Τους λόγους για τους οποίου ο Τραμπ δυσκολεύεται να δημιουργήσει μια συμμαχία χωρών που θα προστατεύσουν με πλοία τα Στενά του Ορμούζ, εξηγεί ο αναλυτής του CNN Μπρετ ΜακΓκερκ σε σημερινό του άρθρο. Που μπορεί να συνοψιστεί σε μια απλή φράση: Όταν προσβάλεις και σνομπάρεις τους συμμάχους σου, όταν έρθει η ώρα να ζητήσεις τη βοήθειά τους, δεν θα σπεύσουν να σου τη δώσουν.
Αλλά ας δούμε από την αρχή την επιχειρηματολογία του αναλυτή του CNN, έτσι όπως δημοσιεύεται στο Capital.gr:
"Οι δύο πρώτες εβδομάδες του πολέμου στο Ιράν ανέδειξαν τη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ και του Ισραήλ, με ασύμμετρες αντιδράσεις από το Ιράν. Ωστόσο, η εξέλιξη της σύγκρουσης τις επόμενες εβδομάδες θα καθορίσει το τελικό αποτέλεσμα, σημειώνει ο αναλυτής του CNN Μπρετ ΜακΓκερκ σε σημερινό του άρθρο.
Σε μια στρατιωτική σύγκρουση, αναφέρει, υπάρχουν τρία είδη κλιμάκωσης:
• Η κάθετη κλιμάκωση: Η άμεση. Στρατιωτικοί στόχοι εναντίον στρατιωτικών στόχων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ διατηρούν την υπεροχή στην κλιμάκωση. Το Ιράν συνεχίζει τις προσπάθειές του να χτυπήσει στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ και το Ισραήλ άμεσα, αλλά με φθίνουσα αποτελεσματικότητα.
• Η οριζόντια κλιμάκωση επιχειρεί να διευρύνει τη σύγκρουση: οι επιθέσεις του Ιράν εναντίον γειτόνων του στον Κόλπο, της Ιορδανίας, της Τουρκίας και του Αζερμπαϊτζάν. Η Τεχεράνη επιδιώκει οι χώρες αυτές να ασκήσουν πίεση στην Ουάσιγκτον για να σταματήσει ο πόλεμος πριν ολοκληρωθεί η στρατιωτική εκστρατεία. Μέχρι στιγμής, οι προσπάθειές της αποτυγχάνουν. Οι χώρες που έχουν δεχτεί επιθέσεις έχουν ενωθεί σε ένδειξη αντίστασης προς το Ιράν.
• Η ασύμμετρη κλιμάκωση είναι αυτή που επιδιώκει να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού: τρομοκρατία, κυβερνοεπιθέσεις ή οικονομική δολιοφθορά. Σε αυτό το σημείο το Ιράν διαθέτει πλεονέκτημα. Έχει εκμεταλλευτεί τη γεωγραφία για να κλείσει την ενεργειακή αρτηρία του κόσμου στα Στενά του Ορμούζ. Όσο περισσότερο παραμένουν κλειστά τα στενά, τόσο αυξάνεται η πίεση προς την Ουάσιγκτον. Το Ιράν ελπίζει και πιστεύει ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα διακόψει την εκστρατεία πριν αυτή κορυφωθεί.
Όπως σημειώνει ο ΜακΓκερκ στο αμερικανικό δίκτυο, ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης της ασύμμετρης κλιμάκωσης είναι η σύσταση μιας συμμαχίας χωρών με κοινές απόψεις. Ωστόσο, αυτό δεν είναι τόσο εύκολο στην πράξη, όπως διαπιστώνει αυτή τη στιγμή ο Τραμπ.
Πώς να χτίσεις μια συμμαχία
"Έχω συμβάλει στη δημιουργία μεγάλων και μικρών συνασπισμών για την αντιμετώπιση προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας. Μεταξύ 2014 και 2018, υπηρέτησα ως απεσταλμένος των προέδρων Ομπάμα και Τραμπ και βοήθησα στη συγκρότηση ενός συνασπισμού που έφτασε σχεδόν τις 80 χώρες για την καταπολέμηση της τρομοκρατικής οργάνωσης ISIS. Τα μέλη αυτού του συνασπισμού συνεργάστηκαν όχι μόνο σε στρατιωτικό επίπεδο, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω διεθνών κυρώσεων και νέων κανονισμών για την αποτροπή των τρομοκρατών [...] Ο συνασπισμός αυτός ήταν επιτυχής και εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι σήμερα", γράφει ο Αμερικανός αναλυτής.
