Οι επιστήμονες Ανρί Καγκάν και Κένσο Σοάι τιμήθηκαν με το Βραβείο Νόμπελ Χημείας 2026 για την ανακάλυψή τους σχετικά με τα μη γραμμικά φαινόμενα και την αυτοκατάλυση στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση.
Το Νόμπελ Χημείας, που απονέμεται πάντα ως το τρίτο βραβείο κατά τη διάρκεια της εβδομάδας των Νόμπελ, ακολούθησε τα βραβεία Ιατρικής και Φυσικής που ανακοινώθηκαν τη Δευτέρα και την Τρίτη.
"Το φετινό βραβείο, λοιπόν, αφορά τη θεμελιώδη χημεία. Πολλά μόρια εμφανίζονται σε δύο διαφορετικές εκδοχές. Όπως τα χέρια μου. Είναι το ένα το κατοπτρικό είδωλο του άλλου, μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά δεν είναι πανομοιότυπα. Δεν μπορώ να βάλω το ένα χέρι πάνω στο άλλο. Τέτοια μόρια ονομάζονται χειραλικά, από την ελληνική λέξη για το χέρι", δήλωσε ο Χάινερ Λίνκε, πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Χημείας.
Το ζήτημα έχει τεράστια σημασία και για τη φαρμακευτική βιομηχανία, καθώς δύο κατοπτρικές μορφές του ίδιου μορίου μπορεί να έχουν διαφορετική δράση στον ανθρώπινο οργανισμό.
Από το 1901 τα βραβεία Νόμπελ
Ιδρυμένα σύμφωνα με τη διαθήκη του Σουηδού εφευρέτη και επιχειρηματία Άλφρεντ Νόμπελ, τα βραβεία για επιτεύγματα στην επιστήμη, τη λογοτεχνία και την ειρήνη απονέμονται από το 1901, με λίγες διακοπές που οφείλονταν κυρίως στους παγκόσμιους πολέμους.
Ο Νόμπελ, χημικός στο επάγγελμα, συγκέντρωσε τεράστια περιουσία τον 19ο αιώνα από εφευρέσεις που σχετίζονταν κυρίως με τον πόλεμο, με πιο αξιοσημείωτη την δυναμίτιδα. Το βραβείο Οικονομικών είναι μια μεταγενέστερη προσθήκη που χρηματοδοτείται από την κεντρική τράπεζα της Σουηδίας.
Αν και μερικές φορές επισκιάζονται από πιο διάσημους βραβευμένους στους τομείς της φυσικής, της λογοτεχνίας και της ειρήνης, τα βραβεία χημείας έχουν αναγνωρίσει πολλές σημαντικές ανακαλύψεις, όπως η πυρηνική σχάση και οι τεχνικές γενετικής αλληλούχισης.
Το περσινό βραβείο χημείας απονεμήθηκε στους επιστήμονες Σουσούμου Κιταγκάουα, Ρίτσαρντ Ρόμπσον και Ομάρ Γιάγκι για την ανάπτυξη των λεγόμενων μεταλλικών-οργανικών πλαισίων, μοριακών κατασκευών που μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση προκλήσεων όπως η κλιματική αλλαγή και η έλλειψη γλυκού νερού.
Οι βραβευθέντες θα παραλάβουν τα μετάλλιά τους από τον βασιλιά της Σουηδίας Κάρολο XVI Γουσταύο σε τελετή που θα πραγματοποιηθεί στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου, την επέτειο του θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ. Μετά την απονομή θα ακολουθήσει πλούσιο δείπνο στο Δημαρχείο της Στοκχόλμης.
Επίσης, μοιράζονται 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες (1,2 εκατομμύρια δολάρια), καθώς και τη φήμη της κατάκτησης του, κατά γενική ομολογία, πιο διάσημου επιστημονικού βραβείου στον κόσμο.
Το βραβείο ειρήνης, το μόνο βραβείο Νόμπελ που δεν απονέμεται στη Σουηδία, απονέμεται ξεχωριστά στο Όσλο.