mani Residences
"Το αναγκαίο, το απαραίτητο, το χρήσιμο, τόσο όσο να μην περισσεύει χώρος για το αυθαίρετο και το περιττό." — Δ. Πικιώνης
Η μελέτη για τις τρεις παραθεριστικές κατοικίες στη Μάνη ξεκινά από μια βασική παραδοχή: η αρχιτεκτονική του τόπου δεν είναι μια μορφολογική εικόνα προς αναπαραγωγή, αλλά ένα σύστημα αξιών που διαμορφώθηκε μέσα από τη μακραίωνη ιστορία του και την άμεση σχέση του με την έντονη, πετρώδη τοπογραφία. Είναι μια αρχιτεκτονική δεμένη με τη γη, όπου οι μορφές και οι αναλογίες προκύπτουν από την εγγενή υλικότητα και την ανεπιτήδευτη, αυστηρή δομή του ελάχιστου. Πέτρα, ξύλο και χώμα συντίθενται αρμονικά στο πνεύμα του απολύτως απαραίτητου, απαντώντας στις λειτουργικές ανάγκες με το ελάχιστο δυνατό υλικό και έργο.
Η πρόταση επιδιώκει να διατηρήσει αυτές τις αρχές και να τις εφαρμόσει στο παρόν, δημιουργώντας τρεις διακριτές κατοικίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της σύγχρονης ζωής.
Το οικόπεδο είναι γραμμικό, με νοτιοδυτικό προσανατολισμό και έντονη κλίση εδάφους. Η είσοδος βρίσκεται στο βόρειο άκρο, ενώ στο νότιο διασώζονται τα ίχνη ενός παραδοσιακού αλωνιού. Πάνω σε αυτά τα δεδομένα η σύνθεση αρθρώνεται σε τρεις συνθετικές χειρονομίες.
Η πρώτη αφορά την ένωση της εισόδου με το αλώνι, το οποίο αποκαθίσταται και μετατρέπεται σε κοινόχρηστο χώρο του μικρού συγκροτήματος. Ένα ευθύγραμμο μονοπάτι, παράλληλο στην κλίση του εδάφους, οργανώνει τις κινήσεις και λειτουργεί ως ραχοκοκαλιά της σύνθεσης, συνδέοντας την άφιξη με τον τόπο της συνάθροισης.
Η δεύτερη χειρονομία αφορά τις κατοικίες, που παραμένουν διακριτές και σε άμεση σχέση με την πορεία, διατηρώντας την κλίμακα και τις διαστάσεις των ιστορικών οικισμών της Μάνης. Οι δύο πρώτες, ίδιας τυπολογίας, ακολουθούν την αναλογία 1:3 του μανιάτικου "μακριναριού" και τοποθετούνται παράλληλα στην πορεία και στις υψομετρικές, ελαχιστοποιώντας τις εκσκαφές και την επέμβαση στο φυσικό ανάγλυφο.
Η τρίτη χειρονομία αφορά τον τρίτο όγκο, με τις ίδιες αναλογίες, που τοποθετείται αντιστικτικά, κάθετα στην πορεία. Έτσι την ορίζει και την ολοκληρώνει, ενώ ταυτόχρονα ανοίγεται προς τον νότο, διαφυλάσσοντας την ιδιωτικότητα του.
Και στις δύο τυπολογίες γίνεται αναγνώσιμο το τρίπτυχο της μεσογειακής κατοίκησης: το έσω, το έξω και το ανάμεσα. Κέντρο κάθε κατοικίας είναι ο ημιυπαίθριος χώρος, που αναδεικνύει τη σημασία του "ανάμεσα" στον μεσογειακό βίο, ως τόπου όπου η καθημερινότητα εκτυλίσσεται στη σκιά, ανοιχτή στο τοπίο. Μέσω μεγάλων υαλοστασίων οι εσωτερικοί χώροι εκτονώνονται είτε στον ημιυπαίθριο είτε σε οργανωμένη αυλή με μικρή πισίνα, κοντά στη φυσική στάθμη του εδάφους.
Η βιοκλιματική λογική είναι εγγενής στη σύνθεση. Μεγάλα οριζόντια σκίαστρα προστατεύουν τις όψεις από τη νότια ακτινοβολία, ενώ κάθετα στοιχεία σκίασης ανακόπτουν τον δυτικό ήλιο και εξασφαλίζουν την ιδιωτικότητα κάθε χώρου. Το φως, η σκιά και η θέα γίνονται ισότιμα υλικά της αρχιτεκτονικής.
Τελικά, το έργο επιχειρεί να επανερμηνεύσει την ιστορική οικιστική αρχιτεκτονική της Μάνης όχι ως νοσταλγική εικόνα, αλλά μέσα από τις αξίες και τις αρχές που τη γέννησαν. Αποφεύγει τον μιμητισμό των παραδοσιακών κτισμάτων και χρησιμοποιεί το ελάχιστο δυνατό υλικό και έργο, ώστε να απαντήσει στις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου, αφήνοντας το μικρότερο δυνατό αποτύπωμα στο βραχώδες μεσογειακό τοπίο.
Φωτογραφία: STUDIOVD | Βαβδινούδης–Δημητρίου
Εμβαδόν: 220 m²
Έτη έργου: 2019–2023
Κατάσταση: Υλοποιημένο