Ανάλυση: Οι επόμενοι κρίσιμοι μήνες στις σχέσεις Δύσης-Ιράν

Τα πρώτα δείγματα είναι θετικά στην προσπάθεια επαναπροσέγγισης της Δύσης με το Ιράν - Θα ανοίξει, άραγε, ο δρόμος για μια νέα εποχή στις σχέσεις Ουάσιγκτον-Τεχεράνης;

analusi-oi-epomenoi-krisimoi-mines-stis-sxeseis-dusis-iran
|
SHARE THIS
0
SHARES

Με σταθερά βήματα προχωρούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας συν η Γερμανία (P5+1) και του Ιράν. Οι τριήμερες συνομιλίες στη Βιέννη κατέληξαν σε συμφωνία για τον «οδικό χάρτη» και το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που θα συνεχιστούν στις 17 Μαρτίου. Παρά τις δυσκολίες που υπάρχουν, το γεγονός της συμφωνίας είναι μια θετική εξέλιξη.

Η προκαταρκτική συμφωνία της Γενεύης, του περασμένου Νοεμβρίου, έθεσε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν υπό έλεγχο και διασφάλισε ότι δεν θα χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικούς σκοπούς. Σε αντάλλαγμα οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα υπόλοιπα μέλη του P5+1 συμφώνησαν να χαλαρώσουν τις κυρώσεις εναντίον του Ιράν.

Το πρώτο βήμα έγινε

Η πιο πάνω εξέλιξη σωστά χαρακτηρίστηκε ως ιστορική διότι άνοιξε το δρόμο για μια ολοκληρωμένη συμφωνία μεταξύ Δύσης και Ιράν η οποία, αναντίλεκτα, θα διαμορφώσει μια νέα κατάσταση πραγμάτων στη Μέση Ανατολή. Οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων όπως και για τις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν. Εάν η Τεχεράνη τηρήσει τα συμφωνηθέντα τότε θα έχουν τεθεί τα θεμέλια για μια νέα πιο ισχυρή και συνολική συμφωνία.

Οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων όπως και για τις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, κατά τη διάρκεια του Saban Forum στο Brookings Institution στην Ουάσιγκτον στις 7 Δεκεμβρίου, υπερασπίστηκε τη συμφωνία του Νοεμβρίου αναγνωρίζοντας, ταυτόχρονα, ότι οι πιθανότητες επιτυχίας είναι 50-50. Από την πλευρά της, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάθριν Αστον δήλωσε μετά το τέλος των συνομιλιών στη Βιέννη ότι έγινε μια καλή αρχή. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν ακόμα.

Η παραδοχή Ομπάμα, όπως και η αναγνώριση των δυσκολιών από την Αστον, δεικνύουν ότι οι Δυτικές δυνάμεις έχουν συναίσθηση των εμποδίων που θα προκύψουν στο δρόμο για ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ιράν. Ειδικά σε ότι αφορά στις γενικότερες αμερικανο-ιρανικές σχέσεις. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει με πραγματισμό τις προοπτικές και δείχνει έτοιμη να πάρει το ρίσκο μιας συνεννόησης με την Τεχεράνη.

Η σημασία των εξελίξεων

Ποιά είναι, λοιπόν, η σημασία αυτών των εξελίξεων και ποιές είναι οι πιθανές προκλήσεις των επόμενων μηνών;

Πρώτον, η προκαταρκτική συμφωνία του Νοεμβρίου και η κατάληξη σε «οδικό χάρτη» απομάκρυναν την πιθανότητα πολεμικής σύρραξης. Μόνο λίγους μήνες πριν, διάφοροι αναλυτές συζητούσαν ή και προέβλεπαν στρατιωτική επίθεση των Ισραηλινών και των Αμερικανών εναντίον του Ιράν. Αυτή τη στιγμή το ενδεχόμενο αυτό δεν υφίσταται. Εκτός, βέβαια, εάν η Τεχεράνη αποφασίσει να αγνοήσει τα συμφωνηθέντα και να προχωρήσει με την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Ενα τέτοιο σενάριο, όμως, δεν φαίνεται πιθανό.

