Ο ιδρυτής της Liberation για τη νέα πραγματικότητα της δημοσιογραφίας

Ο Σερζ Ζουλί, συνιδρυτής της Liberation, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του μιλά για τον ρόλο του Ιντερνετ στη δημοσιογραφία και για τη νέα τάξη πραγμάτων.

o-idrutis-tis-liberation-gia-ti-nea-pragmatikotita-tis-dimosiografias
|
SHARE THIS
0
SHARES

Ο συνιδρυτής της γαλλικής εφημερίδας Liberation, Σερζ Ζουλί, εξέδωσε πρόσφατα το βιβλίο του «Ένα Λεξικό έρωτος γύρω από τη δημοσιογραφία» στο οποίο υπερασπίζεται σθεναρά τον γραπτό λόγο και την έντυπη δημοσιογραφία έναντι του ίντερνετ. Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του παραχώρησε συνέντευξη στην εφημερίδα που ο ίδιος διοικούσε για 30 χρόνια, την Liberation...

Τι σκέψεις κάνετε για την επίθεση στο περιοδικό Charlie Hebdo;

Δεν υπάρχει παρόμοια της σε όλη την ιστορία του Τύπου μέχρι σήμερα. Είναι η πρώτη φορά που «σφάζονται» δημοσιογράφοι μέσα στα γραφεία τους. Έχουν σκοτωθεί πολλοί δημοσιογράφοι, μα ποτέ μ' αυτόν τον τρόπο. Αυτή η σφαγή έπληξε την ελευθερία του λόγου καθέτως και οριζοντίως. Όσο για την Γαλλική κοινωνία, χτυπήθηκε στην καρδιά της, εκεί ακριβώς που βρίσκεται η Βολτερική της ταυτότητα. Σε όλο αυτό βέβαια η μεγαλύτερη καρικατούρα είναι το Ισλάμ και η εικόνα που σχηματίστηκε γι αυτό εξαιτίας αυτών των Ισλαμοφασιστών.


Μέχρι που φτάνει η ελευθερία του Τύπου; Για παράδειγμα ήταν σωστό το ότι αποκαλύφθηκε η ύπαρξη της Ματζαρίν, της κρυμμένης κόρης του Μιτεράν;

Αυτή η ιστορία είναι σπουδαία! Πολλοί ήταν οι δημοσιογράφοι που γνώριζαν για την κόρη του Μιτεράν, εκ των οποίων ένας ήμουν κι εγώ. Ο λόγος που δεν είχε αποκαλυφθεί για τόσα χρόνια ήταν ότι οι δημοσιογράφοι, όπως και ο Μιτεράν, ακολουθούσαμε την αρχή της προστασίας της προσωπικής ζωής και του διαχωρισμού της από τη δημόσια ζωή. Ο ίδιος ο Μιτεράν μάλιστα ευνοήθηκε πολύ από αυτή την αρχή, την καταχράστηκε θα έλεγα... Μετά ήρθαν τα περιοδικά που εστίαζαν στις ζωές των δημόσιων προσώπων. Και ο ένας τίτλος έφερε τον άλλον. Ο Φρανσουά Ολάντ δεν διδάχτηκε τίποτα από την προϊστορία και έμπλεξε τα πόδια του στα χαλιά του Προεδρικού μεγάρου. Είναι απαράδεκτο ότι δέχτηκε για τη σύντροφό του να είναι Πρώτη Κυρία και ταυτόχρονα να εργάζεται ως δημοσιογράφος. Ολα τα χαρακτηριστικά είχαν συγκεντρωθεί για να γίνει έκρηξη με την Τριερβελέρ. Γενικά το βασικό χαρακτηριστικό των media σήμερα είναι ότι δεν κρύβουν τίποτα. Αν εύχεστε να μην αποκαλύπτονται στοιχεία από την προσωπική ζωή των ανθρώπων, ξεχάστε το. Το ίντερνετ ή τα κουτσομπολίστικα περιοδικά θα αποκαλύψουν τα πάντα. Αυτό βέβαια δεν αποτελεί λόγο για να μην υπάρχουν κανόνες. Είμαι υπέρ του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής.


Γιατί στο Λεξικό σας έχετε λήμμα «ιστός» και όχι «ίντερνετ»;

Γιατί το ίντερνετ αφορά τη μεταφορά πολλαπλών δεδομένων και εφαρμογών. Αυτό που έχει σημασία σε επικοινωνιακό επίπεδο είναι ο Ιστός. Αυτό το «εργαλείο» λειτουργεί διαπλανητικά με οριζόντιο τρόπο, δεν έχει κέντρο. Πρόκειται για μια τεχνική αλλά και πολιτισμική επανάσταση. Μέχρι σήμερα ο Τύπος λειτουργούσε κάθετα: οι δημοσιογράφοι επέλεγαν και διαμόρφωναν την είδηση, οι αναγνώστες την έπαιρναν μέσα από τις εφημερίδες, το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση. Από πάνω προς τα κάτω. Ο Ιστός ξεκάθαρα θέτει σε κίνδυνο αυτή την ιεραρχία. Βρισκόμαστε σε μια διαρκή διάδραση, όπου δεν υπάρχει κορυφή της πυραμίδας, δεν υπάρχει κέντρο και η είδηση προκύπτει από την ανάμιξη πολλών ανθρώπων. Είναι οι Αμερικανοί φοιτητές, χίπις, καπνιστές χασίς και σέρφερ, που αμφισβήτησαν πρώτοι την πληροφορική όπως την είχε συλλάβει η IBM και το Πεντάγωνο: είναι δηλαδή ο Στηβ Τζομπς και όλοι οι άλλοι. Κατηγορούμε τον Μάη του '68 ότι κατέστρεψε τα πανεπιστήμια. Ενώ το Μπέρκλεϊ και το Στάνφορντ; Κι εκείνα τη δεκαετία της αμφισβήτησης, τη δεκαετία του 60' δημιουργήθηκαν και παραμένουν τα πιο ανταγωνιστικά Πανεπιστήμια του κόσμου! Από αυτή την άποψη η Γαλλία είναι άρρωστη με την εξουσία. Κόλλησε σε μια κάθετη και απαρχαιωμένη μορφή εξουσίας. Νιώθω ότι το μόνο που μας νοιάζει είναι να τρέξουμε στην κορυφή. Με τον ίδιο τρόπο λειτουργεί και ο Ιστός. Και πρέπει να αλλάξει...


Ποιό είναι το αυριανό μοντέλο του Τύπου;

Κανείς δεν το ξέρει. Η επανάσταση του Ιστού μόλις ξεκίνησε. Πρέπει να γίνουν δεκάδες εκατομμύρια πειράματα για να βρούμε τα βιώσιμα οικονομικά μοντέλα και να ανακαλύψουμε τα μίντια των μίντια, τα λεγόμενα multimedia. Και πρέπει να πάρουμε ρίσκα. Η παράδοση του γραπτού θα διαρκέσει, αποτελεί μέρος αυτού του σύγχρονου «υπερ-μίντια» και θα υπάρξουν και νέες μορφές δημοσιογραφίας. Ενα από τα κίνητρα μου για να γράψω αυτό το βιβλίο ήταν να ανακαλέσω τους κλασικούς της δημοσιογραφαίας. Τους Hersey, García Márquez, Defoe, Gide, Londres, Malaparte, Kessel, Grossman, Lanzmann… Το 2000 οι Αμερικανοί είχαν την ιδέα να ταξινομήσουν τα 100 καλύτερα αμερικανικά άρθρα, γραπτά, φωτογραφικά, τηλεοπτικά, ραδιοφωνικά του 20ού αιώνα. Βρίσκουμε ορισμένα από αυτά μέσα στο Λεξικό μου. Πρώτος από όλους είναι ο δημοσιογράφος  John Hersey για την έρευνα που έκανε στην Ιαπωνία, ένα χρόνο μετά την ατομική βόμβα στη Χιροσίμα και δημοσιεύτηκε στο New Yorker. Ποιός γνωρίζει στη Γαλλία αυτό το άρθρο; Η Γαλλία θα έπρεπε να κάνει κάτι παρόμοιο για τον δικό της εγχώριο Τύπο. Η πληροφορία, ο Τύπος δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς παρελθόν, δηλαδή χωρίς αναφορές.

Γιατί βάλατε στο Λεξικό σας και ένα λήμμα «Σερζ Ζουλί»;

Μετά τα περιοδικά l’Express, Nouvel Obs και Point, θεωρώ ότι η μεγαλύτερη ανακάλυψη στον γαλλικό Τύπο είναι η Liberation. Είναι η μόνη καθημερινή εφημερίδα που τα τελευταία 40 χρόνια υπάρχει παντού. Αυτή η εφημερίδα ανανέωσε εντελώς τον τρόπο γραφής και δημιούργησε τα δικά της πρότυπα τα οποία στη συνέχεια τα ακολούθησαν και άλλοι. Είμαι φυσικά ευτυχής που αποτελώ μέρος αυτής της ιστορία της Liberation. Εκανα ένα λήμμα «Liberation» για να μιλήσω για όλα αυτά και ένα λήμμα «July» για να εξηγήσω από πού προερχόμουν πριν δημιουργηθεί η εφημερίδα. Δεν είμαι απαισιόδοξος. Θα υπάρχουν πάντα δημοσιογράφοι... Τα μέσα και οι λειτουργίες είναι μόνο που αλλάζουν. Οσο ανεβαίνει το ίντερνετ, όσο προάγονται οι άμεσες ειδήσεις, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ανάγκη ανθρώπων για να επαληθεύουν τα γεγονότα, ανάγκη δημοσιογράφων...

Υπάρχουν πράγματα για τα οποία έχετε μετανιώσει στην πορεία σας;

Φυσικά και έχω κάνει λάθη, στα οποία μάλιστα αναφέρομαι μέσα στο Λεξικό. Καθώς η Liberation ήταν πάντα ζορισμένη οικονομικά, ήμασταν υποχρεωμένοι να παίρνουμε μεγάλα ρίσκα, τα οποία άλλοτε έβγαιναν σε καλό, άλλοτε όχι. Αυτό πάντως που μου κάνει μεγαλύτερη εντύπωση στα media είναι η δύναμη που έχει η επικοινωνία πάνω στην ενημέρωση. Ο τρόπος που επικοινωνείται μια πληροφορία έχει γίνει σημαντικότερος από την ίδια την πληροφορία... Κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να σκεφτούμε πολύ σοβαρά. 

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ακολούθησε το theTOC.gr στο Facebook