Με τη λήξη και μη ανανέωση της συνθήκης New Start για τον έλεγχο των όπλων, για πρώτη φορά εδώ και μισό αιώνα ΗΠΑ και Ρωσία (που μαζί κατέχουν το 85% των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως) δεν έχουν καμία νομικά δεσμευτική συμφωνία που να θέτει περιορισμούς στην ανάπτυξη των πυρηνικών τους οπλοστασίων. Ωστόσο, ένα παράθυρο που ενδέχεται να οδηγήσει σε παράτασή της φαίνεται να έχει ανοίξει τις τελευταίες ώρες στο Άμπου Ντάμπι, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το αμερικανικό ΜΜΕ Axios.
Τι είναι και τι προβλέπει η Συνθήκη New Start
"Η Νέα Συνθήκη για τη Μείωση των Στρατηγικών Όπλων" (New START) υπεγράφη το 2010 από τον Μπαράκ Ομπάμα και τον Ρώσο ομόλογό του Ντμίτρι Μεντβέντεφ, επρόκειτο να λήξει το 2021 αλλά πήρε πενταετή παράταση.
Σύμφωνα με τη συνθήκη, οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν να μειώσουν τις στρατηγικές πυρηνικές δυνάμεις και άνοιξαν την πόρτα σε εκτεταμένες επιτόπιες επιθεωρήσεις για την επαλήθευση της συμμόρφωσης.
Το σύμφωνο μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας, επίσημα γνωστό ως "Συνθήκη για τα Μέτρα Περαιτέρω Μείωσης και Περιορισμού των Στρατηγικών Επιθετικών Όπλων", περιόριζε κάθε πλευρά σε όχι περισσότερες από 1.550 πυρηνικές κεφαλές και σε όχι περισσότερους από 700 πυραύλους και βομβαρδιστικά.
Τι μεταδίδει το Axios
Οι ΗΠΑ και η Ρωσία πλησιάζουν σε μια συμφωνία για να συνεχίσουν να εφαρμόζουν τη συνθήκη ελέγχου όπλων New START ανέφεραν στο Axios τρεις πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες.
Δύο από τις πηγές σημειώνουν ωστόσο, ότι το προσχέδιο χρειάζεται ακόμη την έγκριση και των δύο προέδρων. Μια πρόσθετη πηγή επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνταν τις τελευταίες 24 ώρες στο Άμπου Ντάμπι.
Οι απεσταλμένοι του Αμερικανού προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, διαπραγματεύτηκαν τη New START με Ρώσους αξιωματούχους στο περιθώριο των συνομιλιών για την Ουκρανία στο Άμπου Ντάμπι.
Η συνθήκη θα λήξει επίσημα σήμερα Πέμπτη και η παράταση δεν θα επισημοποιηθεί νομικά, δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος. "Συμφωνήσαμε με τη Ρωσία να λειτουργήσουμε με καλή πίστη και να ξεκινήσουμε μια συζήτηση σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να ανανεωθεί", δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος. Μια άλλη πηγή ανέφερε ότι οι πρακτικές συνέπειες ήταν ότι και οι δύο πλευρές θα συμφωνούσαν να τηρήσουν τους όρους της συμφωνίας για τουλάχιστον έξι μήνες επιπλέον, κατά τη διάρκεια των οποίων θα πραγματοποιούνταν διαπραγματεύσεις για μια πιθανή νέα συμφωνία.
Σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε την επανέναρξη του στρατιωτικού διαλόγου με τη Ρωσία που είχε ανασταλεί το 2021 όταν η Ρωσία είχε αρχίσει να κλιμακώνει την επιθετικότητά της απέναντι στην Ουκρανία.
Η New START περιορίζει τον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών που μπορούν να αναπτύξουν οι ΗΠΑ και η Ρωσία σε υποβρύχια, πυραύλους και βομβαρδιστικά και περιλαμβάνει σημαντικούς μηχανισμούς διαφάνειας.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν είχε προτείνει μια βραχυπρόθεσμη παράταση. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε τη λύπη του σε μια εξαιρετικά επικριτική δήλωση την Τετάρτη ότι "οι προτάσεις μας έχουν σκόπιμα μείνει χωρίς απάντηση".
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε σήμερα, Πέμπτη 5/02, ότι η Ρωσία είναι "έτοιμη για διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τον περιορισμό των στρατηγικών επιθετικών όπλων εάν η Ουάσιγκτον απαντήσει εποικοδομητικά". Ο Λευκός Οίκος, από την πλευρά του, αρνήθηκε να σχολιάσει.
Το Axios τονίζει ότι ο κύριος λόγος για τον οποίο ο Λευκός Οίκος είναι επιφυλακτικός ως προς την επέκταση της New START είναι ότι δεν περιορίζει την Κίνα, η οποία διαθέτει ένα πολύ μικρότερο αλλά ταχέως αναπτυσσόμενο οπλοστάσιο.
"Προφανώς, ο πρόεδρος έχει καταστήσει σαφές στο παρελθόν ότι για να υπάρξει πραγματικός έλεγχος των όπλων στον 21ο αιώνα, είναι αδύνατο να γίνει κάτι που δεν περιλαμβάνει την Κίνα λόγω του τεράστιου και ταχέως αυξανόμενου αποθέματός της", δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Πάντως, το Πεκίνο δεν έχει δείξει ενδιαφέρον να ενταχθεί σε συνθήκη που θα περιόριζε το πυρηνικό του πρόγραμμα. Επιπλέον, μετά την συνομιλία Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ την Τετάρτη, 05/02, στις ανακοινώσεις που ακολούθησαν δεν έγινε καμία αναφορά στο ζήτημα του ελέγχου των οπλοστασίων.
Οι συνομιλίες για τη New START, που έγιναν αργά το βράδυ της Τετάρτης, εξελίχθηκαν χωρίς την ενεργό συμμετοχή αξιωματούχων του υπουργείου Εξωτερικών που επικεντρώνονται σε ζητήματα ελέγχου των όπλων.
Σε κάθε περίπτωση, στο δημοσίευμα του Axios σημειώνεται ότι αν και μεταδίδεται ότι οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και της Ρωσίας συμφώνησαν να τηρήσουν το πνεύμα της Συνθήκης New START, τα μέρη δεν έχουν υπογράψει επίσημα συμφωνία προς τούτο.
Αμερικανός αξιωματούχος υπογράμμισε ένα τεχνικό ζήτημα που όμως έχει ιδιαίτερη σημασία. Εξηγώντας ότι η συμφωνία για σιωπηρή παράταση είναι μπορεί να ιδωθεί ως μία συμφωνία επικυρωμένη "δια χειραψίας" είπε ότι "η παράταση τεχνικά δεν επιτρέπεται νομικά".