Σε μια απόφαση-ορόσημο με πιθανές ευρύτερες επιπτώσεις για τη βιομηχανία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, προχώρησε δικαστήριο στο Λος Άντζελες το οποίο καταδίκασε τη Meta και το YouTube δικαιώνοντας 20χρονη η οποία κατηγορούσε τις πλατφόρμες για εθισμό από την παιδική της ηλικία και σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία της.
Σύφμωαν με το BBC οι ένορκοι κατέληξαν ότι η Meta (μητρική εταιρία των Instagram, Facebook και WhatsApp) καθώς και η Google, στην οποία ανήκει το YouTube, σχεδίασαν σκόπιμα εθιστικές υπηρεσίες, επιβαρύνοντας την ψυχική υγεία της ενάγουσας, γνωστής ως Κάλι.
Το δικαστήριο επιδίκασε συνολική αποζημίωση 6 εκατ. δολαρίων, εκ των οποίων 3 εκατ. για αποκατάσταση ζημίας και άλλα 3 εκατ. ως ποινική αποζημίωση, κρίνοντας ότι οι εταιρείες ενήργησαν "κακόβουλα, καταπιεστικά ή εξαπατώντας". Η Meta καλείται να καλύψει το 70% του ποσού και η Google το υπόλοιπο 30%. Η απόφαση θεωρείται πιθανό να επηρεάσει εκατοντάδες παρόμοιες υποθέσεις που εκκρεμούν στις ΗΠΑ.
Έφεση από Meta και YouTube
Οι δύο εταιρείες απέρριψαν την ετυμηγορία και ανακοίνωσαν ότι θα ασκήσουν έφεση. Η Meta υποστήριξε ότι "η ψυχική υγεία των εφήβων αποτελεί πολυπαραγοντικό ζήτημα που δεν μπορεί να αποδοθεί σε μία μόνο εφαρμογή", ενώ η Google έκανε λόγο για "εσφαλμένη κατανόηση" του YouTube, τονίζοντας ότι πρόκειται για πλατφόρμα streaming και όχι κοινωνικό δίκτυο.
Η ανακοίνωση της απόφασης προκάλεσε έντονες αντιδράσεις έξω από το δικαστήριο, όπου είχαν συγκεντρωθεί επί εβδομάδες γονείς παιδιών που υποστηρίζουν ότι έχουν υποστεί παρόμοιες βλάβες από τα social media.
Η υπόθεση στο Λος Άντζελες έρχεται να προστεθεί σε ένα αυξανόμενο κύμα νομικών πιέσεων κατά των τεχνολογικών κολοσσών. Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, δικαστήριο στο Νέο Μεξικό είχε επίσης κρίνει τη Meta υπεύθυνη για έκθεση ανηλίκων σε επικίνδυνο και σεξουαλικά ακατάλληλο περιεχόμενο.
Καμπή στη σχέση κοινού - πλατφορμών
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι διαδοχικές αυτές αποφάσεις σηματοδοτούν μια καμπή στη σχέση κοινού και πλατφορμών. Όπως σημείωσε ο Mike Proulx της Forrester, "η αρνητική στάση απέναντι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συσσωρευόταν επί χρόνια και πλέον φαίνεται να κορυφώνεται".
Το ζήτημα απασχολεί ήδη κυβερνήσεις διεθνώς. Η Αυστραλία έχει προχωρήσει σε περιορισμούς για ανηλίκους, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζεται πιλοτικά η επιβολή απαγόρευσης χρήσης για άτομα κάτω των 16 ετών.
Τι ισχυρίστηκαν Meta και YouTube
Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, υπερασπίστηκε την πολιτική της εταιρείας που απαγορεύει τη χρήση των υπηρεσιών της σε παιδιά κάτω των 13 ετών. Ωστόσο, όταν παρουσιάστηκαν εσωτερικά στοιχεία που έδειχναν ότι η εταιρεία γνώριζε την παρουσία ανηλίκων στις πλατφόρμες της, παραδέχθηκε ότι θα επιθυμούσε "ταχύτερη πρόοδο" στον εντοπισμό τους.
Στην κατάθεσή της, η 20χρονη ενάγουσα ανέφερε ότι ξεκίνησε να χρησιμοποιεί το Instagram σε ηλικία 9 ετών και το YouTube από τα 6, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο ηλικίας. Περιέγραψε πώς η πολύωρη χρήση την απομόνωσε από την οικογένειά της, ενώ ήδη από τα 10 της χρόνια εμφάνισε συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην επίδραση της πλατφόρμας στην εικόνα σώματος, με την ίδια να δηλώνει ότι ανέπτυξε εμμονή με την εμφάνισή της μέσω της χρήσης φίλτρων που αλλοίωναν τα χαρακτηριστικά της. Αργότερα διαγνώστηκε με Δυσμορφική Διαταραχή Σώματος.
Οι συνήγοροι της ενάγουσας υποστήριξαν ότι βασικές λειτουργίες, όπως η "ατέρμονη κύλιση" περιεχομένου, έχουν σχεδιαστεί ώστε να ενισχύουν τον εθισμό, ενώ τόνισαν ότι οι στρατηγικές ανάπτυξης της Meta στόχευαν ειδικά σε νεαρές ηλικίες.
Απαντώντας σε στοιχεία ότι η χρήση του Instagram από την Kaley έφτασε έως και τις 16 ώρες σε μία ημέρα, ο επικεφαλής της πλατφόρμας, Adam Mosseri, χαρακτήρισε τη συμπεριφορά "προβληματική", απορρίπτοντας ωστόσο ότι συνιστά απόδειξη εθισμού.
Οι δικηγόροι της 20χρονης έκαναν λόγο για μια απόφαση που "στέλνει σαφές μήνυμα λογοδοσίας", υπογραμμίζοντας ότι καμία εταιρεία δεν μπορεί να μένει ανεξέλεγκτη όταν διακυβεύεται η προστασία των ανηλίκων. Την ίδια ώρα, νέα δίκη κατά της Meta και άλλων πλατφορμών αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιούνιο σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Καλιφόρνια, εντείνοντας περαιτέρω την πίεση προς τον κλάδο.