70 χρόνια ΝΑΤΟ: Η συμμαχία και οι νέες παγκόσμιες ισορροπίες

Πριν από 70 χρόνια, δώδεκα χώρες ίδρυσαν τη Βορειοατλαντική Συμμαχία στην Ουάσινγκτον. Σήμερα το ΝΑΤΟ τίθεται από πολλούς υπό αμφισβήτηση.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
70 χρόνια ΝΑΤΟ: Η συμμαχία και οι νέες παγκόσμιες ισορροπίες

Το ΝΑΤΟ έχει φτιαχτεί «για να κρατά μακριά από την Ευρώπη τους Ρώσους, για να φέρει τους Αμερικανούς εντός αυτής και για να συγκρατεί τους Γερμανούς». Αυτό είχε πει κάποτε ο πρώτος γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, ο βρετανός Λόρδος Χάστινγκς Ίσμεϊ μεταξύ αστείου και σοβαρού.

Αλλά κάπως έτσι ήταν η πραγματικότητα στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του ΝΑΤΟ. Οι μνήμες από τον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον οποίο ξεκίνησε η Γερμανία, ήταν ακόμη νωπές, η Σοβιετική Ένωση ήλεγχε σχεδόν το σύνολο της Ανατολικής Ευρώπης και την Ανατολική Γερμανία ενώ οι ΗΠΑ σκέφτονταν αν θα πρέπει να επηρεάζουν πιο έντονα την Ευρώπη, ειδάλλως ο κίνδυνος της σοβιετικής επιρροής θα ήταν ακόμη πιο έντονος.

Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε το 1949 στην Ουάσινγκτον ενώ η σημερινή έδρα του βρίσκεται στις Βρυξέλλες. Η Δυτική Γερμανία εντάχθηκε στη Βορειοατλαντική Συμμαχία το 1955 όταν η Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας ανήκε στο αντίπαλον δέον, το Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Ο ψυχρός πόλεμος με τις συνέπειές του διήρκεσε σχεδόν 40 χρόνια. Υπήρχαν κάθε τόσο εντάσεις αλλά η κατάσταση σε διεθνές επίπεδο παρέμενε επί χρόνια λίγο-πολύ σταθερή. Στο πλαίσιο αυτό πάντα προτεραιότητα των ΗΠΑ ήταν η προάσπιση της ιδιαίτερης σχέσης με την Ευρώπη έναντι της Σοβιετικής Ένωσης. Αλλά από το 1988/1989 η κατάσταση άλλαξε ριζικά.

Σύμφωνα με τον Ulrich Speck, ανώτερου επισκέπτη στο γραφείο του Γερμανικού Ταμείου Marshall των Ηνωμένων Πολιτειών στο Βερολίνο, η Συμμαχία μετατράπηκε σε πλατφόρμα για κοινές αμερικανοευρωπαϊκές στρατιωτικές παρεμβάσεις στα Βαλκάνια και στο Αφγανιστάν. «Από το 2014, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία και την επίθεσή της στην ανατολική Ουκρανία, το ΝΑΤΟ επέστρεψε στην αρχική του αποστολή: την προστασία του ευρωπαϊκού εδάφους του ΝΑΤΟ από τη Ρωσική επιθετικότητα. Τώρα, μπροστά σε σημαντικές αλλαγές στην παγκόσμια τάξη, πρέπει να ξανασκεφτεί την κύρια αποστολή της» δηλώνει στο Politico..

Όπως επισημαίνει: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες - αν και είναι πιθανό να παραμείνουν ο σημαντικότερος εταίρος της Ευρώπης στον τομέα της ασφάλειας - θα αναλώνονται ολοένα και περισσότερο στον ανταγωνισμό με την Κίνα. Η Ρωσία, ο πυρηνικός της ανταγωνιστής, θα παραμείνει επίσης ψηλά στην ατζέντα της Ουάσινγκτον. Το ΝΑΤΟ θα πρέπει να καθορίσει πού εντάσσεται σε αυτή τη νέα δυναμική εξουσίας. Ο πιο πιθανός ρόλος του θα είναι να βάλει το παλιό κρασί σε νέα μπουκάλια ή να συνεχίσει να κάνει ό, τι μπορεί να κάνει καλύτερα, δηλαδή να κρατήσει την Ευρώπη ασφαλή από τα ρωσικά σχέδια και να την αποτρέψει από την εκβιασμό της στην υποβολή της Μόσχας».

Όπως τονίζει και οι δύο πλευρές έχουν πολλά να χάσουν από την αποτυχία των σχέσεων. Χωρίς τους πρώην συμμάχους τους στην Ευρώπη, οι ΗΠΑ θα ήταν πολύ πιο αδύναμες και χωρίς την αμερικανική πυρηνική ομπρέλα, η Ευρώπη δεν θα ήταν σε θέση να αντισταθεί στη ρωσική πίεση και να διατηρήσει την ανεξαρτησία της, σημειώνει.

Το ΝΑΤΟ στην εποχή του Τραμπ

Από τότε που εξελέγη πρόεδρος των ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ το ΝΑΤΟ βέβαια μοιάζει να βρίσκεται υπό πίεση. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει θέσει πολλές φορές ήδη υπό αμφισβήτηση το ρόλο και τη σημασία του ΝΑΤΟ. Το 2018 για παράδειγμα είχε αναρωτηθεί δημοσίως γιατί οι ΗΠΑ θα πρέπει να «υπερασπιστούν» ένα μικρό κράτος όπως το Μαυροβούνιο και να ρισκάρουν έναν «Γ´ Παγκόσμιο Πόλεμο». Επίσης έχει δηλώσει ότι η αμερικανική βοήθεια θα πρέπει να παρέχεται μόνο σε όσες χώρες εισφέρουν οικονομικά στο ΝΑΤΟ επαρκώς. Ο Ντόναλντ Τραμπ θέτει πολύ συχνά στο στόχαστρο και τη γερμανική οικονομική συμβολή στο ΝΑΤΟ, θεωρώντας τη λίγη. «Πληρώνουμε πάρα πολλά για τον προϋπολογισμό του ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ είναι πολύ σημαντικό αλλά το ΝΑΤΟ βοηθά την Ευρώπη πολύ περισσότερο από ό,τι εμάς» είχε δηλώσει το 2018 κατά την τελευταία Σύνοδο του ΝΑΤΟ.

Νέα μέλη στη Συμμαχία

Όσον αφορά το πώς θα μοιάζει σε λίγα χρόνια το ΝΑΤΟ, ο Alexander Vershbow, πρώην αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, δηλώνει στο Politico ότι οι μόνες πραγματικές υποψήφιες χώρες για ένταξη στη Συμμαχία είναι η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Ουκρανία και η Γεωργία «οι οποίες είναι ειδικές περιπτώσεις εξαιτίας της επικράτειας που καταλαμβάνουν οι Ρώσοι» και προσθέτει: «Νομίζω ότι μετά την προσθήκη της Βόρειας Μακεδονίας και του Μαυροβουνίου, θα υπάρξει πιθανώς μια παύση στις πραγματικές εισόδους. Εάν η Φινλανδία και η Σουηδία αποφασίσουν ότι απειλούνται επαρκώς από τη Ρωσία, μπορεί να αποφασίσουν να μεταβούν από μια πολύ στενή εταιρική σχέση στην πραγματική ένταξη».

Ενίσχυση στα «αδύναμα» σημεία

Σύμφωνα με τον πρώην Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Τζόρτζ Ρόμπερτσον το ΝΑΤΟ σήμερα έχει σημαντική δύναμη πυρός. Όπως σημειώνει στο Politico o λόγος για τον οποίο έχει επιβιώσει περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη αμυντική συμμαχία στην ιστορία είναι ότι έχει θέσει αξίες όπως η ελευθερία του λόγου, το κράτος δικαίου και η ανεξάρτητη δικαιοσύνη, ο διαχωρισμός της εκκλησίας και του κράτους και, πάνω απ 'όλα, η ανοχή αντιφατικών απόψεων στο επίκεντρο της αποστολής του.

«Εισερχόμαστε σε μια εποχή μεγάλης γεωπολιτικής αλλαγής και δεν μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι. Η συμμαχία πρέπει να κάνει περισσότερα για να ανταποκριθεί στις υποσχέσεις που έχει κάνει και να μοιραστεί εξίσου το βάρος με δίκαιο τρόπο. Το ΝΑΤΟ είναι ισχυρό και οι δυνάμεις αποτροπής του αξιόπιστες,ωστόσο έχουμε και αδύναμα σημεία που οι αντίπαλοί μας ξέρουν πώς να τα εκμεταλλευτούν. Επιδιώκουν να παρεμβαίνουν στις εκλογές, να κυριαρχούν στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες, να εκμεταλλεύονται τη διαφθορά και να τροφοδοτούν παγκόσμια δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος. Τα άρματα μάχης και οι πύραυλοι δεν αποτελούν άμυνα ενάντια στις παρεμβολές στο διαδίκτυο και τις στοχευμένες επιθέσεις στις υποδομές.Για να αντιμετωπίσουμε αυτές τις προκλήσεις, πρέπει να αφιερώσουμε περισσότερους πόρους για να αυξήσουμε το δίκτυο πληροφοριών. Πρέπει να είμαστε ευέλικτοι, ενημερώνοντας και εκπαιδεύοντας τους πληθυσμούς μας και καταπολεμώντας τις διαδικτυακές επιθέσεις. Πρέπει να ενισχύσουμε την άμυνα των δημοκρατικών θεσμών μας».

ΝΑΤΟ και Κίνα

Εάν το ΝΑΤΟ πρόκειται να επιβιώσει την επόμενη δεκαετία, πρέπει να προσαρμοστεί σε δύο μεγάλες τάσεις που επαναπροσδιορίζουν τη διατλαντική σχέση, αναφέρει η Sophia Besch, ερευνητής στο Κέντρο για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση στο Βερολίνο.

Σύμφωνα με την ίδια η πρώτη είναι η ώθηση της Ευρώπης να γίνει πιο αυτοδύναμη στρατιωτικά. Η Ουάσινγκτον επιθυμεί να φροντίσει η Ευρώπη, να επενδύσει στις δυνατότητες εδαφικής άμυνας έναντι της Ρωσίας «και να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για τις γειτονιές της στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Ωστόσο, είναι επίσης επιφυλακτική για την προσπάθεια της Ευρώπης για "στρατηγική αυτονομία", καθώς μπορεί να σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι αγοράζουν λιγότερα αμερικανικά στρατιωτικά πακέτα».

Η δεύτερη τάση είναι η αυξανόμενη αμερικανική ανησυχία με την άνοδο της Κίνας ως οικονομικού, πολιτικού και στρατιωτικού αντιπάλου ο οποίος αναδιαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο βλέπει το ΝΑΤΟ και τη διατλαντική συμμαχία.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο προειδοποίησε τον Φεβρουάριο ότι οι Η.Π.Α. θα δυσκολευτούν να «συνεργαστούν μαζί» με τους ευρωπαίους συμμάχους που έχουν προμηθευτεί τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό της Huawei. «Ορισμένοι στην Ουάσινγκτον θέλουν επίσης οι Ευρωπαίοι να υποστηρίξουν τις προσπάθειες των ΗΠΑ για την παροχή ασφάλειας και την προστασία των εμπορικών οδών σε περιοχές όπως η νοτιοανατολική Ασία. Ενώ οι περισσότεροι ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν μπορούν να συμβάλλουν στρατιωτικά στη θάλασσα της Νότιας Κίνας, έχουν συμφέρον να προστατεύσουν τα πολιτικά τους συστήματα από την κινεζική επιρροή» υπογραμμίζει η Sophia Besch.

Στόλτενμπεργκ: Δεν θέλουμε ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο

Το ΝΑΤΟ δεν επιθυμεί μια νέα κούρσα εξοπλισμών ή έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο με τη Ρωσία, αλλά ξέρει πώς να αμυνθεί αν χρειαστεί, δήλωσε ο γενικός γραμματέας του, με την ευκαιρία της 70ής επετείου από την ίδρυση του Βορειοατλαντικού Συμφώνου.

Σε ομιλία του στο Κογκρέσο, στην Ουάσινγκτον, ο Γενς Στόλτενμπεργκ απηύθυνε επίσης έκκληση "να διατηρηθεί η ενότητα" των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στο πρόσφατο παρελθόν έχει επικρίνει κάποιους από τους συμμάχους ενώ συχνά αναδύονται και διαφωνίες, όπως αυτή μεταξύ των ΗΠΑ και της Τουρκίας.

Ο πρώην υπουργός της Νορβηγίας καταχειροκροτήθηκε από τους Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς γερουσιαστές και βουλευτές, ιδίως όταν υπενθύμισε τη δέσμευση που είχαν αναλάβει οι ιδρυτές της Συμμαχίας: "ένας για όλους και όλοι για έναν".

"Ξεπεράσαμε τις διαφωνίες μας στο παρελθόν και πρέπει να ξεπεράσουμε τις διαφορές μας στο μέλλον", είπε, τονίζοντας: Είναι καλό να έχουμε φίλους" ενώ επισήμανε ότι "το ΝΑΤΟ ήταν καλό για την Ευρώπη αλλά ήταν επίσης καλό για τις ΗΠΑ", χαρακτηρίζοντάς το "την πιο επιτυχημένη συμμαχία στην ιστορία".

Κατονομάζοντας τη Ρωσία ως τη σημαντικότερη απειλή που αντιμετωπίζει το ΝΑΤΟ, κάλεσε για άλλη μια φορά τη Μόσχα να σεβαστεί τη συνθήκη για τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς (INF) που είχε υπογράψει το 1987 η τότε Σοβιετική Ένωση με τις ΗΠΑ. "Η Ρωσία παραβιάζει τη συνθήκη INF", είπε ο Στόλτενμπεργκ, σημειώνοντας ότι "ο χρόνος πιέζει" για να βρεθεί μια λύση.

"Δεν θέλουμε μια νέα κούρσα εξοπλισμών, δεν θέλουμε ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο. Αλλά δεν είμαστε αφελείς. Μια συμφωνία που δεν τηρείται παρά μόνο από το ένα μέρος δεν θα εγγυηθεί την ασφάλειά μας" και "το ΝΑΤΟ θα λαμβάνει πάντα τα απαραίτητα μέτρα για να εγγυηθεί την αξιόπιστη και αποτελεσματική αποτροπή", υπογράμμισε. Ταυτόχρονα, διαβεβαίωσε ότι το ΝΑΤΟ δεν σκοπεύει να αναπτύξει πυρηνικούς πυραύλους στην Ευρώπη.

Ο Στόλτενμπεργκ, όπως έκανε και στον Λευκό Οίκο, συμφώνησε με τον Τραμπ ότι οι 28 χώρες-μέλη της Συμμαχίας θα πρέπει να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες τους γιατί αυτή η αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού τους "ενισχύει το ΝΑΤΟ".

Mε πληροφορίες από DW και Politico

Φωτο: Pixabay

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΕΧΕΙ ΔΙΑΚΟΠΕΙ ΑΠΟ ΤΙΣ 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 20 Οκτ 2020 | 21:57

Κορονοϊός: Αρχίζουν ξανά οι δοκιμές του εμβολίου της AstraZeneca

Ακόμη και εντός της εβδομάδας αναμένεται να ξαναρχίσουν οι δοκιμές του εμβολίου της εταιρείας AstraZeneca Plc για τον κορονοϊό

ΤΗΝ ΩΡΑ ΠΟΥ ΤΟ ΟΡΟΥΤΣ ΡΕΙΣ, ΚΑΝΕΙ ΒΟΛΤΕΣ 20 Οκτ 2020 | 18:26

Ξαφνικά ο Ακάρ έγινε διαλλακτικός: Να γίνουν οι διερευνητικές συνομιλίες

¨Να γίνουν οι διερευνητικές συνομιλίες με την Ελλάδα¨ δήλωσε τώρα ο Χουλουσί Ακάρ

20 Οκτ 2020 | 07:38

ΗΠΑ: Ξεπέρασαν τους 220.000 οι θάνατοι, πάνω από 8,2 εκατ. τα κρούσματα μόλυνσης από τον κορονοϊό

Οι ΗΠΑ παραμένουν η χώρα που υφίσταται μακράν το βαρύτερο πλήγμα από την πανδημία.

ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ 19 Οκτ 2020 | 20:47

"Vice Admiral Kulakov": Στον Πειραιά το εντυπωσιακό ανθυποβρυχιακό πλοίο της Ρωσίας [Εικόνες-Βίντεο]

Τα ρωσικά πλοία πραγματοποιούν εθιμοτυπική τριήμερη επίσκεψη στην Ελλάδα - Έχουν καταπλεύσει στον Πειραιά.

ΕΝΩ Ο ΙΔΙΟΣ ΧΛΕΥΑΖΕΙ ΤΙΣ ΥΠΟΤΙΘΜΕΝΕΣ ΓΚΑΦΕΣ ΤΟΥ ΜΠΑΙΝΤΕΝ 18 Οκτ 2020 | 09:11

Τεράστια γκάφα Τραμπ: "Υποβίβασε" τον πρόεδρο Μακρόν σε πρωθυπουργό

Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέπεσε σε μεγάλο λάθος αποκαλώντας τον Μακρόν πρωθυπουργό.

17 Οκτ 2020 | 21:31

Ο εφιάλτης επιστρέφει: Εντοπίστηκε κορονοϊός σε συσκευασίες κατεψυγμένων τροφίμων στην Κίνα

Tο κινεζικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών εντόπισε και απομόνωσε ζώντα νέο κορονοϊό στην εξωτερική συσκευασία κατεψυγμένου μπακαλιάρου.

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΥΜΑ ΚΟΡΟΝΟΙΟΥ 17 Οκτ 2020 | 20:55

Στο επίκεντρο της πανδημίας και πάλι η Ευρώπη - Πάνω από 400.000 τα νέα κρούσματα

Η Ευρώπη, η οποία αντιμετώπισε επιτυχώς το πρώτο κύμα, αναδεικνύεται στο επίκεντρο της πανδημίας τις τελευταίες εβδομάδες.

ΔΙΠΛΗ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΗΠΑ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ 17 Οκτ 2020 | 08:56

Η πρόταση Μητσοτάκη για εμπάργκο όπλων και ο εκνευρισμός της Άγκυρας

Το εμπάργκο όπλων στην Τουρκία που ζήτησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης εκνεύρισε την Άγκυρα.

16 Οκτ 2020 | 21:18

Κορονοϊός: Η Ρωσία ετοιμάζει και τρίτο εμβόλιο - Εντός του 2021 η παραγωγή του

Μετά το Sputinik-V και το EpiVacKorona, η Ρωσία αρχίζει την παραγωγή και τρίτου εμβολίου κατά του κορονοϊού.

ΠΡΟΚΑΛΕΙ Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ 16 Οκτ 2020 | 20:01

Ηχηρή προειδοποίηση Στέιτ Ντιπάρτμεντ: Σοβαρές επιπτώσεις για την Τουρκία αν επιβεβαιωθεί ότι εκτόξευσε S-400

"Ενδεχόμενες σοβαρές συνέπειες" για τη σχέση ασφαλείας των ΗΠΑ με την Τουρκία αν επιβεβαιωθει η εκτόξευση S-400, λέει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

ΣΤΗΝ ΣΙΝΩΠΗ 16 Οκτ 2020 | 16:25

H Άγκυρα ενεργοποίησε τους S-400: Εκτόξευσε τρεις πυραύλους σε πεδίο δοκιμών

Η Τουρκία εκτόξευσε τρεις πυραύλους S-400 στη Μαύρη Θάλασσα

ΤΑΧΥΠΛΟΟ ΕΚΣΤΡΑΤΕΥΤΙΚΟ ΣΚΑΦΟΣ 16 Οκτ 2020 | 15:38

USNS Carson City: Στη Σούδα το θηριώδες εκστρατευτικό καταμαράν των ΗΠΑ [Εικόνες-Βίντεο]

Το θηριώδες καταμαράν USNS Carson City έχει καταπλεύσει στην βάση της Σούδας προερχόμενο από τη Μαύρη θάλασσα.