Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί τη μεγαλύτερη και πιο καταστροφική σύγκρουση που έχει γνωρίσει η Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία (24/2/22), ο απολογισμός σε ανθρώπινες ζωές και οικονομικούς πόρους είναι βαρύς.
Από τις πρώτες ημέρες της επίθεσης έως τη σημερινή παρατεταμένη φάση φθοράς, η σύγκρουση ανέτρεψε δεκαετίες γεωπολιτικών δεδομένων: την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, τις ενεργειακές ροές, τις σχέσεις Ανατολής–Δύσης και τη λειτουργία της διεθνούς οικονομίας. Κυρώσεις χωρίς προηγούμενο, μαζικές προσφυγικές ροές, εκτεταμένοι εξοπλισμοί και διπλωματικές ρήξεις συνθέτουν ένα νέο, ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Ανθρώπινες απώλειες: Στοιχεία που προκαλούν σοκ
Οι ακριβείς αριθμοί παραμένουν αντικείμενο αντιπαράθεσης, καθώς Μόσχα και Κίεβο δίνουν διαφορετικές εκτιμήσεις. Ωστόσο, ακόμη και οι πιο συντηρητικοί υπολογισμοί καταδεικνύουν το μέγεθος της καταστροφής.
Σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies (CSIS), από τον Φεβρουάριο του 2022 έως τον Δεκέμβριο του 2025, η Ρωσία μετρά τουλάχιστον 325.000 νεκρούς -αριθμός πρωτοφανής για μεγάλη δύναμη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και πάνω από 875.000 τραυματίες. Ουκρανικές εκτιμήσεις ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό ακόμη υψηλότερα.
Από την ουκρανική πλευρά, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει αναφέρει περίπου 55.000 νεκρούς στρατιώτες, ενώ το CSIS εκτιμά πώς οι νεκροί φτάνουν τους 140.000 με τοςυ τραυματίες να πλησιάζουν 450.000.
Σε ό,τι αφορά τους αμάχους, η United Nations Human Rights Monitoring Mission in Ukraine καταγράφει τουλάχιστον 15.168 νεκρούς και 41.534 τραυματίες, με το 2025 να χαρακτηρίζεται ως το πλέον αιματηρό έτος για τον άμαχο πληθυσμό.
Παράλληλα, περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού της Ουκρανίας πριν την έναρξη του πολέμου (42 εκατ.) έχει εκτοπιστεί: σχεδόν 6 εκατομμύρια έχουν καταφύγει στο εξωτερικό, κυρίως στην Ευρώπη, σύμφωνα με την UNHCR, ενώ περίπου 5 εκατομμύρια ζουν υπό ρωσική κατοχή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι καταγγελίες για μεταφορά άνω των 19.000 παιδιών από κατεχόμενες περιοχές στη Ρωσία, με μόλις 1.238 να έχουν επιστρέψει.
Εδαφικές μεταβολές
Τον Μάρτιο του 2022, οι ρωσικές δυνάμεις έλεγχαν περίπου το 26% της ουκρανικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαία και μεγάλων τμημάτων των περιοχών Ντονέτσκ και Λουχάνσκ.
Έπειτα από ουκρανικές αντεπιθέσεις και ρωσικές αναδιπλώσεις, το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 17,8% το φθινόπωρο του 2022. Έκτοτε, το μέτωπο έχει σε μεγάλο βαθμό παγιωθεί, με περιορισμένες μεταβολές και υψηλότατο κόστος σε ανθρώπινες ζωές.
Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025, οι ρωσικές δυνάμεις φέρονται να ελέγχουν περίπου το 19,3% της ουκρανικής επικράτειας - σχεδόν 116.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Οικονομικό κόστος
Οι στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν από 66 δισ. δολάρια το 2021 σε 149 δισ. το 2024, σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI). Για το 2025, οι εκτιμήσεις ποικίλλουν, ωστόσο εντείνονται οι ενδείξεις δημοσιονομικής πίεσης.
Η Ουκρανία αύξησε τις αμυντικές της δαπάνες από 6,9 δισ. δολάρια το 2021 σε 71 δισ. το 2025. Σημαντικό μέρος αυτής της χρηματοδότησης προήλθε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη συνολική δυτική βοήθεια να ξεπερνά τα 300 δισ. δολάρια από το 2022.
Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ το 2025, η αμερικανική στήριξη περιορίστηκε, μεταφέροντας μεγαλύτερο βάρος στην Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, περίπου 300 δισ. δολάρια από τα αποθέματα της ρωσικής κεντρικής τράπεζας έχουν δεσμευτεί σε δυτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με την ΕΕ να αποφασίζει τη διοχέτευση των αποδόσεων αυτών των κεφαλαίων στη στήριξη και ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Τέσσερα χρόνια μετά, ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει μια σύγκρουση με τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές αλλά και σε οικονομικό επίπεδο.