Σοβαρή πολιτική και θεσμική κρίση ξέσπασε στην Πολωνία την Παρασκευή 30/10, έπειτα από την είσοδο αστυνομικών δυνάμεων στο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας.
Η αναστάτωση προκλήθηκε μετά τ ην ανακοίνωση ότι ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, τέθηκε σε διαθεσιμότητα, ένα ζήτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ της εθνικιστικής δεξιάς, η οποία τον διόρισε όταν ήταν στην εξουσία, και της σημερινής κεντρώας κυβέρνησης υπό τον Ντόναλντ Τουσκ.
Οι εξελίξεις προκάλεσαν σφοδρή αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, στελέχη της οποίας κάνουν λόγο για "απόπειρα πραξικοπήματος".
"Τουσκ προδότη", φώναζαν υποστηρικτές του PiS μπροστά από το δικαστήριο, σύμφωνα με δημοσιογράφους. Ορισμένοι προσεύχονταν, κρατώντας κομποσκοίνια ή θρησκευτικές εικόνες.
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η σύνθεση και η λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση του Συντάγματος και υπονόμευση του κράτους δικαίου.
Οι υποστηρικτές του εθνικιστικού συντηρητικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) διαδηλώνουν εδώ και εβδομάδες για να στηρίξουν τους ανώτατους δικαστές, των οποίων την απομάκρυνση θέλει η κυβέρνηση Τουσκ.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο η ΕΕ θεωρεί ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική εξουσία, ήταν ένα από τα σημεία διαφωνίας μεταξύ των Βρυξελλών και των εθνικιστών, επισημαίνοντας επανειλημμένα την υπεροχή της πολωνικής νομοθεσίας έναντι αυτής της ΕΕ.
"Σε μια τέτοια στιγμή ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία"
Μάλιστα, τα όσα συμβαίνουν στη χώρα, ανάγκασαν τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι να διακόψει αιφνιδιαστικά το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη, δίνοντας εντολή να επιστρέψει το αεροσκάφος του στη Βαρσοβία.
Ο Κάρολ Ναβρότσκι γνωστοποίησε την απόφασή του μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα X, εξηγώντας ότι οι εξελίξεις στη χώρα απαιτούν την παρουσία του.
"Σε μια τέτοια στιγμή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Διακόπτω την πτήση μου προς τη Σενεγάλη. Επιστρέφω", έγραψε χαρακτηριστικά.
Η απόφαση ελήφθη μετά την είσοδο αστυνομικών δυνάμεων στις εγκαταστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου στη Βαρσοβία και τις αναφορές περί αναστολής άσκησης καθηκόντων του προέδρου του,
Τουσκ: Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας
Η αντιπολίτευση κατήγγειλε τις ενέργειες ως απόπειρα κατάληψης ενός κορυφαίου δικαστικού θεσμού από την κυβέρνηση.
Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τουσκ υπερασπίστηκε την ανάγκη αποφασιστικών ενεργειών για την αποκατάσταση της νομιμότητας στη χώρα.
Σε ανάρτησή του στο X υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της προηγούμενης διακυβέρνησης του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη.
Όπως χαρακτηριστικά έγραψε: "Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας. Έπειτα από χρόνια παρανομιών υπό τη διακυβέρνηση του PiS, πρόκειται για μια δύσκολη διαδικασία, μερικές φορές επώδυνη, που απαιτεί αποφασιστικές ενέργειες. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος".
Πολωνία: Πώς φτάσαμε στο σημείο η Αστυνομία να μπει στο Συνταγματικό Δικαστήριο
Μία εκ των δικαστών, η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, ανακοίνωσε την αναστολή άσκησης καθηκόντων του αμφιλεγόμενου προέδρου Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι.
Και ο υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος είναι επίσης γενικός εισαγγελέας, γνωστοποίησε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ότι ζήτησε την άρση της ασυλίας τόσο του Σβιεντσκόφσκι, όπως και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι.
Σύμφωνα με την Πολωνική Αστυνομία, οι δυνάμεις της εισήλθαν στις εγκαταστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου μετά από επεισόδια που σημειώθηκαν έξω από το κτίριο.
Βάσει της επίσημης ενημέρωσης, στη διάρκεια των επεισοδίων εκτοξεύθηκαν επικίνδυνα αντικείμενα εναντίον αστυνομικών.
Ωστόσο, η παρουσία της Αστυνομίας στο δικαστήριο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από στελέχη της αντιπολίτευσης, τα οποία υποστήριξαν ότι εμποδίστηκε η πρόσβαση νομίμως διορισμένων δικαστών.
Ο ευρωβουλευτής Αρκάντιους Μουλάρτσικ κατήγγειλε μέσω X ότι "βρίσκεται σε εξέλιξη πραξικόπημα στην Πολωνία", ισχυριζόμενος ότι δυνάμεις που ενεργούν για λογαριασμό της κυβέρνησης εισήλθαν παράνομα στο Συνταγματικό Δικαστήριο.
Διευκρινίζεται ότι πρόκειται για καταγγελία της αντιπολίτευσης και όχι για ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη διαπίστωση περί πραξικοπήματος.
Καταγγελίες για "παράνομη κατάληψη" της ιστοσελίδας του δικαστηρίου
Η ένταση επεκτάθηκε και στη διαδικτυακή παρουσία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Σε ανάρτηση που αποδόθηκε στον επίσημο λογαριασμό του θεσμού, καταγγέλθηκε "παράνομη κατάληψη" της ιστοσελίδας του.
Στο ίδιο ποστ τονίζεται ότι πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου εξακολουθεί να είναι ο Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι και αντιπρόεδρος ο Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι.
Παράλληλα, αμφισβητείται η δικαστική ιδιότητα της Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, με τον ισχυρισμό ότι δεν αποτελεί μέλος του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Καταληκτικά, η ανάρτηση χαρακτηρίζει τις ενέργειες όσων συμμετέχουν στις εξελίξεις ως "απόπειρα πραξικοπήματος".