Γιάλτα: 75 χρόνια από τη Διάσκεψη που άλλαξε τον κόσμο

Λίγο πριν την συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας οι τότε «Τρεις Μεγάλοι» έθεσαν τα θεμέλια της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Γιάλτα: 75 χρόνια από τη Διάσκεψη που άλλαξε τον κόσμο

Η φωτογραφία έκανε πριν από 75 χρόνια τον γύρο του κόσμου. Τρεις ηγέτες, ο βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούσβελτ και ο ηγέτης της ΕΣΣΔ Γιόζεφ Στάλιν να κάθονται ο ένας δίπλα στον άλλο, τυλιγμένοι μέσα στα παλτά τους που έμοιαζαν με ασπίδες, να αντικρίζουν τον φακό με αυστηρό βλέμμα.

Μια σκηνή που ήθελε να μεταφέρει κλίμα συναίνεσης ανάμεσα στις τότε μεγάλες δυνάμεις και ελπίδας για διαρκή ειρήνη μετά από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο που προκάλεσε η ναζιστική Γερμανία.

Η φωτογράφιση έγινε κατά τη Διάσκεψη της Γιάλτας, που συγκάλεσε στο παλάτι της Λιβάντια η Σοβιετική Ένωση στην λουτρόπολη Γιάλτα της Μαύρης Θάλασσας. Εκεί, οι ισχυροί τρεις ηγέτες ξεκίνησαν σαν σήμερα πριν από 75 χρόνια διαπραγματεύσεις για την τελική φάση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τηλέγραφοι και τηλέφωνα υψηλής συχνότητας

Στα δυτικά και νότια της Ευρώπης προέλαυναν αμερικανικές και βρετανικές δυνάμεις παρά την αντίσταση της Βέρμαχτ. Από τα ανατολικά ο Κόκκινος Στρατός βρίσκονταν μόλις 100 χιλιόμετρα μακριά από το Βερολίνο. Στις 30 Απριλίου ο Χίτλερ εκτελείται στο μπούνκερ του Φύρερ και στις 8 Μαΐου η Γερμανία συνθηκολογεί. Οι ανθρώπινες απώλειες στην τελευταία φάση φτάνουν τα 50 εκατομμύρια. Μετά τις πρώτες βολιδοσκοπήσεις στην Τεχεράνη, η Γιάλτα όπου παλαιότερα οι τσάροι και η αριστοκρατία έκαναν τις διακοπές τους, έγινε ο τόπος των ιστορικών διαπραγματεύσεων για να καθορίσουν οι τότε 3 ηγέτες τις βασικές γραμμές μιας νέας ειρηνικής τάξης πραγμάτων με στόχο να διαμελίσουν και να αποναζιστικοποιήσουν τη Γερμανία. Επιπλέον, οι τρεις ηγέτες θα έπρεπε να θέσουν τις βάσεις για νέο διαμερισμό εξουσιών. Σε αυτόν ανήκει και η ίδρυση ενός σημαντικού οργανισμού, του ΟΗΕ. Η Διάσκεψη βρέθηκε ενώπιον ενός δύσκολου στόχου: να μπουν τα μερικώς διαφορετικά συμφέροντα των νικητριών χωρών του πολέμου σε έναν κοινό παρονομαστή. Εκείνο που τις ένωνε, ήταν ο κοινός εχθρός, η Γερμανία. Τότε δεν διαφαίνονταν ότι οι σύμμαχοι εναντίον του Χίτλερ, λίγο αργότερα, με την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου το 1947 θα γίνονταν αντίπαλοι.

