Η δολοφονία του συγκλόνισε τις Ηνωμένες Πολιτείες και αποτέλεσε το δεύτερο μεγάλο πλήγμα, μετά τη δολοφονία του αδελφού του και 35ου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζον Κένεντι, στις 22 Νοεμβρίου 1963.
Και οι δύο δολοφονίες των αδελφών Κένεντι, μέχρι και σήμερα, εξακολουθούν να έχουν πολλά σκοτεινά σημεία. Στην περίπτωση του Ρόμπερτ Κένεντι, αμέσως, στον τόπο του εγκλήματος, συνελήφθη ο Σιρχάν Σιρχάν, και καταδικάστηκε ως ο δολοφόνος.
Για πολλούς όμως, το ερώτημα δεν είναι ποιος καταδικάστηκε για τη δολοφονία, αλλά αν η
επίσημη εκδοχή εξηγεί πλήρως όλα τα στοιχεία.
Το πολιτικό κλίμα του 1968
Το 1968 ήταν εξαιρετικά ταραγμένη χρονιά στις ΗΠΑ. Ο πόλεμος στο Βιετνάμ είχε διχάσει τη χώρα. Οι φυλετικές εντάσεις βρίσκονταν στο αποκορύφωμά τους.
Μόλις δύο μήνες πριν, είχε δολοφονηθεί ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Ο Ρόμπερτ Κένεντι εμφανιζόταν ως η πολιτική προσωπικότητα που μπορούσε να ενώσει διαφορετικά κοινωνικά στρώματα και να εκφράσει νέες δημιουργικές ιδέες.
Πολλοί θεωρούσαν ότι είχε σοβαρές πιθανότητες να γίνει ο επόμενος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το χρονικό της δολοφονίας
Στο ξενοδοχείο Ambassador, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, κι ενώ το πλήθος ζητωκραυγάζει, ο Ρόμπερτ Κένεντι ολοκληρώνει την ομιλία νίκης του μετά τις προκριματικές εκλογές της Καλιφόρνιας.
Αρχικά είχε προβλεφθεί να αποχωρήσει από άλλη έξοδο, αλλά την τελευταία στιγμή αποφασίζεται να περάσει μέσα από την κουζίνα του ξενοδοχείου. Η απόφαση αυτή θα αποδειχθεί μοιραία.
Στην κουζίνα του ξενοδοχείου, ο γερουσιαστής σταματά για λίγο να χαιρετίσει τους εργαζόμενους. Δίπλα του βρίσκεται ο φρουρός ασφαλείας του, Σίζαρ (Thane Eugene Cesar). Ο χώρος είναι στενός και γεμάτος κόσμο. Ξαφνικά εμφανίζεται ο Σιρχάν Σιρχάν, βγάζει ένα περίστροφο και αρχίζει να πυροβολεί.
Πολλοί ορμούν πάνω στον Σιρχάν και τον ακινητοποιούν. Ο Κένεντι βρίσκεται πεσμένος στο πάτωμα, σοβαρά τραυματισμένος. Ένας νεαρός, υπάλληλος του ξενοδοχείου, ο Χουάν Ρομέρο, γονατίζει δίπλα του και του ανασηκώνει το κεφάλι. Ο Κένεντι τον ρωτά: "Είναι όλοι καλά;". "Ναι", του απάντησε ο Ρομέρο. "Όλα θα πάνε καλά" είπε ο Κένεντι και λίγα δευτερόλεπτα μετά έχασε τις αισθήσεις του.
Μεταφέρεται στο νοσοκομείο. Οι γιατροί δίνουν μάχη για να τον κρατήσουν στη ζωή. Πεθαίνει
περίπου 26 ώρες αργότερα, στις 6 Ιουνίου 1968. Ήταν μόλις 42 ετών.
Η επίσημη εκδοχή
Η επίσημη έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Σιρχάν Σιρχάν ενήργησε μόνος. Το κίνητρό του συνδεόταν με την οργή του για τις φιλοϊσραηλινές θέσεις του Κένεντι μετά τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο των "Έξι Ημερών".
Δεν υπήρχε αμφιβολία, αφού συνελήφθη επί τόπου με το όπλο στο χέρι και δεκάδες μάρτυρες
τον είδαν να πυροβολεί. Στο δικαστήριο, η υπόθεση θεωρήθηκε λυμένη. Καταδικάστηκε σε θάνατο αλλά η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη το 1972, έπειτα από την κατάργηση της θανατικής ποινής στην Καλιφόρνια.
Το πρώτο μυστήριο: Η θανατηφόρα σφαίρα
Η νεκροψία αποκάλυψε κάτι απρόσμενο. Η θανατηφόρα σφαίρα εισήλθε πίσω από το δεξί αυτί του Κένεντι από πολύ μικρή απόσταση.
Αυτό δημιούργησε ένα πρόβλημα, αφού οι μάρτυρες επέμεναν ότι ο Σιρχάν βρισκόταν μπροστά από τον Κένεντι όταν άρχισε να πυροβολεί.
Από εδώ ξεκινά σχεδόν κάθε θεωρία συνωμοσίας γύρω από την υπόθεση.
Η θεωρία του δεύτερου σκοπευτή
Σύμφωνα με αυτή την άποψη, την οποία υποστηρίζει και ο γιος του Κένεντι, Ρόμπερτ Κένεντι τζούνιορ, ο Σιρχάν Σιρχάν δεν ήταν ο δολοφόνος. Κάποιος άλλος βρισκόταν πίσω από τον Κένεντι.
Η θανατηφόρα βολή προήλθε από το δεύτερο άτομο. Ο πραγματικός δολοφόνος ήταν ο φρουρός ασφαλείας του Κένεντι, ο αστυνομικός Σίζαρ.
"Αδιάσειστα στοιχεία δείχνουν ότι ο Σίζαρ δολοφόνησε τον πατέρα μου. Ο Σίζαρ
βρισκόταν ακριβώς πίσω από τον πατέρα μου κρατώντας τον από το δεξιό αγκώνα, ενώ είχε τραβηγμένο το όπλο του … και οι τέσσερις σφαίρες που χτύπησαν τον πατέρα μου πυροβολήθηκαν εξ επαφής πίσω από τον πατέρα μου με την κάννη του όπλου να αγγίζει ή σχεδόν να αγγίζει το σώμα του…" έχει δηλώσει πολλές φορές ο Ρόμπερτ Κένεντι τζούνιορ.
Ωστόσο, δεν βρέθηκε όπλο που να συνδέει τον φρουρό ασφαλείας του Κένεντι με το έγκλημα. Δεν υπήρξε μάρτυρας που να τον είδε να πυροβολεί. Γι' αυτό, δεν του απαγγέλθηκαν ποτέ κατηγορίες.
Το μυστήριο των πυροβολισμών
Το περίστροφο του Σιρχάν χωρούσε οκτώ σφαίρες. Ορισμένοι ερευνητές υποστήριξαν ότι ηχητικές αναλύσεις φαίνεται να καταγράφουν περισσότερους πυροβολισμούς. Αν αυτό ήταν σωστό, θα σήμαινε δεύτερο όπλο. Άλλοι ειδικοί όμως διαφώνησαν, υποστηρίζοντας ότι οι επιπλέον ήχοι ήταν αντηχήσεις ή θόρυβοι του χώρου. Το θέμα παραμένει αντικείμενο διαφωνίας.
Ο Σιρχάν και το χαμένο κομμάτι της μνήμης
Ένα από τα πιο παράξενα στοιχεία είναι οι δηλώσεις του ίδιου του Σιρχάν. Δεν αρνήθηκε ότι είχε το όπλο. Παραδέχτηκε ότι το είχε αγοράσει, νόμιμα, λίγους μήνες πριν, γιατί ήθελε να έχει ένα όπλο. Υποστήριξε όμως ότι δεν θυμάται πώς βρέθηκε στο ξενοδοχείο ούτε τη στιγμή των πυροβολισμών.