Κλειδί για την επιτυχία της προσπάθειας είναι να αναπτυχθεί κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών

Δεύτερον, οι ΗΠΑ έχουν τώρα την ευχέρεια να επανακαθορίσουν την πολιτική τους στη Μέση Ανατολή. Εάν το εγχείρημα πετύχει θα οδηγήσει σε «αλλαγή παραδείγματος» στην περιοχή. Αυτό θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες που θα προκύψουν. Η άποψη ότι οι ΗΠΑ θέλουν να απεμπλακούν από τη Μέση Ανατολή δεν φαίνεται να ευσταθεί. Εκείνο που συμβαίνει είναι ότι η κυβέρνηση Ομπάμα θέλει να επαναπροσδιορίσει τη σχέση και την εμπλοκή της στη Μέση Ανατολή έτσι ώστε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις «συλλογικής ασφάλειας» όπου οι ΗΠΑ δε θα αναγκάζονται να αναλαμβάνουν μόνες τους τα βάρη.

Τρίτον, δίνεται μια ευκαιρία στο Ιράν να κάνει τις αναγκαίες αλλαγές και προσαρμογές στην πολιτική του έτσι ώστε να ομαλοποιήσει τις σχέσεις της Τεχεράνης με τη Δύση και να παίξει ένα εποικοδομητικό ρόλο στην περιοχή. Αυτό σημαίνει, βέβαια, ότι το Ιράν θα εγκαταλείψει την πολιτική στήριξης τρομοκρατικών οργανώσεων και ενεργειών και την πολιτική των απειλών έναντι του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Κάτι που δεν θα γίνει εύκολα και θα πάρει χρόνο.

Είναι γεγονός ότι η συμφωνία της Γενεύης δημιούργησε αισιοδοξία αλλά και ελπίδες ότι ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ωστόσο, υπάρχει ακόμα καχυποψία ως προς τις εκατέρωθεν πραγματικές προθέσεις. Κλειδί, λοιπόν, για την επιτυχία της προσπάθειας είναι να αναπτυχθεί κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών.

Οι προκλήσεις στην Ουάσιγκτον και στην Τεχεράνη

Στους επόμενους μήνες οι προκλήσεις θα προέλθουν κυρίως από το εσωτερικό μέτωπο των δύο χωρών:

 «H εποχή των πολέμων τέλειωσε. Δώστε στη διπλωματία μια ευκαιρία» διαμηνύει ο Μπαράκ Ομπάμα

Στις ΗΠΑ, ο Πρόεδρος Ομπάμα έχει να αντιμετωπίσει την έντονη κριτική προερχόμενη από ένα αξιοσημείωτο αριθμό μελών του Κογκρέσου. Αυτή η κριτική ενισχύεται από τη στάση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Βενιαμίν Νετανιάχου ο οποίος έχει επικρίνει τη συμφωνία της Γενεύης. Σκεπτικισμό για τις πολιτικές αποφάσεις Ομπάμα εκφράζουν και τα «γεράκια» της εξωτερικής πολιτικής τα οποία εκτιμούν ότι η συμφωνία αποδυναμώνει την ικανότητα των ΗΠΑ να αντιμετωπίσουν ένα «επιθετικό» Ιράν. Ο αμερικανός πρόεδρος, ωστόσο, παραμένει προσηλωμένος στην νέα πολιτική προσέγγιση της Ουάσιγκτον. Στην ομιλία του στο Κογκρέσο για την «Κατάσταση του Εθνους» στις 28 Ιανουαρίου, ο Μπαράκ Ομπάμα είπε χαρακτηριστικά ότι «η εποχή των πολέμων τέλειωσε. Δώστε στη διπλωματία μια ευκαιρία».

Στο Ιράν, ο νέος πρόεδρος Χασάν Ρουχάνι έχει να αντιμετωπίσει ένα ισχυρό σκληροπυρηνικό μέτωπο στο εσωτερικό το οποίο εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ ως το «Μεγάλο Σατανά». Ο Ρουχάνι, μέχρι στιγμής, έχει επιδείξει πραγματισμό στην εξωτερική πολιτική και χαρακτηρίζεται ως μετριοπαθής. Ηταν πράγματι μια μεγάλη υπέρβαση η απόφαση να προχωρήσει σε συμφωνία με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι πολιτικές ισορροπίες στην κυβέρνησή του είναι εύθραυστες. Είναι επίσης γεγονός ότι το Ιράν βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή. Εάν η πολιτική Ρουχάνι αντέξει μέχρι τέλους αυτό θα αλλάξει ριζικά τα δεδομένα τόσο για το Ιράν και όσο και για την περιοχή.

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε μια κρίσιμη συγκυρία. Η Αμερικανο-Ιρανική προσέγγιση μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει για τη σταθερότητα στην περιοχή. Μένει να δούμε εάν τους επόμενους μήνες θα μπορούμε να μιλούμε και για νέα εποχή στις σχέσεις Δύσης-Ιράν και Ουάσιγκτον-Τεχεράνης.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook