2018: Δύσκολες μέρες για την φιλελεύθερη δημοκρατία

«Οι πολίτες τής γυρίζουν την πλάτη... σε όλο και μεγαλύτερους αριθμούς», γράφει στο τελευταίο του best seller «Ο λαός κατά της δημοκρατίας».

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
2018: Δύσκολες μέρες για την φιλελεύθερη δημοκρατία

Πρώτα ήταν το Brexit και η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ. Και έπειτα, το 2018, η νίκη των λαϊκιστών και των εθνικιστών στην Ιταλία, του Ζαΐχ Μπολσονάρου στην Βραζιλία, ενώ πλησιάζουν σε λίγους μήνες οι ευρωεκλογές.

Η φιλελεύθερη δημοκρατία περνά όλο και πιο δύσκολες ημέρες. «Οι πολίτες τής γυρίζουν την πλάτη... σε όλο και μεγαλύτερους αριθμούς», γράφει στο τελευταίο του best seller «Ο λαός κατά της δημοκρατίας» ο αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Yascha Mounk.

Το σύστημα αυτό που συνδυάζει λαϊκή κυριαρχία και τα αντίβαρα της εξουσίας (την δικαιοσύνη, τον Τύπο και την κοινωνία των πολιτών), είναι το κυρίαρχο μοντέλο στις δυτικές χώρες από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Αλλά σήμερα, «το σύστημα αυτό διακυβέρνησης που έμοιαζε ακλόνητο δίνει την εντύπωση ότι θα μπορούσε ξαφνικά να καταρρεύσει», γράφει ο Mounk.

Η κύρια αιτία, κατά την γνώμη του: οι μεσαίες τάξεις, μία δημογραφική και πολιτική βάση που οι χώρες αυτές αγνόησαν.

Η «οικοδόμηση μίας μεσαίας τάξης είναι ένα από τα συστατικά στοιχεία της πολιτικής σταθερότητας», υπενθυμίζει η Kori Schake, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS) σε πρόσφατη μελέτη του Lowy Institute με θέμα την «επιβίωση της φιλελεύθερης τάξης».

Ανάγκη κυριαρχίας

Ανασφαλές και φτωχοποιημένο από μία οικονομία που βασίζεται όλο και περισσότερο στις υπηρεσίες, αγανακτισμένο από την πτώση της κυριαρχίας του, αυτό το «συστατικό στοιχείο» της πολιτικής σταθερότητας εξεγείρεται κατά της παρακμής του, κατά του οικονομικού και πολιτιστικού του αφανισμού, γράφει ο γάλλος γεωγράφος Christophe Guilluy στο τελευταίο του βιβλίο «No Society».

Ο Εμανουέλ Μακρόν το έμαθε: όταν αυτό το σημαντικό τμήμα του πληθυσμού εξεγείρεται, βάζοντας ένα κίτρινο γιλέκο, η κατάσταση γίνεται αβάσταχτη για μία κυβέρνηση.

Μία από τις απαιτήσεις αυτών των απείθαρχων πολιτών είναι η ανάκτηση της λαϊκής κυριαρχίας που θεωρούν ότι έχουν χάσει. Μόνο το 8% των Γάλλων θεωρούν ότι οι πολίτες διατηρούν την εξουσία, έναντι του 54% που θεωρούν ότι βρίσκεται στα χέρια των χρηματοπιστωτικών αγορών, σύμφωνα με δημοσκόπηση.

Το σύνθημα του Brexit «Take Back Control» (ανάκτηση του ελέγχου) δεν σημαίνει κάτι άλλο. Το ίδιο και η καταγγελία της πολυμέρειας του διεθνούς συστήματος από τον Ντόναλντ Τραμπ, που προτιμά την διαπραγμάτευση τετ α τετ με τους διεθνείς εταίρους του.

«Αντιδημοκρατικός φιλελευθερισμός»

Η λαϊκή κυριαρχία όλο και συρρικνώνεται, γράφει ο Patrick Moreau, διευθυντής της καναδικής επιθεώρησης Argument σε άρθρο του στην εφημερίδα Le Devoir. Αιτία, οι κανόνες του παιγνιδιού στο διεθνές εμπόριο και η σημασία που έχουν αποκτήσει οι «μειονότητες».

Οι κανόνες «δεν αποτελούν ποτέ αντικείμενο πραγματικού διαλόγου» και οι «μειονότητες» τείνουν να εκμεταλλεύονται το Κράτος δικαίου για ίδιον όφελος, μία «ρητορική για τα δικαιώματα» που ακυρώνει «τον πολιτικό ρόλο των ιστορικών πλειοψηφιών εις όφελος των δικαστηρίων και των ακτιβιστικών οργανωμένων ομάδων».

Αυτή η ανισορροπία ανάμεσα στην λαϊκή κυριαρχία και το Κράτος δικαίου καταλήγει, σύμφωνα με τον Yascha Mounk, στην εγκαθίδρυση μίας «μορφής αντιδημοκρατικού φιλελευθερισμού στην Βόρεια Αμερική και στην δυτική Ευρώπη. Σε αυτό το σχήμα διακυβέρνησης, τα διαδικαστικά προσκόμματα εφαρμόζονται σχολαστικά (τις περισσότερες φορές) και τα ατομικά δικαιώματα τηρούνται (το συχνότερον). Ομως οι ψηφοφόροι έχουν οδηγηθεί εδώ και καιρό στο συμπέρασμα ότι η επιρροή τους επί των δημόσιων πολιτικών είναι ισχνή».

Κατά συνέπεια, για να αυξήσουν την επιρροή τους, πολλοί αψηφούν τους θεσμούς διαμεσολάβησης (συνδικάτα, μέσα ενημέρωσης) που θεωρούν ότι βρίσκονται σε μεγάλη συνάφεια με την εξουσία και είναι ανίκανοι να τους εκπροσωπήσουν. Τείνουν λοιπόν να ψηφίζουν αυτούς που τούς υπόσχονται να τους δώσουν πίσω την χαμένη εξουσία.

Κράτος δικαίου

Αυτό αποτελεί εν δυνάμει απειλή κατά του Κράτους δικαίου, εάν ο εκλεγμένος ηγέτης, οπλισμένος με την δημοκρατική του νομιμοποίηση, αρχίσει να αποξηλώνει τα κεκτημένα του φιλελευθερισμού στην χώρα του: αμφισβήτηση ορισμένων ατομικών ελευθεριών, εγκατάσταση ελέγχου επί των ανεξάρτητων αρχών, επιθέσεις κατά του Τύπου ή ορισμένων μη κυβερνητικών οργανώσεων κ.λπ...Η Ουγγαρία ή η Πολωνία κατηγορούνται συστηματικά από τις δυτικές ηγεσίες για επιθέσεις κατά των ελευθεριών.

Ομως, ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι αυτή η βούληση για κυριαρχία των λαϊκών τάξεων μπορεί να αποτελεί έκφραση μίας βαθύτερης ανάγκης: εδραίωση του αισθήματος του ανήκειν σε ένα έθνος, σε μία κοινή μοίρα με τις ελίτ που έχουν την τάση να κινηθούν προς τις κορυφές της παγκοσμιοποίησης αφήνοντάς τους στο κατώφλι.

Η λαϊκιστική έκρηξη «συμπίπτει με μία όλο και μεγαλύτερη επιθυμία των λαών «να επαναπατρίσουν» τις ηγετικές τους τάξεις, ώστε να μην ξεγλιστρούν», σύμφωνα με την συγγραφέα Coralie Delaume.

Εκπαίδευση, απασχόληση, στέγη, ελεύθερος χρόνος, φορολογία: πολλοί αναλυτές αναφέρονται στην αποσκίρτηση των ελίτ, που αποξηλώνουν έτσι ό,τι μένει από την εθνική συνοχή.

Για τον Jerome Fourquet, του Ιδρύματος Jean Jaures, πρόκειται για την «κοινωνική αυτονόμηση που αφορά ένα τμήμα της κορυφής της κοινωνίας», ένα «ακόμη ανοικτό χάσμα» που χωρίζει τους προνομιούχους από τον υπόλοιπο πληθυσμό.

Ο Christophe Guilluy θεωρεί ότι τα λαϊκά στρώματα, εμφορούμενα από αυτόν τον λαϊκιστικό άνεμο, ασκούν μία «ήπια ισχύ», μία επιρροή επί των ελίτ για να τις αναγκάσουν να επιστρέψουν «σε μία εξουσία που ασκείται από τον λαό», η οποία «πηγάζει από μία ανάγκη, την ανάγκη αναδόμησης της κοινωνίας».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Φωτογραφία: Αρχείο

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

`
ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ 30 Νοε 2020 | 22:59

Εκλογές ΗΠΑ 2020: Η Αριζόνα επικύρωσε τη νίκη του Τζο Μπάιντεν

Ο Τζο Μπάιντεν κέρδισε τον Ντόναλντ Τραμπ και στην Αριζόνα με διαφορά μόλις 10.457 ψήφων σε σύνολο περίπου 3,5 εκατομμυρίων.

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ DAILY BEAST 29 Νοε 2020 | 10:09

"Σατανικό" σχέδιο Τραμπ: Θα δηλώσει υποψήφιος για τις εκλογές του 2024 στην ορκομωσία Μπάιντεν

Ο Τραμπ συνεχίζει να μην αναγνωρίζει την ήττα του από τον Μπάιντεν στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙ ΝΟΘΕΙΑΣ 28 Νοε 2020 | 11:21

ΗΠΑ: "Την πάτησε" ο Τραμπ - Η επανακαταμέτρηση που ζήτησε στο Ουισκόνσιν αύξησε το προβάδισμα Μπάιντεν

Ο Μπάιντεν επικράτησε στις εκλογές των ΗΠΑ εξασφαλίζοντας 306 εκλέκτορες - αρκετούς περισσότερους από τους 270 που χρειαζόταν - έναντι 232 του Τραμπ.

27 Νοε 2020 | 22:02

ΗΠΑ: "Σφαλιάρα" σε Τραμπ από Εφετείο - Επικύρωσε τη νίκη Μπάιντεν στην Πενσιλβάνια

Άλλο ένα σημαντικό πλήγμα στην προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να ανατρέψει τα αποτελέσματα των εκλογών της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ

ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ ΤΥΠΟΥ 27 Νοε 2020 | 15:40

Ξέσπασμα Τραμπ σε δημοσιογράφο: "Ποτέ μη μιλάς στον Αμερικανό πρόεδρο με αυτόν τον τρόπο" [Βίντεο]

Ο Τραμπ έκανε ακόμη ένα βήμα προς την αποδοχή της ήττας του αφού πρώτα τα... έβαλε με δημοσιογράφο

ΠΑΝΤΑ ΜΕ ΑΨΟΓΟ ΣΤΙΛ 26 Νοε 2020 | 07:34

Tι ετοιμάζει η Μελάνια Τραμπ: Η δυναμική εμφάνιση με χαμόγελα & το διαζύγιο σε αναμονή

Χαλαρή, ανανεωμένη, ευδιάθετη και με άψογο στιλ όπως πάντα, η Μελάνια Τραμπ ετοιμάζεται για το νέο κεφάλαιο της ζωής της.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ Η "ΜΑΧΗ" 25 Νοε 2020 | 23:52

ΗΠΑ - Μπάιντεν: "Δεν θα επιτρέψω να μη γίνουν σεβαστά τα αποτελέσματα των εκλογών" - "Πρέπει να ανατραπούν" λέει ο Τραμπ

Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε τους υποστηρικτές του να ανατρέψουν το εκλογικό αποτέλεσμα, ο Τζο Μπάιντεν μιλά για σκοτεινή εποχή διχασμού

«ΟΜΑΔΑ ΕΤΟΙΜΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΗΜΕΡΑ» 23 Νοε 2020 | 20:56

Οι δύο επιλογές "κλειδιά" Μπάιντεν για το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας

Ο Τζο Μπάιντεν προτείνει τον Άντονι Μπλίνκεν για επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τον Αλεχάντρο Μαγιόρκας για το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας

ΕΠΙΜΕΝΕΙ 22 Νοε 2020 | 20:27
ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 22 Νοε 2020 | 20:10

ΗΠΑ: Ανακοινώνει τα πρώτα μέλη της κυβέρνησής του ο Μπάιντεν - "Θα συνεργαστούμε με τον νικητή", λέει ο Πούτιν

Στις 20 Ιανουαρίου ο Μπάιντεν θα ορκιστεί ως ο 46ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών - Την Τρίτη θα ανακοινώσει τα ονόματα των πρώτων μελών της κυβέρνησής του.

ΑΠΑΝΩΤΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ TWITTER 18 Νοε 2020 | 18:00

Εκλογές ΗΠΑ 2020: Αμετανόητος ο Τραμπ, επιμένει για νοθεία - "Εγώ είμαι ο νικητής"

Μετά από 15 μέρες, ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να υποστηρίζει ότι στις εκλογές έγινε νοθεία για να χάσει την προεδρία

ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΟΡΤΗΣ 18 Νοε 2020 | 11:54

Ο Τραμπ μειώνει τις τιμές των φαρμάκων για να... εκδικηθεί τη Pfizer λόγω εμβολίου

Ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε ένα σχέδιο, που είχε εκπονηθεί εδώ και καιρό, για τη μείωση των τιμών των φαρμάκων.

ΓΙΑ "ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΑ" 18 Νοε 2020 | 07:18

Απτόητος ο Τραμπ, καθαίρεσε μέσω Twitter τον διευθυντή της Κυβερνοασφάλειας

Ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ γνωστοποίησε χθες Τρίτη πως καθαιρεί τον διευθυντή της Υπηρεσίας Κυβερνοασφάλειας και Ασφάλειας των Υποδομών (CISA).