Κίνδυνος ανάφλεξης στον Περσικό - Κερδισμένοι και χαμένοι

Η επίθεση στη μεγαλύτερη παγκοσμίως μονάδα επεξεργασίας αργού πετρελαίου στη Σαουδική Αραβία έσβησε και την τελευταία αχτίδα ελπίδας για αποκλιμάκωση των σχέσεων ΗΠΑ - Ιράν. Μπορεί η απομάκρυνση του συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας Τζον Μπόλτον να γέννησε κάποιες προσδοκίες για επανέναρξη διαλόγου, χωρίς τη συγκρουσιακή διάθεση του πρώην συμβούλου του Τραμπ να δυναμιτίζει το κλίμα, όμως τελικά η προγραμματισμένη συνάντηση Τραμπ - Ροχανί ακυρώνεται και οι ΗΠΑ επιστρέφουν στη σκληρή στάση και τις απειλές για αντίποινα.

Με τις έρευνες για τους αυτουργούς της επίθεσης να συνεχίζονται, αν και τα στοιχεία συγκλίνουν ότι τα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν ιρανικά και την οργάνωση των Χούτι, συμμάχων του Ιράν, να έχει ήδη αναλάβει την ευθύνη για την επίθεση και να προειδοποιεί και για νέα χτυπήματα, οι αναταράξεις στη τιμή του μαύρου χρυσού φαίνεται να είναι αυτές που ανησυχούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Η τιμή του πετρελαίου καλπάζει θυμίζοντας εποχές του 1991, ενώ η νεότερη ενημέρωση από την πετρελαϊκή εταιρεία Saudi Aramco ότι ίσως χρειαστεί μήνες για να εξομαλυνθεί η παραγωγή πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας εντείνει τους φόβους και γεννάει σενάρια για κερδισμένους και χαμένους από το ιλιγγιώδες άλμα τιμής του πετρελαίου.

Όσον αφορά την ευρύτερη κλιμάκωση και τους έντονους φόβους που έχουν εκφραστεί για αιφνίδια έξαρση της έντασης, ο Mohammed Alyahya, αρχισυντάκτης της αγγλικής ιστοσελίδας του ειδησεογραφικού καναλιού Al Arabiya ανέφερε σχετικά: «Εάν υπάρξει μια στρατιωτική σύγκρουση, το Ιράν αναπόφευκτα θα είναι ο μεγαλύτερος ηττημένος, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι όλοι θα χάσουν. Ένας συμβατικός πόλεμος θα κοστίσει σε όλους».

Την ίδια στιγμή σύμφωνα με όσα μεταδίδει το ιρανικό ISNA, το Ιράν υποστηρίζει ότι κατέλαβε άλλο ένα πλοίο στο Στενό του Ορμούζ και ότι συνέλαβε το 11μελές πλήρωμά του. Σύμφωνα με το δημοσίευμα το πλοίο μετέφερε «λαθραίο πετρέλαιο».

Ποιοί είναι οι κερδισμένοι και οι χαμένοι από αυτήν την εκτόξευση της τιμής του αργού και των νέων γεωπολιτικών αναταράξεων;

Σαουδική Αραβία: ο μεγάλος χαμένος

Η επίθεση θέτει ερωτηματικά για την ικανότητα του βασιλείου να προστατεύει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του –από τις οποίες εξαρτώνται τα έσοδά του– παρά τις τεράστιες επενδύσεις που έχουν γίνει για τον σκοπό αυτόν.

Το σχέδιο εισαγωγής της Aramco στο Χρηματιστήριο μπορεί επίσης να αναβληθεί, επειδή η επίθεση αυτή ίσως πλήξει την αξία της μετοχής της. "Εάν η εταιρεία, οι υποδομές της και τα αποθέματά της κινδυνεύουν, οι επενδυτές θα ζητήσουν περισσότερα για τα χρήματα που θα δώσουν", εξήγησε ο Νιλ Γουίλσον, αναλυτής στην Markets.com.

ΗΠΑ: Μάλλον κερδισμένες, αλλά ελλοχεύει οικονομικός κίνδυνος

Σύμφωνα με αναλυτές της JBC Energy, οι ΗΠΑ μπορεί να επωφεληθούν από αυτήν την επίθεση εναντίον του πετρελαϊκού κολοσσού της Σ. Αραβίας, χάρη στη δική τους παραγωγή, που έχει ενισχυθεί και από την μαζική εξόρυξη σχιστολιθικού πετρελαίου.

"Οι ΗΠΑ απλώς θα συνεχίσουν την άντληση και οι αυξημένες τιμές το μόνο που θα κάνουν είναι να στηρίξουν την ανάπτυξη της αμερικανικής παραγωγής", είπε ο Γουίλσον.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η χώρα του μπορεί να χρησιμοποιήσει τα στρατηγικά αποθέματά της ώστε να μετριάσει βραχυπρόθεσμα κάποιο ενδεχόμενο σοκ στις αγορές. Το γεγονός αυτό ανάγει τις ΗΠΑ, ως εξαγωγείς πετρελαίου πλέον, σε εναλλακτική δύναμη ρύθμισης της προσφοράς, σύμφωνα με τον αναλυτή Ντέιβιντ Τσίταμ της XTB.

Από την άλλη πάντως, η αύξηση της τιμής του πετρελαίου μπορεί να πιέσει περισσότερο την ανάπτυξη που έχει μπει σε φάση επιβράδυνσης.

Νέο πλήγμα για την Κίνα

Η Κίνα, που έχει ήδη εμπλακεί σε έναν εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, εκτιμάται ότι θα πληγεί από την επίθεση επειδή η ενεργοβόρα οικονομία της εξαρτάται κατά πολύ από τις τιμές του πετρελαίου.

Το Ιράν απειλείται με αντίποινα

Το Ιράν, μετά τις κυρώσεις που του επέβαλαν οι ΗΠΑ και το εμποδίζουν να πουλήσει το δικό του πετρέλαιο στο εξωτερικό, κατηγορείται τώρα ευθέως από την Ουάσινγκτον για την επίθεση του Σαββάτου. Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με αντίποινα την Τεχεράνη.

Σε καλή θέση η Ρωσία

Η δεύτερη μεγαλύτερη χώρα εξαγωγός πετρελαίου, η Ρωσία, "ασφαλώς είναι μεταξύ εκείνων που δηλώνουν έτοιμες να αναπληρώσουν το κενό, εφόσον χρειαστεί" και κατά συνέπεια να επωφεληθεί βραχυπρόθεσμα, σύμφωνα με τον αναλυτή της Oanda Κρεγκ Έρλαμ.

Πολλά ωστόσο θα εξαρτηθούν από το χρονικό διάστημα που θα χρειαστεί η Σαουδική Αραβία για να αποκαταστήσει τις ζημιές και να επαναφέρει την παραγωγή της στα προηγούμενα επίπεδα, πρόσθεσε.

Ο μεγάλος χαμένος: οι καταναλωτές

Στη Γαλλία, αναμένεται ότι εντός των επόμενων ημερών η τιμή της βενζίνης θα αυξηθεί κατά 4-5 λεπτά, όπως εκτιμά ο Φρανσίς Ντισέ, ο πρόεδρος της γαλλικής Ένωσης Πετρελαιοβιομηχάνων (UFIP).

Η αναμενόμενη αύξηση της τιμής της βενζίνης θα μπορούσε να πλήξει την παγκόσμια οικονομία, αφού θα περικόψει τον προϋπολογισμό των καταναλωτών.

Ο Τραμπ θα επιλέξει τελικά μια στρατιωτική αναμέτρηση με το Ιράν;

Ο Ντόναλντ Τραμπ, θα επιλέξει τελικά μια στρατιωτική αναμέτρηση με το Ιράν; Τον Ιούνιο, έκανε πίσω την τελευταία στιγμή. Μετά τις επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, είναι αντιμέτωπος με μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις της προεδρίας του.

Για άλλη μια φορά, ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με το δίλημμα που διατρέχει όλη τη θητεία του: από τη μία, θέλει να προβάλει (με τη βοήθεια και των επιθετικών αναρτήσεών του στο Twitter), την εικόνα ενός ισχυρού προέδρου και από την άλλη επιθυμεί –όπως έχει επαναλάβει άπειρες φορές από την προεκλογική εκστρατεία του και μετά– να γυρίσει σελίδα στην αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή, που κατά την άποψή του είναι υπερβολικά ακριβή.

Το Σαββατοκύριακο, ο υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο κατηγόρησε ανοιχτά το Ιράν και ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ είναι "έτοιμες να ανταποδώσουν", επαναλαμβάνοντας μάλιστα την ίδια έκφραση που είχε χρησιμοποιήσει και τον Ιουνιο. Πιο επιφυλακτικός από τον υπουργό του όμως, φάνηκε ότι θέλει να κερδίσει χρόνο, λέγοντας ότι περιμένει την "επαλήθευση".

