Στο Τυρρηνικό πέλαγος, λίγα ναυτικά μίλια ανοιχτά της Τοσκάνης, βρίσκεται ένα νησί που μοιάζει βγαλμένο από καρτ ποστάλ: καταπράσινοι λόφοι, καθαρά νερά, απόλυτη ησυχία. Η νήσος Gorgona θα μπορούσε εύκολα να είναι ένας ακόμη δημοφιλής μεσογειακός προορισμός. Όμως δεν είναι. Η Gorgona αποτελεί σήμερα το μοναδικό νησί στην Ευρώπη που λειτουργεί αποκλειστικά ως φυλακή.
Γράφει ο Δημήτρης Κατσάκος
Δεν υπάρχουν ξενοδοχεία, beach bars ή τουριστικά καταλύματα. Οι λιγοστοί άνθρωποι που ζουν εκεί είναι κρατούμενοι και σωφρονιστικοί υπάλληλοι. Και όμως, η Gorgona δεν είναι μια συνηθισμένη φυλακή. Αντιθέτως, θεωρείται από πολλούς ένα από τα πιο ανθρώπινα και πρωτοποριακά σωφρονιστικά πειράματα της Ιταλίας - και ίσως ολόκληρης της Ευρώπης.
Ένα νησί με αυστηρά ελεγχόμενη πρόσβαση
Η Gorgona είναι το μικρότερο νησί του Τοσκάνικου αρχιπελάγους και βρίσκεται περίπου 35 χιλιόμετρα από το Λιβόρνο. Από το 1869 χρησιμοποιείται ως σωφρονιστικό κατάστημα, ενώ σήμερα λειτουργεί ως αγροτική φυλακή ανοιχτού τύπου, υπό την εποπτεία του ιταλικού Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η πρόσβαση στο νησί είναι αυστηρά περιορισμένη. Δεν επιτρέπεται η ελεύθερη μετακίνηση πολιτών, ενώ ακόμη και οι οργανωμένες επισκέψεις γίνονται μόνο κατόπιν άδειας και υπό συγκεκριμένους όρους. Η Gorgona ανήκει επίσης στο Εθνικό Πάρκο του Τοσκάνικου Αρχιπελάγους, γεγονός που ενισχύει το καθεστώς προστασίας και απομόνωσης.
Ποιοι κρατούνται στη Gorgona
Στη φυλακή της Gorgona κρατούνται περίπου 70–80 επιλεγμένοι κρατούμενοι, κυρίως άτομα που εκτίουν ποινές για βαριά αδικήματα αλλά βρίσκονται στο τελικό στάδιο της κράτησής τους. Η επιλογή δεν είναι τυχαία: προϋποθέτει καλή διαγωγή, χαμηλό κίνδυνο υποτροπής και διάθεση συμμετοχής σε ένα απαιτητικό πρόγραμμα εργασίας.
Δεν υπάρχουν κελιά με τη στενή έννοια. Οι κρατούμενοι ζουν σε κοιτώνες και κινούνται ελεύθερα εντός συγκεκριμένων ζωνών. Η απουσία τειχών και συρματοπλεγμάτων δεν σημαίνει απουσία ελέγχου· η γεωγραφική απομόνωση του νησιού λειτουργεί από μόνη της ως φυσικό όριο.
Εργασία αντί εγκλεισμού
Ο πυρήνας του σωφρονιστικού μοντέλου της Gorgona είναι η εργασία. Οι κρατούμενοι απασχολούνται καθημερινά σε:
- γεωργικές καλλιέργειες,
- κτηνοτροφία,
- αμπελουργία και παραγωγή κρασιού,
- αρτοποιία και βασικές υποδομές του νησιού.
Τα προϊόντα της φυλακής, όπως το κρασί και το ελαιόλαδο, έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη φήμη στην Ιταλία, ενώ ορισμένα διατίθενται και στο εμπόριο. Το εισόδημα επιστρέφει μερικώς στους κρατούμενους, προσφέροντάς τους όχι μόνο οικονομική ενίσχυση αλλά και αίσθηση ευθύνης και χρησιμότητας.
Ένα διαφορετικό σωφρονιστικό μοντέλο
Σε αντίθεση με το παραδοσιακό σωφρονιστικό σύστημα, η Gorgona βασίζεται στην αρχή της επανένταξης και όχι της τιμωρίας. Οι κρατούμενοι εκπαιδεύονται σε επαγγελματικές δεξιότητες που μπορούν να αξιοποιήσουν μετά την αποφυλάκισή τους, ενώ η καθημερινή ζωή οργανώνεται γύρω από την πειθαρχία της εργασίας και της συμβίωσης.
Σύμφωνα με στοιχεία των ιταλικών αρχών, τα ποσοστά υποτροπής όσων αποφυλακίζονται από τη Gorgona είναι σημαντικά χαμηλότερα σε σχέση με τον εθνικό μέσο όρο. Το νησί λειτουργεί, ουσιαστικά, ως ένα τελευταίο στάδιο προσαρμογής πριν την επιστροφή στην κοινωνία.
Μοναδική περίπτωση στην Ευρώπη
Στο παρελθόν, η Ευρώπη γνώρισε πολλά νησιά-φυλακές, από το Αλκατράζ έως τη Σπιναλόγκα και το νησί του Διαβόλου. Σήμερα όμως, η Gorgona παραμένει η μοναδική ενεργή φυλακή σε κατοικημένο νησί, γεγονός που την καθιστά ευρωπαϊκή εξαίρεση.
Ένα νησί εκτός χάρτη
Η Gorgona δεν είναι ούτε τουριστικό αξιοθέατο ούτε κοινωνικό πείραμα βιτρίνας. Είναι μια λειτουργική φυλακή, που αποδεικνύει ότι ο σωφρονισμός μπορεί να πάρει διαφορετικές μορφές όταν η απομόνωση συνδυάζεται με εμπιστοσύνη και ευθύνη.
Σε μια εποχή όπου οι ευρωπαϊκές φυλακές αντιμετωπίζουν προβλήματα υπερπληθυσμού και βίας, η ύπαρξη ενός νησιού-φυλακής στο κέντρο της Μεσογείου δεν είναι απλώς μια ιδιομορφία. Είναι μια υπενθύμιση ότι το ερώτημα δεν είναι πού κρατάς κάποιον, αλλά πώς τον προετοιμάζεις να επιστρέψει.
Διαβάστε Επίσης
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Ιταλία: Η Αίτνα "βρυχάται" ξανά - Νέα έκρηξη με ποτάμια λάβας και εικόνες που προκαλούν δέος [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/767x430/cu463x532/31,254,460,525/crop/both/78/786fd3e92fcd44038767a79bee53f1f9.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![NBA: Ο Σρέντερ έσπρωξε και πέταξε στο παρκέ τον Γιάννη Αντετοκούνμπο - Εκρηξη του Θανάση [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/2e/2e1914674db24b7db916459b073fba27.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Στα αγροτικά μπλόκα και ο Ηλίας Κασιδιάρης - Πήρε άδεια από τις φυλακές [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/crop/both/7f/7f82277bf74548a88c9f88ff7cd6f4ee.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Τρόμος στις ιταλικές Άλπεις: 100 άτομα εγκλωβίστηκαν σε τελεφερίκ στα 2.800 μέτρα - Τέσσερις τραυματίες [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x327/12,0,595,327/crop/both/3c/3c09277e25ed440ab0bd88ffaa9f33c4.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Νέα γυναικοκτονία στην Ιταλία: Σαραντάχρονος δολοφόνησε τη σύντροφό του και έβαλε τέλος στη ζωή του [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x405/0,10,608,351/crop/both/78/78fd29a78cbb41aaae838c85395ac0cb.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κινηματογραφική ληστεία στην Ιταλία με πυροβολισμούς και φλεγόμενα αμάξια: Λεία 2 εκατ. Ευρώ [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x341/0,0,608,341/crop/both/48/48a4e834e9db412e9056557c4e779720.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ιταλία: "Ντου" στα γραφεία της εφημερίδας La Stampa - Πέταξαν κάτω αντικείμενα και έγραψαν συνθήματα [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu604x367/0,29,602,367/crop/both/24/249bf16db73a47f69db79691695ca15d.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ιταλία: Πολεμικό σκηνικό στην Μπολόνια για το παιχνίδι της Βίρτους με τη Μακάμπι Τελ Αβίβ [εικόνες, βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x405/0,45,608,386/crop/both/4d/4d39f635f1924752ae42ef982daf5552.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Καλόγρια σε ρόλο τροχονόμου στη Ρώμη για να βοηθήσει με το μποτιλιάρισμα [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x340/1,0,607,340/crop/both/ee/ee21ca830f5841e9aaf415adbc5f81b0.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κινηματογραφική ληστεία στην Ιταλία: Έκλεψαν ΑΤΜ και το έσερναν με αυτοκίνητο στους δρόμους [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x342/0,0,608,341/crop/both/41/415558e7fac347c8b96576fcdefe6782.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Κινηματογραφική κλοπή στη Ρώμη: Έπεσαν με όχημα πάνω στη βιτρίνα αποθήκης της Louis Vuitton [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x341/0,0,608,341/crop/both/24/2431f306d2294193ae80a47b69b96616.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Συγκίνηση: Ο Ακίλε Πολονάρα γύρισε στο σπίτι του - Η έκπληξη των παιδιών και της συζύγου του [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x341/0,0,608,341/crop/both/20/20698fc08977472e84d340e1356ec2e0.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Γκαμπριέλε Σάντρι: Η δολοφονία του οπαδού της Λάτσιο από σφαίρα αστυνομικού που συγκλόνισε την Ιταλία [εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x405/0,61,608,302/crop/both/c4/c4ca618a08104b7495cd003036d3723a.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ιταλία: Λεωφορείο με μαθητές συγκρούστηκε με αυτοκίνητο - Ένας νεκρός και 20 τραυματίες [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu607x378/0,10,607,351/crop/both/92/92803f3182c349989447ce2628103aab.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Με παραδοσιακή φορεσιά ο Νικόλας Νιάρχος στην παραμυθένια γαμήλια δεξίωσή του με την Πίκολα στη Ρώμη [εικόνες]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/500x280/cu608x405/0,20,608,361/crop/both/9d/9dabc59ba07c47279e08306ce342d370.jpg?quality=60&404=default&v=2)