"Το 2023 και το 2024, συνέβαλα στη δημιουργία μιας ναυτικής συμμαχίας για την προστασία ενός στενού περάσματος στην Ερυθρά Θάλασσα, γνωστού ως Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Το πέρασμα αυτό είχε κλείσει μετά την εκτόξευση πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών από τους Χούθι - "αντιπροσώπους" του Ιράν - εναντίον στρατιωτικών και εμπορικών πλοίων. Η συμμαχία αυτή τελικά επεκτάθηκε σε σχεδόν 20 χώρες. Της συμμαχίας ηγείτο ο αμερικανικός στρατός, αλλά και άλλες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Δανία, κατέρριψαν πυραύλους και drones και υποστήριξαν τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις".
Ο Μακ Γκεργκ επισημαίνει ότι αυτή η συμμαχία της Ερυθράς Θάλασσας θα μπορούσε τώρα να χρησιμεύσει ως "πρότυπο" για τα Στενά του Ορμούζ. Θα μπορούσε επίσης να ενεργοποιηθεί εκ νέου, σε περίπτωση που οι Χούθι, υπό την πίεση του Ιράν, επαναλάβουν τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα.
Τι θα χρειαζόταν για να πετύχει το εγχείρημα στο Ορμούζ;
Η νομική βάση για την οικοδόμηση μιας Συμμαχίας χωρών
Μια στρατιωτική συμμαχία αποτελεί στην πραγματικότητα μια σειρά νομικών και πολιτικών αποφάσεων που λαμβάνονται από κάθε χώρα. Οι περισσότερες, συμπεριλαμβανομένων των μακροχρόνιων συμμάχων των ΗΠΑ, έχουν τους δικούς τους νόμους και κανόνες που πρέπει να ξεπεραστούν πριν από την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων στο εξωτερικό. Για τις ΗΠΑ, αυτό απαιτεί υπομονή και συνεργασία με τις επιμέρους κυβερνήσεις, προκειμένου να συγκεντρωθούν τα διπλωματικά και νομικά προαπαιτούμενα για την εξασφάλιση της συμμετοχής.
Αυτό συχνά ξεκινά από τα Ηνωμένα Έθνη. Στην περίπτωση του ISIS, η κυβέρνηση του Ιράκ επικαλέστηκε το Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ζητώντας συλλογική αυτοάμυνα κατά της τρομοκρατικής ομάδας. Αυτό ήταν αρκετό για να συνδράμουν οι περισσότεροι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Όσον αφορά τους Χούθι, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ υιοθέτησε ένα ψήφισμα στις αρχές του 2024, καταδικάζοντας τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και επιβεβαιώνοντας το δικαίωμα στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα διεθνή ύδατα. Ομοίως, αυτό ικανοποίησε τα κριτήρια για τη στρατιωτική συμμετοχή πολλών χωρών.
Στην τρέχουσα κρίση, την περασμένη εβδομάδα, ένας αριθμός-ρεκόρ 135 χωρών συνυπέγραψε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας που καταδίκαζε τα πλήγματα του Ιράν στον Κόλπο και ζητούσε την παύση των επιθέσεων. Όπως και το ψήφισμα για τον ISIS πριν από 10 χρόνια, έτσι και αυτό το ψήφισμα επικαλέστηκε το δικαίωμα της συλλογικής αυτοάμυνας σύμφωνα με το Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό από μόνο του θα έπρεπε να πληροί τα νομικά κριτήρια για τη συμμετοχή χωρών σε στρατιωτική αποστολή με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ.
Οι χώρες που μπορούν να συμμετάσχουν, πρέπει να λάβουν υπόψιν και τη δική τους κοινή γνώμη
Το θέμα γίνεται πιο περίπλοκο όσον αφορά την εσωτερική πολιτική. Ακόμη και αν πληρούνται τα νομικά κριτήρια, οι εκλεγμένοι ηγέτες αντιμετωπίζουν πολιτικούς περιορισμούς και χρειάζονται ένα βασικό επίπεδο εσωτερικής υποστήριξης πριν από την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεών τους στο εξωτερικό.
Αυτό είναι και το σημείο όπου η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να αποτύχει.
Δύο σημαντικές χώρες που διαθέτουν ισχυρές ναυτικές δυνατότητες και αποδεδειγμένο ιστορικό επιτυχιών στην αναχαίτιση πυραύλων και drones είναι η Βρετανία και η Δανία. Μόλις την περασμένη εβδομάδα ο Τραμπ, σε μια ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απέρριψε την προσφορά βοήθειας του Λονδίνου, αναφέροντας ότι ήρθε αργά. Μόλις τον περασμένο μήνα η Ουάσιγκτον βρισκόταν σε διαμάχη με τη Δανία για τη Γροιλανδία. Τίποτα από όλα αυτά δεν βοηθά όταν τώρα ζητείται από τους ηγέτες να θέσουν το προσωπικό τους σε κίνδυνο, και μάλιστα για έναν πόλεμο για την έναρξη του οποίου δεν είχαν κανένα λόγο.