Το ερώτημα της ευθύνης της Τεχεράνης στην επίθεση από την οποία προκλήθηκαν πυρκαγιές σε δύο πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Aramco είναι προς το παρόν στην καρδιά της αντιπαράθεσης. Η Ισλαμική Δημοκρατία χαρακτήρισε "παράλογες" τις κατηγορίες του Πομπέο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δείχνει να αλλάζει συνεχώς γνώμη για το ζήτημα του Ιράν, γεγονός που προκαλεί ερωτηματικά για τη στρατηγική του στο ευαίσθητο αυτό θέμα. Οι υπεκφυγές του όσον αφορά μια κατ' ιδίαν συνάντηση με τον Ιρανό ομόλογό του Χασάν Ροχανί, την επόμενη εβδομάδα στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, είναι ενδεικτικές. Καθ' όλη την περασμένη εβδομάδα, αναφερόταν σε μια τέτοια συνάντηση, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι δεν θεωρεί ταμπού τη μερική άρση των κυρώσεων, όπως ζητά η Τεχεράνη. Την Κυριακή, με ανάρτηση στο Twitter, έκανε στροφή 180 μοιρών: "Τα Fake News λένε ότι είμαι έτοιμος για μια συνάντηση με το Ιράν χωρίς προϋποθέσεις. Είναι ανακριβές (όπως πάντα)", έγραψε.

Ωστόσο, λίγες ημέρες νωρίτερα, ένας από τους στενότερους συνεργάτες του, ο υπουργός Οικονομικών Στίβεν Μνούτσιν, είχε πει ακριβώς αυτό: "Ο πρόεδρος το είπε με σαφήνεια, είναι έτοιμος για μια συνάντηση χωρίς όρους".

Δεν είναι σαφής ο στόχος όσον αφορά το Ιράν

Ο Ρίτσαρντ Χάας, πρόεδρος του Council on Foreign Relations, σχολίασε ότι η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ είναι "θολή". "Ο πρόεδρος κατηγορεί το Ιράν χωρίς αποδείξεις, διαψεύδει ότι είναι έτοιμος για συνομιλίες χωρίς προϋποθέσεις και δεν έχει σαφείς στόχους όσον αφορά το Ιράν", υποστήριξε.

Μετά από πολλούς μήνες έντασης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, ο Τραμπ θα περάσει στην πράξη, διακινδυνεύοντας μια στρατιωτική κλιμάκωση; Ή αντιθέτως, θα επιλέξει, αφού εξαπολύσει τις απειλητικές δηλώσεις που συνηθίζει, τη διπλωματική οδό, λίγες ημέρες μετά την απόλυση του συμβούλου του, του Τζον Μπόλτον, που ήταν γνωστός για τις πολεμοχαρείς θέσεις του;

Η εξίσωση είναι περίπλοκη για τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο, που συχνά σχολιάζει ειρωνικά την αναποφασιστικότητα του Δημοκρατικού προκατόχου του. Πολλές φορές ο Τραμ έχει πει ότι η "συριακή καταστροφή" θα είχε αποφευχθεί αν ο Μπαράκ Ομπάμα είχε τηρήσει, το 2013, την κόκκινη γραμμή που χάραξε ο ίδιος. Αφού είχε ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ θα έπλητταν στόχους του συριακού καθεστώτος στην περίπτωση μιας επίθεσης με χημικά όπλα, στη συνέχεια υπαναχώρησε, προς γενική κατάπληξη.

Για τον Μπεν Ρόουντς, τον πρώην σύμβουλο του Μπαράκ Ομπάμα, τα γεγονότα των τελευταίων 48 ωρών δείχνουν κατ' αρχήν ότι η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν –αποχώρηση από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, "λευκή επιταγή" στους Σαουδάραβες για τον πόλεμο στην Υεμένη και συσσώρευση κυρώσεων και απειλών– έχει αποτύχει.

"Η καταστροφική πολιτική του Τραμπ μας έφερε, όπως ήταν αναμενόμενο, στα πρόθυρα ενός ακόμη μεγαλύτερου πολέμου", έγραψε στο Twitter, προειδοποιώντας ότι μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες

Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να καθησυχάσουν τις αγορές

Από τη Μόσχα μέχρι την Ουάσινγκτον, οι κυβερνήσεις προσπαθούν να καθησυχάσουν τις αγορές, διαβεβαιώνοντας ότι οι επιθέσεις στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας δεν θα οδηγήσουν σε ελλείψεις σε όλον τον κόσμο, ωστόσο δεν κατάφεραν να αποτρέψουν την εκτόξευση της τιμής του μαύρου χρυσού.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το πετρέλαιο μπρεντ, που αποτελούν τον διεθνή δείκτη αναφοράς, αυξήθηκαν κατά 14,6%, κλείνοντας στα 69,02 δολάρια το βαρέλι. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αύξηση μέσα σε μία ημέρα τουλάχιστον από το 1988.

Ενδοσυνεδριακά, κατά την έναρξη, η τιμή είχε αυξηθεί προς στιγμή ακόμη και κατά 20%.

Τα αντίστοιχα συμβόλαια για το αμερικανικό αργό (WTI) κατέγραψαν αύξηση κατά 14,7%, κλείνοντας στα 62,90 δολάρια το βαρέλι, η μεγαλύτερη προσοστιαία αύξηση από τον Δεκέμβριο του 2008.

Η αύξηση αυτή είναι η άμεση συνέπεια από τις δύο επιθέσεις που σημειώθηκαν το Σάββατο στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της εταιρείας Aramco στο Αμπκάικ, το μεγαλύτερο διυλιστήριο του κόσμου, και στο πετρελαϊκό κοίτασμα του Χουραΐς. Ως αποτέλεσμα, μειώθηκε στο μισό η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας, σταμάτησε δηλαδή η άντληση ποσότητας πετρελαίου ίσης με το σχεδόν 6% της παγκόσμιας παραγωγής αργού.

Εκτός από την κατακόρυφη μείωση της προσφοράς, οι επιθέσεις αυτές αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες για μια στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Εν μέσω αυτής της τεταμένης κατάστασης, οι σαουδαραβικές αρχές εξετάζουν τώρα το ενδεχόμενο να καθυστερήσει η εισαγωγή της Aramco στο Χρηματιστήριο του Ριάντ, κάτι που επρόκειτο να γίνει τον Νοέμβριο. Η χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, ο Ρικ Πέρι, προσπάθησε να σταματήσει την εκτόξευση της τιμής, διαβεβαιώνοντας ότι υπάρχει σημαντική ποσότητα πετρελαίου διαθέσιμη στις αγορές. "Ναι, θα έχουμε αναταράξεις για κάποιο διάστημα. Ναι, θα υπάρξει εκτόξευση (της τιμής), όμως όχι στο καταστροφικό εύρος που θα είχαμε πριν από μια πενταετία", διαβεβαίωσε σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο CNBC.

Υπάρχει "άφθονο πετρέλαιο", επισήμανε εξάλλου και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ανακοινώνοντας ότι εφόσον χρειαστεί θα χρησιμοποιηθούν τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ.

"Χάρη στα παγκόσμια αποθέματα, δεν υπάρχει λόγος να λάβουμε κατεπειγόντως μέτρα", επισήμανε και ο υπουργός Ενέργειας της Ρωσίας, Αλεξάντρ Νόβακ.

Το Ριάντ από την πλευρά του υπόσχεται να αντλήσει από τα σημαντικά αποθέματά του για να εξομαλύνει το σοκ στις αγορές. Αναλυτές της Morgan Stanley εκτιμούν ότι η Σαουδική Αραβία έχει αποθέματα περίπου 188 εκατομμυρίων βαρελιών. Αυτό σημαίνει ότι, με ρυθμό κατανάλωσης 5,7 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, καλύπτονται 33 ημέρες.

Ωστόσο, αναλυτές της TD Securities εξέφραζαν ανησυχίες, επισημαίνοντας ότι οι υποδομές που χτυπήθηκαν είναι στρατηγικής σημασίας και υπάρχει η πιθανότητα να παραμείνουν εκτός λειτουργίας (ίσως ένα μέρος τους) για πάνω από έναν μήνα.

Σχεδόν όλοι οι αναλυτές συμφωνούν ότι η εξέλιξη της τιμής του πετρελαίου τις επόμενες εβδομάδες θα εξαρτηθεί από την έκταση των ζημιών στο διυλιστήριο του Αμπκάικ.

Την ευθύνη για τις επιθέσεις ανέλαβαν οι αντάρτες Χούτι της Υεμένης, που στηρίζονται από το Ιράν. Όμως η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε σήμερα ότι τα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν ιρανικής κατασκευής ενώ ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Μαρκ Έσπερ, διαβεβαίωσε ότι η Ουάσινγκτον "θα υπερασπιστεί τη διεθνή τάξη" την οποία υπονομεύει η Τεχεράνη με τις "άνευ προηγουμένου επιθέσεις".

Το Ιράν από την πλευρά του χαρακτηρίζει "ακατανόητες" αυτές τις κατηγορίες, ενώ ο πρόεδρός του, Χασάν Ροχανί, είπε ότι ο λαός της Υεμένης έχει το δικαίωμα να αμύνεται απέναντι στον πόλεμο που έχει εξαπολύσει η Σαουδική Αραβία.

Φωτογραφία: Reuters

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr