Για χρόνια, οι επισκέψεις του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, στην Ουάσινγκτον για συναντήσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ακολουθούσαν ένα γνώριμο τελετουργικό: κόκκινο χαλί, θερμή χειραψία και κοινά μηνύματα για τη στενή στρατηγική συμμαχία μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ.
Ωστόσο, η σχέση των δύο ηγετών έχει αλλάξει αισθητά από την τελευταία τους συνάντηση πριν από πέντε μήνες. Η στενή συνεργασία και οι αμοιβαίοι έπαινοι που χαρακτήρισαν την έναρξη του πολέμου με το Ιράν έχουν δώσει τη θέση τους σε εκρήξεις οργής του Τραμπ, ο οποίος, σύμφωνα με το CNN, έχει εκφραστεί με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα ακόμη και απέναντι στον πιο ένθερμο διεθνή υποστηρικτή του.
Αυτή είναι η έβδομη επίσκεψη του Νετανιάχου στις Ηνωμένες Πολιτείες από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, περισσότερες από οποιουδήποτε άλλου ξένου ηγέτη. Αυτή τη φορά, όμως, φτάνει στην Ουάσινγκτον ως πρωθυπουργός που διεκδικεί την επανεκλογή του και επιχειρεί να αποκαταστήσει μια σχέση η οποία εμφανίζει πλέον εμφανείς ρωγμές.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και ισραηλινή πηγή, ο Νετανιάχου επιδίωκε εδώ και εβδομάδες να εξασφαλίσει πρόσκληση στον Λευκό Οίκο, ώστε να συζητήσει την πορεία του πολέμου με το Ιράν και να προειδοποιήσει τον Τραμπ να μην προχωρήσει σε διπλωματικές παραχωρήσεις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανιζόταν αρχικά απρόθυμος να πραγματοποιήσει τη συνάντηση, ενώ στελέχη του Λευκού Οίκου φέρονται να είχαν ενοχληθεί από τις ισραηλινές διαρροές στα μέσα ενημέρωσης, τις οποίες θεώρησαν προσπάθεια να δημιουργηθεί πίεση για να πραγματοποιηθεί το τετ α τετ. Τελικά, η κηδεία του Αμερικανού γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ αποτέλεσε την αφορμή για να προγραμματιστεί η συνάντηση.
Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης υποστήριξε ότι ο Τραμπ διατηρεί "ισχυρή σχέση" με τον Νετανιάχου και χαρακτήρισε τον Αμερικανό πρόεδρο ως τον "μεγαλύτερο φίλο" του Ισραήλ. Όπως δήλωσε στο CNN, οι ενέργειες ΗΠΑ και Ισραήλ απέναντι στο Ιράν έχουν καταστήσει ασφαλέστερους τόσο τους Αμερικανούς όσο και τους συμμάχους τους.
Κατά την τελευταία συνάντησή τους, τον Φεβρουάριο, οι δύο ηγέτες είχαν θέσει τις βάσεις για τη μετέπειτα κοινή στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν. Οι πρώτες επιθέσεις αποτέλεσαν παράδειγμα πρωτοφανούς στρατιωτικού συντονισμού, τον οποίο τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Τραμπ εξήραν δημόσια. Ωστόσο, όσο ο πόλεμος παρατεινόταν χωρίς να επιτυγχάνεται ο αρχικός στόχος της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, οι διαφορές στις επιδιώξεις τους έγιναν εμφανείς: ο Νετανιάχου επιθυμούσε τη συνέχιση των επιχειρήσεων, ενώ ο Τραμπ αναζητούσε τρόπο απεμπλοκής.
Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, ο Τραμπ είχε πειστεί από τον Νετανιάχου και άλλους αξιωματούχους ότι οι επιχειρήσεις θα διαρκούσαν λίγες μόνο εβδομάδες. Αρκετούς μήνες αργότερα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η δυσαρέσκειά του για το αδιέξοδο που έχει διαμορφωθεί εκφράζεται ακόμη και σε ιδιωτικές συσκέψεις με έντονες εκφράσεις και οργή απέναντι στην Τεχεράνη, η οποία δεν κατέρρευσε όπως αρχικά εκτιμούσε.
Τι θα συζητηθεί στη συνάντηση Τραμπ - Νετανιάχου
Ο Νετανιάχου αναμένεται να παρουσιάσει στον Τραμπ νέα στοιχεία των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών σχετικά με την πρόοδο του πυρηνικού και στρατιωτικού προγράμματος του Ιράν. Παρ' όλα αυτά, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή, στο Ισραήλ εκτιμούν ότι ο Τραμπ δεν επιθυμεί την επανέναρξη μιας ευρείας στρατιωτικής σύγκρουσης, τουλάχιστον πριν από τις αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου.
Παρότι ο Νετανιάχου απέφυγε να συγκρουστεί δημόσια με τον Τραμπ για την εκεχειρία που συμφωνήθηκε τον Απρίλιο, πολιτικοί του σύμμαχοι επέκριναν ανοιχτά τη συμφωνία με το Ιράν, ενώ φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης στο Ισραήλ έστρεψαν τα πυρά τους εναντίον όσων θεωρούνται οι αρχιτέκτονες της συμφωνίας, μεταξύ αυτών ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ. Από την πλευρά του, ο Βανς κατηγόρησε μέλη της κυβέρνησης Νετανιάχου ότι επιχειρούν να υπονομεύσουν τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν και να επηρεάσουν αρνητικά την αμερικανική κοινή γνώμη, προειδοποιώντας ότι το Ισραήλ κινδυνεύει να αποξενώσει "τον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που του έχει απομείνει".
Ο Τραμπ γνωρίζει τις πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Οκτωβρίου και αντιλαμβάνεται ότι η δημόσια στήριξή του μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Έχοντας επίγνωση αυτής της επιρροής, επέλεξε να του προσφέρει επιλεκτική στήριξη, δηλώνοντας την περασμένη εβδομάδα ότι ο Νετανιάχου δεν θα συλληφθεί εάν επισκεφθεί τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, όμως, ο Τραμπ φέρεται να έχει χαρακτηρίσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό "τρελό" και "δύσκολο" για τη συνέχιση των βομβαρδισμών στον Λίβανο, ενώ –σύμφωνα με το CNN– τον επέπληξε τηλεφωνικά επειδή απομακρύνθηκε από τους στρατιωτικούς στόχους που είχε θέσει η Ουάσινγκτον.
Οι διαφωνίες Τραμπ - Νετανιάχου
Οι διαφωνίες των δύο ηγετών δεν περιορίζονται στο Ιράν. Η στάση του Ισραήλ απέναντι στη Χεζμπολάχ και οι επιχειρήσεις στον Λίβανο αποτέλεσαν ακόμη ένα σημείο τριβής. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, ο Τραμπ είπε σε τηλεφωνική συνομιλία προς τον Νετανιάχου ότι "όλοι σας μισούν πλέον... όλοι μισούν το Ισραήλ εξαιτίας αυτού".
Παρότι πριν από έναν μήνα το Ισραήλ συμφώνησε σε τριμερή συμφωνία με τον Λίβανο, εξακολουθεί να αρνείται την πλήρη αποχώρηση των δυνάμεών του από τον νότιο Λίβανο, εάν προηγουμένως δεν αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή, ο Νετανιάχου ενημέρωσε το υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων όχι μόνο από τον Λίβανο, αλλά και από τη Γάζα και τη Συρία, πρόταση στην οποία σκοπεύει να αντιταχθεί.
Στο μεταξύ, νέες εστίες διαφωνίας έχουν προκύψει γύρω από το ενδεχόμενο πώλησης αμερικανικών μαχητικών F-35 στην Τουρκία, καθώς και από τη συμφωνία ΗΠΑ - Σαουδικής Αραβίας για την ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος. Το Ισραήλ εκφράζει ανησυχίες ότι οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να περιορίσουν το στρατιωτικό του πλεονέκτημα στην περιοχή.
Ερωτηθείς σχετικά, ο Τραμπ απάντησε ότι "κανείς" δεν αποφασίζει για τις πωλήσεις των F-35 πέρα από τον ίδιο, χαρακτηρίζοντας παράλληλα την Τουρκία "εξαιρετικό σύμμαχο".
Πριν αναχωρήσει για την Ουάσινγκτον, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι στην ατζέντα των συνομιλιών του με τον Τραμπ θα βρεθεί πρωτίστως το Ιράν, αλλά και η επέκταση του κύκλου ειρήνης στην περιοχή.
Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα επιδιώξει να εξασφαλίσει διαβεβαιώσεις ότι πιθανές πωλήσεις όπλων στην Τουρκία ή η πυρηνική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία δεν θα υπονομεύσουν τη στρατιωτική υπεροχή του Ισραήλ. Παράλληλα, επιθυμεί την προώθηση μιας νέας μακροπρόθεσμης αμυντικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ, η οποία θα αντικαταστήσει το μνημόνιο συνεργασίας της εποχής Ομπάμα.
Όπως αναφέρει το CNN, ο Νετανιάχου επιδιώκει να περάσει από τη διαχείριση του πολέμου σε μια ευρύτερη πολιτική ατζέντα, που θα περιλαμβάνει μια νέα συμφωνία ασφαλείας και ενδεχομένως την εξομάλυνση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία, ενώ παράλληλα θέλει να εμφανιστεί συντονισμένος με τον Τραμπ ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου.
Παρότι ο Νετανιάχου χαρακτηρίζει τις διαφωνίες με τον Τραμπ "τακτικές" και επιμένει ότι οι σχέσεις τους παραμένουν στενές, Ισραηλινός αξιωματούχος αποκάλυψε ότι χρειάστηκε αρκετός χρόνος μέχρι να οριστικοποιηθεί η συνάντηση, η οποία επιβεβαιώθηκε τελικά μόνο αφού ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα παραστεί στην κηδεία του Λίντσεϊ Γκράχαμ.
Οι πολιτικές ισορροπίες για τον Νετανιάχου παραμένουν εύθραυστες. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι απέχει σημαντικά από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που απαιτείται για την επανεκλογή του, γεγονός που καθιστά τη δημόσια στήριξη του Τραμπ ιδιαίτερα σημαντική για την προεκλογική του εκστρατεία.
Αξιοσημείωτο είναι ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχει προγραμματιστεί κοινή δημόσια φωτογράφιση των δύο ηγετών. Σύμφωνα με το CNN, η επιλογή αυτή μπορεί να συνδέεται είτε με ευαίσθητους στρατιωτικούς σχεδιασμούς είτε με τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν γύρω από μια ενδεχόμενη νέα εκεχειρία.