Αυτή η αμνησία δημιουργεί ερωτήματα: Αν αγόρασε το όπλο ο ίδιος, πώς εξηγείται η πλήρης αμνησία για τη χρήση του; Αν είχε σχεδιάσει τη δολοφονία, γιατί να μην το θυμάται; Αν δεν είχε σχεδιάσει τίποτα, γιατί βρέθηκε με το όπλο ακριβώς στο σημείο όπου περνούσε ο Κένεντι;
Υπάρχει και ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο: σε σημειωματάριο που βρέθηκε στο σπίτι του, υπάρχουν επανειλημμένες αναφορές πως "ο Κένεντι πρέπει να πεθάνει". Ο Σιρχάν, παλαιστινιακής καταγωγής, φαινόταν στο σημειωματάριο να εκφράζει οργή για τη φιλοϊσραηλινή στάση του Κένεντι. Αυτό ήταν το βασικό κίνητρο που παρουσίασε η κατηγορούσα αρχή.
Το γεγονός όμως, ότι ο Σιρχάν δεν παραδέχτηκε ποτέ μέχρι και σήμερα ότι ήθελε να σκοτώσει τον Κένεντι και επικαλείται αμνησία, οδήγησε πολλούς να διατυπώνουν θεωρίες περί ύπνωσης και ψυχολογικού ελέγχου.
Το MKUltra και οι θεωρίες ελέγχου του νου
Μια από τις πιο διάσημες θεωρίες συνδέει τον Σιρχάν, με το Project MKUltra. Το πρόγραμμα αυτό υπήρξε πραγματικά και περιλάμβανε πειράματα της CIA πάνω σε τεχνικές χειραγώγησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Οι υποστηρικτές της θεωρίας υποστηρίζουν ότι ο Σιρχάν ήταν ιδιαίτερα δεκτικός στην ύπνωση, και ίσως χρησιμοποιήθηκε ως "προγραμματισμένος δολοφόνος". Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει βρεθεί ποτέ αποδεικτικό στοιχείο που να τον συνδέει με το MKUltra.
Υπήρχε συνωμοσία;
Οι πιο δημοφιλείς θεωρίες έχουν κατά καιρούς αποδώσει την ευθύνη στη CIA, στο οργανωμένο έγκλημα, και σε αντιπάλους του Κένεντι μέσα στο πολιτικό σύστημα. Το κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των θεωριών είναι ότι δεν έχουν καταφέρει να παρουσιάσουν αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία. Υπάρχουν ενδείξεις, αντιφάσεις και αναπάντητα ερωτήματα, αλλά όχι οριστικές αποδείξεις.
Τι πιστεύουν σήμερα οι ιστορικοί; Η πλειονότητα των ιστορικών εξακολουθεί να θεωρεί ότι ο Σιρχάν πυροβόλησε και σκότωσε τον Κένεντι, και πως παραμένει ο μόνος αποδεδειγμένος δράστης.
Ταυτόχρονα, πολλοί αναγνωρίζουν ότι η υπόθεση περιέχει πραγματικές δυσκολίες: το ζήτημα της κατεύθυνσης της θανατηφόρας σφαίρας, οι διαφωνίες για τον αριθμό των πυροβολισμών, οι ελλείψεις στη διατήρηση ορισμένων πειστηρίων, και η παράξενη αμνησία του Σιρχάν.
Η δολοφονία του Ρόμπερτ Κένεντι κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στην αμερικανική πολιτική ιστορία. Η επίσημη εκδοχή είναι σαφής: ο Σιρχάν Σιρχάν ήταν ο δράστης και καταδικάστηκε γι' αυτό. Ωστόσο, η υπόθεση δεν απέκτησε ποτέ τον βαθμό βεβαιότητας που συναντά κανείς σε άλλες μεγάλες εγκληματικές υποθέσεις. Οι αντιφάσεις ανάμεσα στις μαρτυρίες, τα ιατροδικαστικά στοιχεία και τις μεταγενέστερες έρευνες άφησαν χώρο για αμφιβολίες και εναλλακτικές ερμηνείες.
Γι' αυτό, σχεδόν έξι δεκαετίες μετά, η δολοφονία του Ρόμπερτ Κένεντι εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και συζητημένα μυστήρια της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας.