Η εξόντωση του Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως "Ελ Μέντσο", σηματοδοτεί μια νέα περίοδο έντασης στο Μεξικό, με τις αρχές να προειδοποιούν για κλιμάκωση της βίας από τα καρτέλ. Ο ηγέτης του Καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG) σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης στην πολιτεία Χαλίσκο, εξέλιξη που φαίνεται να πυροδότησε άμεσες αντιδράσεις από ένοπλες ομάδες.
Λίγο μετά την επιχείρηση, καταγράφηκαν συντονισμένα επεισόδια σε πολλές περιοχές της χώρας, με εμπρησμούς, οδοφράγματα και συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας. Οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρά προβλήματα στην κυκλοφορία και την καθημερινότητα των πολιτών, ενώ οι αναφορές κάνουν λόγο για δεκάδες νεκρούς και εκτεταμένες ζημιές.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση απάντησε με ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας, αναπτύσσοντας χιλιάδες άνδρες σε περιοχές υψηλού κινδύνου, κυρίως στο δυτικό Μεξικό. Σύμφωνα με τις αρχές, στόχος είναι να αποτραπεί νέα έξαρση της βίας και να περιοριστεί η δράση του CJNG, που θεωρείται μία από τις ισχυρότερες και πιο επιθετικές εγκληματικές οργανώσεις της χώρας.
Μαζικές εκδόσεις στις ΗΠΑ – Στενή συνεργασία Ουάσινγκτον και Μεξικού
Παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, η μεξικανική κυβέρνηση έχει εντείνει τη συνεργασία της με τις ΗΠΑ. Πάνω από 100 φερόμενα μέλη καρτέλ έχουν ήδη μεταφερθεί στις ΗΠΑ για να δικαστούν, με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης να επιβεβαιώνει ότι 92 ύποπτοι εκδόθηκαν από τον Φεβρουάριο.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται και ο αδελφός του "Ελ Μέντσο", Αντόνιο Οσεγκέρα Θερβάντες, που κατηγορείται για διακίνηση κοκαΐνης και μεθαμφεταμίνης. Στις ΗΠΑ έχουν οδηγηθεί και στελέχη του καρτέλ Σιναλόα, όπως ο Πέδρο Ινσούνσα Νοριέγα και ο γιος του, οι οποίοι φέρονται να διαχειρίζονταν εκτεταμένα δίκτυα παραγωγής φαιντανύλης.
Οι δίκες αναμένεται να διεξαχθούν σε 13 πολιτείες και στην Περιφέρεια της Κολούμπια, με αρκετούς κατηγορούμενους να αντιμετωπίζουν ακόμη και ισόβια κάθειρξη. Η υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ τόνισε ότι η Ουάσινγκτον είναι αποφασισμένη "να διαλύσει τα καρτέλ και τα διασυνοριακά εγκληματικά δίκτυα", ενώ αξιωματούχοι υπογράμμισαν πως "η δικαιοσύνη δεν σταματά στα σύνορα".
Αμερικανική προειδοποίηση και πλήγμα στον τουρισμό
Η κλιμάκωση της βίας προκάλεσε άμεση αντίδραση από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες που βρίσκονται στο Μεξικό να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια "μέχρι νεοτέρας". Η προειδοποίηση αφορά, μεταξύ άλλων, δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς όπως το Κανκούν, η Γουαδαλαχάρα, η Οαχάκα και η Μπάχα Καλιφόρνια.
Αρκετές αεροπορικές εταιρείες –μεταξύ τους οι United Airlines, Southwest Airlines, Alaska Airlines, καθώς και οι καναδικές Air Canada και WestJet/Sunwing– ανακοίνωσαν ακυρώσεις πτήσεων προς Πουέρτο Βαγιάρτα, Γουαδαλαχάρα και Μανσανίγιο. Ορισμένα αεροσκάφη μάλιστα επέστρεψαν πίσω μετά την απογείωση, λόγω της κατάστασης ασφαλείας.
Μουντιάλ 2026: Ανησυχία, διαβεβαιώσεις και αμφιβολίες των πολιτών
Η κρίση εκτυλίσσεται λίγους μήνες πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026, το οποίο θα συνδιοργανώσουν Μεξικό, ΗΠΑ και Καναδάς, με τη Γουαδαλαχάρα να έχει οριστεί ως μία από τις πόλεις διεξαγωγής αγώνων.
Σύμφωνα με το Reuters, παρά τις διαβεβαιώσεις της προέδρου του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, ότι υπάρχουν "κάθε είδους εγγυήσεις" και "κανένας κίνδυνος για τους φιλάθλους", οι τοπικές κοινωνίες εμφανίζονται διχασμένες. Ο κυβερνήτης του Χαλίσκο, Jesús Pablo Lemus, δήλωσε ότι η FIFA δεν εξετάζει αλλαγή έδρας, ωστόσο η ανησυχία παραμένει.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του Ούγκο Αλεχάντρο Πέρεζ, ιδιοκτήτη εστιατορίου στη Γουαδαλαχάρα, στο ΑP ο οποίος βίωσε ανταλλαγές πυρών και εκρήξεις λίγα μέτρα από το σπίτι του. "Δεν νομίζω ότι θα έπρεπε να φιλοξενηθεί εδώ το Μουντιάλ. Έχουμε τόσα προβλήματα και επενδύουν σε μια διοργάνωση, ενώ η βία μαίνεται", δηλώνει, εκφράζοντας τον φόβο ότι ο θάνατος του "Ελ Μέντσο" μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η λεγόμενη "στρατηγική των αποκεφαλισμών" –η εξόντωση ηγετών καρτέλ– συχνά οδηγεί σε εσωτερικές συγκρούσεις και αιματηρούς αγώνες διαδοχής, αυξάνοντας τη βία αντί να τη μειώνει.
Ποιος ήταν ο "Ελ Μέντσο"
Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες γεννήθηκε το 1966 στο Μιτσοακάν και εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αινιγματικές και επικίνδυνες μορφές του μεξικανικού οργανωμένου εγκλήματος. Μετά τη μετανάστευσή του στις ΗΠΑ και την απέλασή του, εντάχθηκε αρχικά στην αστυνομία του Χαλίσκο, πριν στραφεί οριστικά στον κόσμο των καρτέλ.
Ως ιδρυτής και ηγέτης του CJNG, δημιούργησε έναν στρατιωτικοποιημένο μηχανισμό με βαρύ οπλισμό, διεθνή δίκτυα διακίνησης και ακραία βία απέναντι σε αντιπάλους και κρατικές δυνάμεις. Οι αμερικανικές αρχές τον είχαν κατατάξει στους πλέον καταζητούμενους εγκληματίες, προσφέροντας αμοιβή εκατομμυρίων δολαρίων για τη σύλληψή του.
Η άνοδός του και το αιματηρό αποτύπωμα που άφησε πίσω του αντικατοπτρίζουν τη βαθιά κρίση ασφάλειας στο Μεξικό, όπου τα καρτέλ συχνά αμφισβητούν ευθέως την κρατική εξουσία.