Χωρίς αμφιβολία, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μια διεθνή πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπιστεί σε διεθνές επίπεδο. Οι τακτικές του Ιράν είναι προβλέψιμες, αλλά και αποτρόπαιες, και αποτελούν απειλή για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Είναι το είδος της αποστολής στην οποία οι χώρες θα πρέπει να επιδιώξουν να συμμετάσχουν προς το δικό τους συμφέρον.
Δυστυχώς, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο χωρίς να έχουν προηγουμένως συμβουλευτεί επαρκώς τους συμμάχους τους και τώρα, δύο εβδομάδες μετά την έναρξη της εκστρατείας, ζητούν υποστήριξη.
Αυτό μπορεί να αλλάξει: διπλωματικές προσπάθειες διεξάγονται στα παρασκήνια.
Στρατιωτική συμμαχία
Υποθέτοντας ότι πληρούνται οι νομικές και πολιτικές προϋποθέσεις, η πραγματικά σκληρή δουλειά θα είναι ο καθορισμός των στρατιωτικών απαιτήσεων, των αποστολών και των κανόνων εμπλοκής. Πρόκειται για λεπτομερή και χρονοβόρα εργασία. Μπορεί επίσης να διαιρέσει τις συμμαχίες.
Στην συμμαχία της Ερυθράς Θάλασσας, για παράδειγμα, οι Γάλλοι επέλεξαν να σχηματίσουν τη δική τους συμμαχία παράλληλα, αντί να λειτουργούν υπό την άμεση διοίκηση των ΗΠΑ (ή του Ηνωμένου Βασιλείου). Μια συμμαχία για τα Στενά του Ορμούζ θα βρισκόταν σίγουρα υπό την διοίκηση των ΗΠΑ, δεδομένων των εν εξελίξει στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ορισμένες χώρες ενδέχεται να αντιταχθούν σε αυτή την απαίτηση. Η διαπραγμάτευση για τους κανόνες εμπλοκής θα είναι επίσης δύσκολη μεταξύ των στρατών.
Το αίτημα του Τραμπ προς την Κίνα να συμμετάσχει με κάποιον τρόπο προσθέτει ένα ακόμη πρόβλημα, καθώς δεν υπάρχει καμία πιθανότητα ο αμερικανικός στρατός ή άλλοι συνεργαζόμενοι στρατοί να συμμετάσχουν σε μια στρατιωτική συμμαχία με την Κίνα, ούτε υπάρχει καμία πιθανότητα το Πεκίνου να θέσει τα πλοία του υπό αμερικανική διοίκηση. Είναι αλήθεια ότι μεγάλο μέρος του πετρελαίου από τον Κόλπο μεταφέρεται στην Κίνα — αλλά η διασφάλιση των παγκόσμιων κοινών πόρων αποτελεί ιστορική ευθύνη των ΗΠΑ και θα πρέπει να παραμείνει έτσι.
Η δημιουργία μιας συμμαχίας είναι χρονοβόρα, απαιτεί πολλούς πόρους και είναι επίπονη. Αλλά ακόμη και η κίνηση προς τη δημιουργία μιας στρατιωτικής συμμαχίας μπορεί να έχει αντίκτυπο στην πορεία του πολέμου. Το Ιράν θα δει ότι οι ασύμμετρες τακτικές του θα αποτύχουν, καθώς σύντομα θα αντιμετωπίσει όχι μόνο τον αμερικανικό στρατό στα στενά, αλλά και μια συμμαχία στρατών από όλο τον κόσμο. Η προοπτική μιας διεθνούς προσπάθειας μπορεί επίσης να βοηθήσει στη σταθεροποίηση των παγκόσμιων αγορών.
Εν τω μεταξύ, ο αμερικανικός στρατός δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την επιτυχία μιας τέτοιας συμμαχίας, καταστρέφοντας ό,τι έχει απομείνει από τις δυνατότητες του Ιράν σε πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ναυτικές δυνάμεις.
Έτσι, αν και δεν αναμένουμε να δούμε σύντομα μια ναυτική συμμαχία, θα πρέπει να ελπίζουμε ότι η προσπάθεια μπορεί να ξεκινήσει την επόμενη εβδομάδα. Χωρίς αυτό, το Ιράν ενδέχεται να διατηρήσει το ασύμμετρο πλεονέκτημά του, ακόμη και αν χάσει την κάθετη και οριζόντια μάχη."