Σε τροχιά πολιτικής αβεβαιότητας βρίσκεται το Βέλγιο, μετά την απόφαση του πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ να υποβάλει την παραίτηση της κυβέρνησής του στον βασιλιά Φίλιππο.
Ειδικότερα, ο Μπαρτ ντε Βέβερ τη Δευτέρα (2/11), καθώς οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των πέντε κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού για τον προϋπολογισμό του 2027 κατέληξαν σε αδιέξοδο.
Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει οριστική απόφαση για την τύχη της κυβέρνησης. Ο βασιλιάς επέλεξε να μην κάνει άμεσα αποδεκτή την παραίτηση, αφήνοντας περιθώριο για έναν νέο γύρο πολιτικών επαφών με στόχο να διασωθεί ο κυβερνητικός συνασπισμός και να αποφευχθεί μια παρατεταμένη κρίση.
Η συνάντηση του πρωθυπουργού με τον μονάρχη πραγματοποιήθηκε στο Βασιλικό Παλάτι στις Βρυξέλλες και διήρκεσε περίπου 90 λεπτά. Αμέσως μετά, τα Ανάκτορα επιβεβαίωσαν την υποβολή της παραίτησης, γνωστοποιώντας ότι ο Φίλιππος θα εξετάσει τα επόμενα βήματα πριν λάβει την τελική του απόφαση.
Η παρέμβαση του βασιλιά και η έκκληση για συνεννόηση
Μέσα από την επίσημη ανακοίνωση των Ανακτόρων, ο βασιλιάς εξέφρασε τον προβληματισμό του για την αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων να καταλήξουν σε κοινή συμφωνία για τη δημοσιονομική πολιτική της χώρας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη να υπάρξει ένας αξιόπιστος προϋπολογισμός, ο οποίος θα λαμβάνει υπόψη τις αυξημένες οικονομικές απαιτήσεις και τις διεθνείς εξελίξεις.
"Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από μεγάλες γεωπολιτικές αβεβαιότητες και σημαντικές οικονομικές προκλήσεις, η χώρα δεν μπορεί να αντέξει μια παρατεταμένη πολιτική κρίση", επισημαίνεται στην ανακοίνωση.
Ο Φίλιππος κάλεσε ουσιαστικά τα κόμματα να εγκαταλείψουν τις αδιάλλακτες θέσεις τους και να αναζητήσουν μια κοινά αποδεκτή λύση, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία του γενικού συμφέροντος πρέπει να προηγηθεί των κομματικών επιδιώξεων.
Η στάση του μονάρχη δείχνει ότι, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, επιδιώκεται να εξαντληθούν τα περιθώρια συνεννόησης. Ωστόσο, η διατήρηση της παραίτησης σε εκκρεμότητα δεν εγγυάται ότι οι πολιτικοί εταίροι θα μπορέσουν να ξεπεράσουν τις βαθιές διαφωνίες τους.
Περικοπές και φόροι στο επίκεντρο της διαμάχης
Η διαφωνία για τον προϋπολογισμό του 2027 αποτελεί την αφετηρία της κρίσης, καθώς οι κυβερνητικοί εταίροι αδυνατούν να συμφωνήσουν στον τρόπο αντιμετώπισης των δημοσιονομικών προβλημάτων. Οι συνομιλίες των υπουργών ολοκληρώθηκαν χωρίς αποτέλεσμα τις πρώτες ώρες της Δευτέρας, παρά τις προσπάθειες που είχαν προηγηθεί για την εξεύρεση συμβιβασμού.
Το σχέδιο του Μπαρτ ντε Βέβερ προβλέπει την εξεύρεση περίπου 10 δισ. ευρώ μέχρι το 2029, μέσα από συνδυασμό περιορισμού των κρατικών δαπανών και αύξησης των εσόδων. Το πρόβλημα, ωστόσο, βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο θα επιτευχθεί αυτή η δημοσιονομική προσαρμογή και κυρίως στο ποιοι θα επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος.
Η κυβέρνηση συνεργασίας, γνωστή ως "Αριζόνα", αποτελείται από πέντε κόμματα με διαφορετικές πολιτικές και οικονομικές προτεραιότητες. Σε αυτή συμμετέχουν η φλαμανδική εθνικιστική Νέα Φλαμανδική Συμμαχία (N-VA), το γαλλόφωνο φιλελεύθερο Μεταρρυθμιστικό Κίνημα (MR), οι Φλαμανδοί Χριστιανοδημοκράτες (CD&V), οι Φλαμανδοί Σοσιαλιστές (Vooruit) και το γαλλόφωνο κεντρώο κόμμα Les Engagés.
Η N-VA και το MR τάσσονται υπέρ πιο εκτεταμένων περικοπών, με παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν και τον τομέα της υγείας. Στον αντίποδα, οι Σοσιαλιστές και οι κεντρώοι εταίροι θεωρούν ότι σημαντικό μέρος των πρόσθετων εσόδων θα πρέπει να προέλθει από τη μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση των υψηλών εισοδημάτων και των μεγάλων περιουσιών.
Αυτή η σύγκρουση γύρω από την κατανομή των οικονομικών βαρών αποδείχθηκε καθοριστική. Ούτε οι διαδοχικές συναντήσεις του πρωθυπουργού με τους αρχηγούς των κομμάτων ούτε η τελευταία προσπάθεια συμφωνίας το βράδυ της Κυριακής (1/11) στάθηκαν αρκετές για να γεφυρωθεί το χάσμα.