Στην Άγκυρα έφτασε ο Ντόναλντ Τραμπ την Τρίτη, προκειμένου να συμμετάσχει στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, όπου οι ηγέτες των χωρών-μελών της Συμμαχίας καλούνται να συζητήσουν κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας, άμυνας και τη μελλοντική στρατηγική του οργανισμού.
Η άφιξη του Αμερικανού προέδρου σηματοδοτεί την έναρξη των επίσημων επαφών του στην τουρκική πρωτεύουσα, με την προσοχή να στρέφεται στις θέσεις της Ουάσινγκτον για το μέλλον του ΝΑΤΟ και στις σχέσεις της με τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Λίγο πριν από τη Σύνοδο, ο Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε στην ανάγκη για μεγαλύτερη "πίστη" από τις χώρες της Συμμαχίας, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για τη στάση ορισμένων κρατών που δεν επέτρεψαν τη χρήση των βάσεών τους από αμερικανικές δυνάμεις για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος άσκησε κριτική σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για το κατά πόσο οι σύμμαχοι μοιράζονται τις ίδιες προτεραιότητες σε θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής.
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή για τα 32 κράτη-μέλη, καθώς επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους στη συλλογική ασφάλεια. Ωστόσο, η φετινή συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου ο διατλαντικός δεσμός εμφανίζεται πιο εύθραυστος, εξαιτίας των διαφορών ανάμεσα στις ΗΠΑ και αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Παρά τις εντάσεις, το βασικό μήνυμα της Συνόδου είναι η δημιουργία μιας ισχυρότερης Ευρώπης μέσα σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει κάνει λόγο για μια νέα εποχή, την οποία έχει περιγράψει ως "ΝΑΤΟ 3.0", χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν γίνει πλήρως γνωστές όλες οι λεπτομέρειες αυτής της προσέγγισης.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φιλοξενεί τη Σύνοδο στο προεδρικό συγκρότημα Μπεστεπέ, στα δυτικά της Άγκυρας. Για τη διοργάνωση έχουν ληφθεί αυστηρά μέτρα ασφαλείας, με αυξημένη παρουσία δυνάμεων ασφαλείας, ενεργοποίηση αμυντικών συστημάτων και περιορισμούς στην κυκλοφορία σε κοντινές περιοχές.
Οι αρχές έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένους ελέγχους ενόψει της Συνόδου, ενώ σύμφωνα με την Ένωση Τούρκων Δημοσιογράφων, μεταξύ των ατόμων που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων ασφαλείας βρίσκονται και δύο δημοσιογράφοι.
Το βράδυ της Τρίτης, ο Τούρκος πρόεδρος θα παραθέσει δείπνο στους συμμετέχοντες στον χώρο "Winter Garden" του προεδρικού συγκροτήματος. Στη συνάντηση θα συμμετάσχουν εκπρόσωποι από την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, ενώ παρών θα είναι και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν συνεδριάσεις του Συμβουλίου ΝΑΤΟ - Ουκρανίας, συναντήσεις υπουργών Άμυνας της Συμμαχίας με εταίρους από την περιοχή Ινδο-Ειρηνικού, καθώς και επαφές με αξιωματούχους από χώρες του Κόλπου. Ο Τραμπ αναμένεται επίσης να έχει συνάντηση με τον Σύρο πρόεδρο Αχμάντ αλ-Σάρα.
Στην επίσημη ατζέντα της Συνόδου κυριαρχεί το ζήτημα των αμυντικών δαπανών, ένα θέμα που εδώ και χρόνια αποτελεί βασική απαίτηση των Ηνωμένων Πολιτειών προς τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ανέφερε πριν από τη συνάντηση ότι οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς αύξησαν τις αμυντικές τους δαπάνες κατά 20% μέσα στο 2025. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά θεωρεί πως απαιτούνται ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες.
Η Ουάσινγκτον έχει ζητήσει από τους συμμάχους να αυξήσουν σημαντικά τις επενδύσεις στην άμυνα, ενώ ο στρατιωτικός προϋπολογισμός των ΗΠΑ για το 2026 ανέρχεται στα 901 δισεκατομμύρια δολάρια, περίπου στο 3,3% του αμερικανικού ΑΕΠ.
Σημαντική θέση στις συζητήσεις έχει και η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, καθώς ο πόλεμος με τη Ρωσία συνεχίζεται για πέμπτο χρόνο. Ευρωπαϊκές χώρες και Καναδάς καλύπτουν μεγάλο μέρος των αναγκών του Κιέβου, μεταξύ άλλων και σημαντικό ποσοστό των αναγκών αεράμυνας.
Παράλληλα, αναμένεται να συζητηθεί η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη. Οι σύμμαχοι ζητούν μεγαλύτερη σαφήνεια από την Ουάσινγκτον μετά τις δηλώσεις Τραμπ για πιθανές αλλαγές στη διάταξη των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή.
Πριν από τη Σύνοδο, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε εξάμηνη αξιολόγηση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη, η οποία θα εξετάσει μεταξύ άλλων την πρόοδο των ευρωπαϊκών χωρών στην άμυνα, αλλά και την πρόσβαση των ΗΠΑ σε στρατιωτικές βάσεις και εναέριο χώρο.
Το ΝΑΤΟ δεν συμμετείχε άμεσα στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν και δεν διαθέτει συνολική συμφωνία με τις ΗΠΑ για κοινή χρήση βάσεων και εναέριου χώρου, αν και ορισμένα κράτη-μέλη έχουν διμερείς συμφωνίες.
Σε πρόσφατη δημόσια συνάντησή του με τον Μαρκ Ρούτε, ο Τραμπ είχε δηλώσει σχετικά με τη στάση των συμμάχων: "Δεν χρειαζόμαστε τα χρήματά τους — δεν χρειαζόμαστε τίποτα. Θέλω μόνο πίστη".
Η αρχή της συλλογικής ασφάλειας αποτελεί τον πυρήνα του ΝΑΤΟ και αποτυπώνεται στο Άρθρο 5 της Συνθήκης της Συμμαχίας, σύμφωνα με το οποίο επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Το τι ακριβώς εννοεί ο Ντόναλντ Τραμπ όταν ζητά "πίστη" από τους συμμάχους παραμένει ένα από τα βασικά ερωτήματα που αναμένεται να απασχολήσουν τις συζητήσεις στην Άγκυρα.