Για πρώτη φορά έπειτα από τέσσερα χρόνια αδυσώπητου σφυροκοπήματος από τους Ρώσους, απώλειες χιλιάδων αμάχων και στρατιωτών, Ουκρανοί πολίτες δηλώνουν ότι για να έρθει η ειρήνη είναι έτοιμοι να δεχθούν αυτό που μέχρι πρότινος έμοιαζε αδιανόητο: την παραχώρηση εδαφών στο Ντονμπάς.
Ρεπορτάζ των New York Times αποτυπώνεται αυτή τη στροφή των Ουκρανών πολιτών που έχουν κουραστεί από τον πόλεμο και τις θυσίες που απαιτεί.
"Όλο και περισσότεροι Ουκρανοί είναι πρόθυμοι να παραιτηθούν από το υπόλοιπο τμήμα της περιοχής Ντονμπάς που εξακολουθεί να ελέγχεται από την Ουκρανία, εάν αυτό θα σήμαινε το τέλος του πολέμου" διαπιστώνουν οι NYT.
Η αμερικανική εφημερίδα παίρνει το παράδειγμα της Κριστίνα Γιουρτσένκο, μιας γυναίκας που εργάστηκε σκληρά για να χτίσει μια ζωή στην περιοχή της Ανατολικής Ουκρανίας γνωστή ως Ντονμπάς, όπου διοχετεύει την ενέργειά της στο δημοφιλές στούντιο χορού που κατέχει.
Αλλά, "θα τα παρατούσε όλα για μια διαρκή ειρήνη" είπε στους NYT. Η Γιουρτσένκο είναι μεταξύ ενός αυξανόμενου αριθμού Ουκρανών που λένε ότι θα δεχόντουσαν να παραδοθεί το τμήμα του Ντονμπάς που εξακολουθεί να ελέγχεται από την Ουκρανία στη Ρωσία, εάν αυτό θα τερμάτιζε τον πόλεμο.
Αυτό αντιπροσωπεύει μια αξιοσημείωτη μετατόπιση για έναν κουρασμένο από τον πόλεμο ουκρανικό πληθυσμό. Η παραχώρηση εδαφών που η Ρωσία δεν μπόρεσε να καταλάβει θεωρείται εδώ και καιρό κόκκινη γραμμή. Αλλά αυτό που κάποτε φαινόταν αδιανόητο τώρα μοιάζει να είναι πολύ λιγότερο, καθώς το Κρεμλίνο επιμένει ότι οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ θα προχωρήσουν μόνο εάν η Ουκρανία συμφωνήσει να αποχωρήσει από το Ντονμπάς.
"Για μένα, η ειρήνη είναι η προτεραιότητα και αν είμαστε σίγουροι ότι δεν θα ξαναγίνει πόλεμος αφού παραδώσουμε το Ντονμπάς, θα ήμουν έτοιμη να φύγω", λέει η Ουκρανή. Θα υποστήριζε την παράδοση της περιοχής, είπε, μόνο εάν οι σύμμαχοι της Ουκρανίας προσέφεραν ισχυρές εγγυήσεις για την ασφάλεια της χώρας μετά τον πόλεμο.
Το μέλλον του Ντονμπάς είναι από τα πιο ακανθώδη ζητήματα καθώς η Ουκρανία, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι, την πρωτεύουσα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η Ουκρανία έχει περάσει χρόνια οχυρώνοντας πόλεις στο Ντονμπάς και έχει χάσει έναν τεράστιο αριθμό στρατιωτών που υπερασπίζονται τη βιομηχανική περιοχή. Η περιοχή καλύπτει τμήματα αρκετών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων του Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ.
Αυτή τη στιγμή, η Ουκρανία εξακολουθεί να κατέχει περίπου το 20% του Ντόνετσκ, αλλά έχει χάσει όλο το Λουχάνσκ.
Για τη Ρωσία, η κατάληψη του Ντονμπάς, όπου η Μόσχα έχει χάσει πολύ περισσότερους στρατιώτες από ό,τι η Ουκρανία, θα μπορούσε να της επιτρέψει να διεκδικήσει κάποιο βαθμό νίκης, ακόμη και αν έχει αποτύχει κατά πολύ στον στόχο της να υποτάξει ολόκληρη την Ουκρανία.