Με επιλογή του τόπου της Διάσκεψης τη Γιάλτα, ούτε ο Ρούσβελτ αλλά ούτε και ο Τσόρτσιλ ήταν ικανοποιημένοι. Ο βαριά άρρωστός αμερικανός πρόεδρος έπρεπε να διανύσει 11.000 χιλιόμετρα με το πλοίο και το αεροπλάνο για να φτάσει εκεί. Από τον βρετανό πρωθυπουργό μεταφέρεται η δήλωση ότι «χειρότερο τόπο δεν μπορούσε να βρει κανείς, ακόμη και μετά από 10 χρόνια αναζήτησης». Για τον Στάλιν όμως ήταν εξαιρετικά σημαντικό να γίνονταν η Διάσκεψη επί σοβιετικής επικράτειας για να μπορεί ως οικοδεσπότης να έχει συνεχώς τα ηνία στο χέρι. Φρόντισε να υπάρχουν τηλέγραφοι και τηλέφωνα υψηλής συχνότητας. Για να παρακολουθεί τα λεγόμενα ξένων αντιπροσωπειών, διέταξε να τοποθετηθούν μικρόφωνα στους θάμνους του ανακτόρου. Για την περίπτωση έκτακτης ανάγκης ετοιμάστηκε ακόμη και ειδικό καταφύγιο. «Από την άλλη πλευρά Ρούσβελτ και Τσόρτσιλ ήξεραν με ποιον είχαν να κάνουν» λέει ο ιστορικός Βίλφριντ Λοτ, ειδικός σε θέματα ανατολικής Ευρώπης στο Πανεπιστήμιο Ντούισμπουργκ – Έσεν. «Ο απίστευτα βίαιος σοβιετικός δικτάτορας ήθελε να επεκτείνει την επιρροή του στην Ευρώπη. Και δεν είχαν αυταπάτες».

Μια νέα σύγχρονη Γιάλτα;

Ωστόσο τα σχέδια του Στάλιν απέφεραν καρπούς. «Η ατμόσφαιρα σε γενικές γραμμές ήταν καλή. Κάποιες στιγμές όλο και κάποιος ήταν όλο νεύρα, δεν ήθελε να δεχθεί ορισμένα σημεία αλλά συνολικά η συνεργασία κύλησε ομαλά» λέει ο ιστορικός Γοστ Ντίλφερ μιλώντας στην DW. Μέχρι τις 11 Φεβρουαρίου οι 3 ηγέτες έκαναν παζάρια για το μέλλον της Ευρώπης. Το αποτέλεσμα; Ο Τσόρτσιλ κατάφερε να επιβάλλει τη Γαλλία ως μια ακόμη δύναμη κατοχής, ο Ρούσβελτ απέσπασε την υπόσχεση από τον Στάλιν ότι θα γίνει μέλος του μελλοντικού ΟΗΕ και ότι θα μπει στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας. Από την πλευρά του ο Στάλιν κατάφερε να διατηρήσει την κυριαρχία στα εδάφη, όπου ο οι δυνάμεις του είχαν προελάσει. Επιπλέον ο αρχηγός του Κρεμλίνου έκανε εδαφικούς συμβιβασμούς στην Άπω Ανατολή σε βάρος της Ιαπωνίας και της Κίνας και κατοχύρωσε το δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στο τελικό ανακοινωθέν αναφέρεται μεταξύ άλλων: «Δεν είναι στις προθέσεις μας να αφανίσουμε το γερμανικό λαό αλλά μόνο όταν ο εθνικοσοσιαλισμός και ο μιλιταρισμός ξεριζωθούν υπάρχει ελπίδα για τους Γερμανούς να ζήσουν μια αξιοπρεπή ζωή και να έχουν θέση στην κοινότητα των λαών».

Αλλά ποιο ήταν το αποτέλεσμα της Γιάλτας που θα μείνει στην ιστορία; Εκτός από τη συναίνεση της ΕΣΣΔ να μπει στα ΗΕ ο ιστορικός Λοτ επισημαίνει ένα βασικό σημείο, ότι οι τρεις δυνάμεις μαζί θα έπρεπε από κοινού να αναλάβουν την ευθύνη για το μέλλον της ηττημένης Γερμανίας. Επιπλέον στη Γιάλτα αναδείχθηκε η σημασία και η αναγκαιότητα της υψηλής διπλωματίας. «Οι διαπραγματεύσεις στη Γιάλτα για τη νέα μεταπολεμική τάξη πραγμάτων έγινε υπόθεση των ηγετών και κατέδειξε ότι μόνο όταν οι ηγέτες κάθονται μαζί είναι σε θέση να βρουν συμβιβασμούς και να οικοδομήσουν σχέσεις εμπιστοσύνης» επισημαίνει ο Λοτ. Βέβαια, οι συμμετέχοντες υπέθεσαν ότι μετά τον τερματισμό του πολέμου, θα μπορούσαν να πάρουν στη συνέχεια τις πραγματικές αποφάσεις για την Ευρώπη. «Υπό αυτήν την έννοια με τη Γιάλτα δεν εξασφαλίστηκε διαρκής ειρήνη» επισημαίνει ο γερμανός ιστορικός. Ο ιστορικός Γοστ Ντίλφερ θεωρεί ότι από την εικόνα που παρουσιάζει ο σύγχρονος κόσμος έχει έρθει η ώρα για μια νέα Γιάλτα. «Μια νέα διάσκεψη των μεγάλων δυνάμεων θα είχε νόημα» υποστηρίζει. «Για να διαμορφωθεί κοινή συνείδηση ότι είναι εφικτή η οικοδόμηση μιας νέας ειρηνικής τάξης πραγμάτων, όπως μετά τον φοβερό Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».

Πηγή: Deutsche Welle/Ραλφ Μπόζεν/ Επιμέλεια: Ειρήνη Αναστασοπούλου

Φωτο: Us National Archives

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ DER SPIEGEL 19 Ιαν 2022 | 21:56

Γερμανία: Έρευνα για απιστία σε βάρος της ηγεσίας των Πρασίνων - Έδιναν "κορονο-μπόνους" σε στελέχη τους

Οσμή σκανδάλου στη Γερμανία με αμφιλεγόμενες πληρωμές σε κορυφαία στελέχη των Πρασίνων "λόγω της πανδημίας του κορονοϊού".

ΣΤΟ ΜΙΣΙΓΚΑΝ 19 Ιαν 2022 | 21:26

Χίλιους φοιτητές είχε κακοποιήσει σεξουαλικά γιατρός πανεπιστημίου – Αποζημίωση μαμούθ στα θύματα

Aμερικανικό πανεπιστήμιο θα καταβάλει 490 εκατ. δολάρια σε χίλια θύματα σεξουαλικής κακοποίησης

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΡΒΟΥΝΑΚΗΣ 19 Ιαν 2022 | 20:41

Εδιμβούργο: 35χρονος από την Κρήτη κατηγορείται για τρομοκράτης - Τοποθέτησε εκρηκτικό μηχανισμό σε πάρκο

Ένας 35χρονος Έλληνας φέρεται να τοποθέτησε εκρηκτικό μηχανισμό που έγραφε πάνω "F*** you all" σε πάρκο έξω από το Κάστρο του Εδιμβούργου το 2018.

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΤΟ REUTERS 19 Ιαν 2022 | 20:36

Ο ανεμβολίαστος Νόβακ Τζόκοβιτς εξαγόρασε εταιρεία βιοτεχνολογίας που αναπτύσσει θεραπεία κατά του κορονοϊού

Ο Τζόκοβιτς αγόρασε ποσοστό 80% του μετοχικού κεφαλαίου της QuantBioRes, η οποία δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη ιατρικής θεραπείας για την αντιμετώπιση του κορονοϊού

VIRAL ΒΙΝΤΕΟ 19 Ιαν 2022 | 20:17

Βρετανία: Καταπληκτική πεντάχρονη στέλνει... αδιάβαστο τον Μπόρις Τζόνσον για τα κορονοπάρτι [βίντεο]

Πεντάχρονο κοριτσάκι από τη Βρετανία "βάζει στην θέση του" τον Μπόρις Τζόνσον και το βίντεό της γίνεται viral.

