Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, προκήρυξε τη Δευτέρα πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου, σύμφωνα με το Reuters, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη λαϊκή εντολή του, μετά την απόρριψη την περασμένη εβδομάδα από το κατακερματισμένο Κοινοβούλιο βασικών κυβερνητικών διαταγμάτων για τη στέγαση, εν μέσω μαζικών διαδηλώσεων.
"Πρέπει να ανανεώσουμε την υποστήριξη των πολιτών", δήλωσε ο Σάντσεθ σε τηλεοπτικό διάγγελμα. "Πρέπει να κινητοποιηθούμε και να κερδίσουμε μια πολύ μεγαλύτερη προοδευτική πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, η οποία θα μας επιτρέψει να ξεπεράσουμε κατεστημένα συμφέροντα, να προχωρήσουμε σε νέες κοινωνικές κατακτήσεις και να συνεχίσουμε τον μετασχηματισμό της Ισπανίας".
Ο Ισπανός πρωθυπουργός αναγνώρισε επίσης ότι έχει κάνει λάθη και ότι η κυβέρνησή του δεν κατάφερε να εκπληρώσει όλες τις προεκλογικές δεσμεύσεις της.
"Γνωρίζω επίσης ότι ένα μέρος αυτής της κοινωνικής πλειοψηφίας είναι σήμερα δυσαρεστημένο", ανέφερε.
Ο Σάντσεθ έχει ξεχωρίσει διεθνώς για τις έντονες θέσεις του σε μια σειρά προοδευτικών ζητημάτων, από την αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους και την υπεράσπιση των πολυμερών θεσμών έως τη σύγκρουσή του με τους λεγόμενους "τεχνολογικούς ολιγάρχες". Στο εσωτερικό της χώρας, ωστόσο, μια σειρά από πολιτικές ήττες και σκάνδαλα έχουν αποδυναμώσει τη θέση του.
Το ρίσκο της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες
Η απόφαση να προσφύγει τώρα στις κάλπες ενέχει πολιτικό ρίσκο, καθώς το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Σάντσεθ υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις.
Ωστόσο, ώθηση στον πρωθυπουργό έδωσαν οι προτάσεις της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της ολοένα και σοβαρότερης στεγαστικής κρίσης. Τα μέτρα είχαν θετική απήχηση, αλλά καταψηφίστηκαν την Παρασκευή από βουλευτές της Δεξιάς, πυροδοτώντας νέες κινητοποιήσεις για το στεγαστικό.
Μια εκλογική ήττα θα σήμαινε το τέλος μιας από τις λίγες εναπομείνασες κυβερνήσεις της Αριστεράς στην Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ακροδεξιά καταγράφει πρωτοφανή άνοδο σε ολόκληρη την ήπειρο και ένα αυξανόμενο τμήμα των Ευρωπαίων ψηφοφόρων απομακρύνεται από τον πολιτικό χώρο του Κέντρου.
Σύμφωνα με το reuters, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ένα κυβερνητικό σχήμα υπό το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), με την υποστήριξη του Vox, αποτελεί ένα πιθανό μετεκλογικό σενάριο. Μια τέτοια εξέλιξη θα έφερνε ένα ακροδεξιό κόμμα στην κεντρική κυβέρνηση της Ισπανίας για πρώτη φορά μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, που ακολούθησε τον θάνατο του δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο.
Παρά τα δεδομένα αυτά, ο Σάντσεθ έχει αποδείξει επανειλημμένα την ικανότητά του να ανατρέπει τις πολιτικές εκτιμήσεις όσων θεωρούσαν ότι η πορεία του είχε τελειώσει.
Παρότι δεν έχει κερδίσει ποτέ αρκετές ψήφους ώστε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, κατάφερε να συγκροτήσει μια σειρά από εύθραυστες και φαινομενικά αδύνατες συμμαχίες, που περιλάμβαναν πολιτικές δυνάμεις από τη ριζοσπαστική Αριστερά έως τη δεξιά πτέρυγα του αυτονομιστικού χώρου. Με αυτόν τον τρόπο παρέμεινε στην εξουσία για τρεις διαδοχικές θητείες, συνολικής διάρκειας οκτώ ετών.
Ωστόσο, ο αυξανόμενος κατακερματισμός μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων είχε ως αποτέλεσμα να ψηφιστούν σχετικά λίγα νομοθετήματα κατά την τρίτη θητεία του. Παράλληλα, η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να εγκρίνει νέο προϋπολογισμό από το 2023, την ώρα που η ισπανική οικονομία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των ισχυρότερων σε επιδόσεις στον ανεπτυγμένο κόσμο.
Από την ανατροπή Ραχόι στα σκάνδαλα των Σοσιαλιστών
Ο Σάντσεθ ανέλαβε την πρωθυπουργία αφού ηγήθηκε της προσπάθειας απομάκρυνσης του κεντροδεξιού Μαριάνο Ραχόι από την εξουσία, στον απόηχο μεγάλων σκανδάλων διαφθοράς που αφορούσαν το Λαϊκό Κόμμα.
Ωστόσο, κατά τον τελευταίο χρόνο, υψηλόβαθμα στελέχη του ίδιου του Σοσιαλιστικού Κόμματος του Σάντσεθ έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με καταγγελίες για διαφθορά, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα ήδη χαμηλά ποσοστά αποδοχής του κόμματος, τα οποία κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του έχουν κινηθεί περίπου μεταξύ 26% και 31%.
Κόντρα στις προβλέψεις, ο Σάντσεθ εξασφάλισε δεύτερη τετραετή θητεία το 2023, παρά τις σημαντικές απώλειες που είχαν προηγηθεί στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές, εξασφαλίζοντας την κοινοβουλευτική υποστήριξη μιας χαλαρής συμμαχίας κομμάτων.
Αυτό κατέστη δυνατό αφού υποσχέθηκε μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη αμνηστία για τους Καταλανούς ηγέτες του κινήματος ανεξαρτησίας, με αντάλλαγμα την υποστήριξή τους. Η απόφαση εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται από πολλούς ψηφοφόρους ως προδοσία της ισπανικής ενότητας.
Από την εκταφή του Φράνκο στη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας
Στα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής του, ο Σάντσεθ είχε αποσπάσει θετικά σχόλια για αποφάσεις όπως η εκταφή των λειψάνων του Φράνκο από το μαυσωλείο που είχε κατασκευάσει ο δικτάτορας έξω από τη Μαδρίτη, καθώς και για τη μεταρρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας, μετά την οποία η ανεργία υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν δύο δεκαετιών.
Ήδη από τον Ιούνιο του 2018 είχε ενισχύσει το προφίλ του ως υποστηρικτή μιας πιο ανθρωπιστικής και φιλικής προς τη μετανάστευση πολιτικής, όταν ανακοίνωσε ότι η Ισπανία θα δεχόταν το πλοίο διάσωσης μεταναστών Aquarius και τους 629 επιβαίνοντες, αφού τόσο η Ιταλία όσο και η Μάλτα είχαν αρνηθεί να επιτρέψουν τον ελλιμενισμό του.
Καθώς άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αυστηροποιήσει την πολιτική τους απέναντι στις μεταναστευτικές ροές, ο Σάντσεθ υποστηρίζει σταθερά ότι η μετανάστευση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης της Ισπανίας, καλύπτοντας ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε κρίσιμους κλάδους όπως οι κατασκευές, η γεωργία και ο τουρισμός, αλλά και ενισχύοντας μέσω των εισφορών το πιεσμένο ισπανικό κοινωνικό κράτος.
Οι διαφωνίες με τον Τραμπ
Πιο πρόσφατα, η άρνηση του Σάντσεθ να συναινέσει στις υπό αμερικανική ηγεσία απαιτήσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ, σε συνδυασμό με το άνοιγμά του προς την Κίνα, έχει προκαλέσει ενόχληση στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και ανησυχία σε ορισμένους Ευρωπαίους ηγέτες σχετικά με τον κίνδυνο μαζικής εισροής κινεζικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Τα μέτρα για τη στέγαση πρόσφεραν στον Σάντσεθ μια σπάνια ευκαιρία να εμφανιστεί ως επικεφαλής μιας κινητοποιημένης Αριστεράς και παράλληλα να μετατοπίσει τη δημόσια συζήτηση από πολιτικά πιο επιβαρυντικά ζητήματα, όπως η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα και τα σκάνδαλα διαφθοράς, εκτίμησε ο οικονομολόγος και πρόεδρος της συμβουλευτικής Freemarket Corporate Intelligence, Λορένθο Μπερνάλντο ντε Κίρος.
"Είναι ένα παράθυρο ευκαιρίας", δήλωσε ο Ντε Κίρος. "Εάν δεν προκηρύξει γρήγορα εκλογές, αυτά τα θέματα θα επιστρέψουν στο επίκεντρο".