Σε δημόσιες δηλώσεις, ο πρόεδρος της χώρας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία παραμένει αντίθετη σε μια μονομερή αποχώρηση από το Ντονμπάς. Αλλά έχει επίσης κατά καιρούς υπαινιχθεί ευελιξία, λέγοντας ότι η Ρωσία και η Ουκρανία πρέπει να είναι έτοιμες να συμβιβαστούν καθώς η Ουκρανία δέχεται πιέσεις στο πεδίο της μάχης και στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Πόσο έχουν αλλάξει οι δημοσκοπήσεις - Ο αντίκτυπος
Τον Μάιο του 2022, δύο μήνες αφότου οι ουκρανικές δυνάμεις απώθησαν τον ρωσικό στρατό γύρω από την πρωτεύουσα, το Κίεβο, μια δημοσκόπηση του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου διαπίστωσε ότι το 82% των Ουκρανών πίστευε ότι η χώρα δεν πρέπει να παραδώσει εδάφη υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.
Στην πιο πρόσφατη έρευνα του ινστιτούτου, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα, το 40% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι θα υποστήριζαν την παραχώρηση του Ντονμπάς με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας.
Τα δύο στοιχεία δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα, επειδή προηγούμενες δημοσκοπήσεις δεν συνέδεαν εγγυήσεις ασφαλείας με το ερώτημα σχετικά με την παραχώρηση εδαφών. Αλλά το εύρημα, σε συνδυασμό με άλλα δεδομένα έρευνας, δείχνει μια αυξανόμενη αποδοχή εδαφικών παραχωρήσεων.
Ωστόσο, η πλειοψηφία των Ουκρανών παραμένει αντίθετη. Πολλοί λένε ότι είναι έτοιμοι να συνεχίσουν να υπομένουν δυσκολίες, συμπεριλαμβανομένης της εκστρατείας της Ρωσίας να καταστρέψει τις ενεργειακές υποδομές της χώρας κατά τη διάρκεια ενός παγωμένου χειμώνα.
Η παραίτηση από το Ντονμπάς θα μπορούσε να διασπάσει την ουκρανική κοινωνία, σημειώνουν αναλυτές. Όσο δε, για την πολιτική κληρονομιά του Ζελένσκι θα τον μετατρέψει από έναν ηρωικό ηγέτη που υπερασπίστηκε το κράτος σε έναν ηγέτη που επέτρεψε τη ρωσική κατοχή εδαφών που ελέγχονται από την Ουκρανία, όπου ζουν τώρα περίπου 190.000 άνθρωποι.
Ο Ζελένσκι "ακούει τον λαό του και δεν θα το κάνει", δήλωσε ο Γεβχέν Κολιάντα, επικεφαλής του Κέντρου Συντονισμού Αρωγής, το οποίο έχει βοηθήσει στην εκκένωση χιλιάδων κατοίκων από περιοχές της πρώτης γραμμής, συμπεριλαμβανομένου του Ντονμπάς.
Ο Μιχάιλο Σάμους, διευθυντής του ανεξάρτητου Δικτύου Νέας Γεωπολιτικής Έρευνας στο Κίεβο, σημείωσε ότι η ουκρανική νομοθεσία απαγορεύει την παραχώρηση εδαφών που δεν έχουν καταληφθεί από στρατιωτική δύναμη. Νομίζω ότι αυτό θα έπρεπε να είναι υψηλότερο. Ο Ζελένσκι έχει συχνά πει ότι είναι αδύνατο χωρίς δημοψήφισμα, έτσι δεν είναι;
Ο Ζελένσκι έχει προτείνει τα ουκρανικά και ρωσικά στρατεύματα να αποσυρθούν σε ίση απόσταση από την πρώτη γραμμή στο Ντονμπάς για να δημιουργήσουν μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη.
Οι απώλειες αμάχων
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) έχει υπολογίσει τον αριθμό των θανάτων αμάχων στην Ουκρανία σε 13.883 από την έναρξη του πολέμου στις 24 Φεβρουαρίου 2022 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.
Ο υψηλότερος αριθμός θανάτων καταγράφηκε τον Μάρτιο του 2022, με πάνω από 3.900 νεκρούς. Τα στοιχεία για τους θανάτους στρατιωτών αναφέρονται από τις κυβερνητικές αρχές της Ρωσίας και της Ουκρανίας, αλλά, όπως σημειώνει η Ύπατη Αρμοστεία, μπορούν επαληθεύονται μόνο μερικώς.