ΚΗΔΕΙΑ ΜΕ ΓΛΕΝΤΙ 19 Ιαν 2022 | 19:27

Λονδίνο: Έσπασαν πιάτα στην κηδεία του Τζιώρτζη του θρυλικού Elysee - Εκεί διασκέδαζαν γενιές και γενιές

Στην κηδεία του Τζιώρτζη του Elysee είχε τραγούδι και το απαραίτητο σε κάθε γλέντι σπάσιμο πιάτων

ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ 19 Ιαν 2022 | 19:23

Εισαγγελέας Νέας Υόρκης: Φοροαπάτες στον όμιλο Τραμπ - Ζητά να καταθέσουν Ντόναλντ, Ιβάνκα και Τραμπ Τζούνιορ

Η έρευνα της εισαγγελέως της Νέας Υόρκης για τον όμιλο Τραμπ επέτρεψε να έρθουν στο φως στοιχεία που φαίνεται να αποδεικνύουν πρακτικές φοροδιαφυγής

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΕΥΡΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 19 Ιαν 2022 | 18:18

Ευρωπαϊκές προτεραιότητες Μακρόν: "Να ξαναχτίσουμε την Ευρώπη"

Ο πρόεδρος της Γαλλίας, που έχει την προεδρία της ΕΕ για το α' εξάμηνο του έτους, παρουσίασε τους στόχους για την Ευρώπη.

ΣΤΗ ΣΑΒΟΙΑ 19 Ιαν 2022 | 18:12

Θρήνος στη Γαλλία: Σκοτώθηκε κάνοντας σκι ο βραβευμένος ηθοποιός Γκασπάρ Ουλιέλ - Ήταν μόλις 37 ετών

Σκοτώθηκε ο βραβευμένος με Σεζάρ, Γάλλος ηθοποιός Γκασπάρ Ουλιέλ, γνωστός για τον ρόλο του ως Ιβ Σεν Λοράν και πρόσωπο αρώματος της Chanel

ΧΑΟΣ ΜΕ ΤΑ ΚΟΡΟΝΟ-ΠΑΡΤΙ 19 Ιαν 2022 | 15:50

Βρετανία: Ο Μπόρις Τζόνσον στριμωγμένος για τα κορονοπάρτι- "Για όνομα του Θεού φύγε" του φώναζαν οι βουλευτές

Αλλεπάλληλα χτυπήματα για τον Μπόρις Τζόνσον που είδε την πρώτη αποσκίρτηση από το κυβερνών κόμμα εν μέσω της κατακραυγής για τα κορονο-πάρτι.

ΣΥΝΟΡΑ ΡΩΣΙΑΣ - ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ 19 Ιαν 2022 | 13:00

Τύμπανα πολέμου στην Ουκρανία- "Εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση" λέει ο Λευκός Οίκος - Στο Κίεβο ο αμερικανός ΥΠΕΞ

Μεγάλος αριθμός ρωσικών στρατευμάτων έχει συγκεντρωθεί στα σύνορα με την Ουκρανία. Ανησυχία από τον Λευκό Οίκο για "επίθεση ανά πάσα στιγμή".

ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 19 Ιαν 2022 | 11:44

Μοναδικά κοσμήματα από τον οίκο Balmain: Χαρούμενα, χρωματιστά και genderless

Είσοδο στον χώρο του κοσμήματος κάνει ο γαλλικός οίκος Balmain με μια συλλογή με ουδέτερα ως προς το φύλο κοσμήματα.

ΣΑΝΤΟΥΡΝΙΝΟ ΝΤΕ ΦΟΥΝΤΕ ΓΚΑΡΣΙΑ 19 Ιαν 2022 | 11:14

Ισπανία: Πέθανε στα 113 του χρόνια ο γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο - Ήταν τσαγκάρης του ισπανικού στρατού

Την ανακοίνωση για τον θάνατο του Σατουρνίνο ντε Φούντε Γκαρσία έκανε το Βιβλίο των Ρεκόρ Γκίνες.