Ψάχνοντας τις ισορροπίες μετά την απόφαση Τραμπ για το Ιράν

Συνεχίζονται οι αντιδράσεις μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, εκπληρώνοντας με αυτό τον τρόπο μια από τις προεκλογικές του υποσχέσεις, θέτοντας όμως νέες παραμέτρους σε μια ήδη δύσκολη «εξίσωση» επικίνδυνων ισορροπιών, τόσο σε οικονομικό όσο και σε γεωστρατηγικό επίπεδο.

Η Γερμανία προσπαθεί να αξιολογήσει κατά πόσο θα υπάρξουν συνέπειες στις εταιρίες της από την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ να αποσύρει τη χώρα του από την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν και να επιβάλει εκ νέου κυρώσεις, όπως δήλωσε σήμερα εκπρόσωπος της κυβέρνησης.

Παράλληλα, εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομίας, μιλώντας επίσης σε τακτική συνέντευξη Τύπου, δήλωσε ότι δεν μπορεί να πει ποιες ακριβώς θα είναι οι συνέπειες, αλλά ένα σημαντικό ερώτημα θα είναι ο αντίκτυπος στις τράπεζεςς.

Στο ίδιο μήκος κύματος και η γαλλική Προεδρία, με το Ελιζέ να δηλώνει σήμερα πως οι Ευρωπαίοι «θα κάνουν τα πάντα για να προστατεύσουν τα συμφέροντα των επιχειρήσεών (τους)» στο Ιράν.

Μάλιστα, εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης δήλωσε ότι οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα προσφύγουν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και θα προσβάλουν, σύμφωνα με τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου, οποιαδήποτε επιζήμια για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μέτρα τυχόν ακολουθήσουν την αποχώρηση των ΗΠΑ από την διεθνή συμφωνία για τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν με αντάλλαγμα την σταδιακή άρση των διεθνών κυρώσεων κατά της Τεχεράνης.

Ανακοινώνοντας χθες την απόσυρσή τους από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι ΗΠΑ απείλησαν να επιβάλουν κυρώσεις σε όλες τις ξένες εταιρείες που συναλλάσσονται με το Ιράν και τους έδωσαν έως 180 ημέρες για να συμμορφωθούν.

«Η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι πρόκειται να επιβάλει σταδιακά κυρώσεις, με μια μεταβατική περίοδο 90 ή 180 ημερών. Θα κάνουμε τα πάντα, σε συνεργασία με τις εταιρείες μας, για να υπερασπιστούμε και να προστατεύσουμε τα συμφέροντά τους και να διατηρήσουμε τα προτρεπτικά αποτελέσματα της συμφωνίας. Θα διαπραγματευτούμε με τις ΗΠΑ σε επίπεδο ΕΕ για πολιτικούς, πρακτικούς και νομικούς λόγους», τονίζει σε ανακοίνωση το Μέγαρο των Ηλυσίων.

Η γαλλική προεδρία παραδέχθηκε ότι προς το παρόν «δεν είναι πολύ ξεκάθαροι» οι όροι των κυρώσεων που σκοπεύουν να επαναφέρουν οι ΗΠΑ, διαβεβαιώνοντας ότι «θα αποτελέσουν θέμα πολύ πιεστικών συζητήσεων με την αμερικανική κυβέρνηση, στη διάρκεια των οποίων θα υπερασπιστούμε τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων».

«Οι επιχειρήσεις επίσης έχουν ανακοινώσει ότι χρειάζονται χρόνο για να κατανοήσουν πώς θα εφαρμοστούν αυτά τα μέτρα και θα χρειαστεί να διαπραγματευτούν για το μέλλον», συνέχισαν οι σύμβουλοι του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.

Όταν ρωτήθηκαν τι πρόκειται να γίνει με τις πωλήσεις Airbus στο Ιράν, απάντησαν ότι «τα πράγματα είχαν ήδη αρχίσει να καθυστερούν» εν αναμονή της απόφασης του Τραμπ. «Από τη μία είναι τα συμβόλαια και από την άλλη μεριά οι αμερικανικές αποφάσεις. Χρειαζόμαστε λίγο χρόνο για να κάνουμε αυτή τη συζήτηση» με την ΕΕ, τις ΗΠΑ και τις επιχειρήσεις, εξήγησαν.

Αποκάλυψαν μάλιστα ότι «αν και δεν μιλάμε για ένα μπλοκ» εναντίον των ΗΠΑ, «οι Ρώσοι και οι Κινέζοι έχουν ήδη ανακοινώσει ότι θα παραμείνουν στη συμφωνία, οπότε οι πέντε άλλες χώρες που την έχουν υπογράψει συμφωνούν να παραμείνουν σε αυτήν».

Ανησυχεί το Κρεμλίνο

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, κατά την διάρκεια της σύσκεψης που είχε με τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, εξέφρασε την βαθειά του ανησυχία, ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος Τύπου του Ρώσου προέδρου Ντμίτρι Πεσκόφ.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, δήλωσε ο Πεσκόφ, συζητήθηκε η κατάσταση που διαμορφώνεται μετά την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να αποχωρήσουν από την συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, εκφράσθηκε η βαθύτατη ανησυχία των μελών του Συμβουλίου για την απόφαση αυτή, ενώ για μια ακόμη φορά δόθηκε έμφαση στην σημασία της συμφωνίας αυτής.

Οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν γρήγορα εξέφρασαν τη στήριξή τους στην απόφαση του Τραμπ.

Άλλες χώρες του Κόλπου, όπως το Ομάν, που ενορχήστρωσε τις επαφές μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ και βοήθησε να ανοίξει ο δρόμος για τη συμφωνία του 2015, δεν έχουν σχολιάσει επισήμως την απόφαση Τραμπ.

Παράλληλα, το Κατάρ, που βρίσκεται σε διπλωματική αντιπαράθεση με τη Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες της περιοχής, επίσης δεν έχει εκδώσει ανακοίνωση.

Η Σαουδική Αραβία και οι σύμμαχοί της στον Κόλπο είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένοι από την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την οποία θεώρησαν πολιτική νίκη.

«Η απόφαση του Τραμπ ίσως να μην αρέσει στο Παρίσι και το Λονδίνο, όμως πώς θα αισθάνονταν οι Γάλλοι και οι Βρετανοί αν οι πρωτεύουσές τους απειλούνταν άμεσα από τους Ιρανούς;», διερωτήθηκε ο αρθρογράφος Φάιζαλ Αμπάς στην αγγλόφωνη εφημερίδα της Σαουδικής Αραβίας Arab News, ο τίτλος της οποίας ήταν: «Η συμφωνία είναι νεκρή».

Η σουνιτική Σαουδική Αραβία βρίσκεται εδώ και καιρό σε αντιπαράθεση με το σιιτικό Ιράν, μεταξύ άλλων και σε πολέμους δι’ αντιπροσώπων στη Μέση Ανατολή και αλλού.

Το υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας έχει κατηγορήσει το Ιράν ότι χρησιμοποιεί τα οικονομικά κέρδη που αποκομίζει από την άρση των διεθνών κυρώσεων εναντίον του για να αναπτύξει βαλλιστικούς πυραύλους και να στηρίξει οργανώσεις ανταρτών.

Έχει ζητήσει μάλιστα «μια ολοκληρωμένη θεώρηση η οποία δεν θα περιορίζεται στο πυρηνικό του πρόγραμμα, αλλά θα περιλαμβάνει κάθε εχθρική δραστηριότητα» του Ιράν.

Ο Άνουαρ Γκάργας, υπουργός Εξωτερικών των Εμιράτων, έγραψε στο Twitter: «Το Ιράν εξέλαβε τη συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα ως ενίσχυση της περιφερειακής του ηγεμονίας. Ως αποτέλεσμα ενθαρρύνθηκε ένα επιθετικό Ιράν και το βαλλιστικό του πρόγραμμα έγινε τόσο επιθετικό όσο και εξαγώγιμο».

Απηχώντας τις ανησυχίες της Ντόχα και του Ριάντ ο Τραμπ επέκρινε τη συμφωνία διότι δεν αφορούσε το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, αλλά ούτε τις πυρηνικές της δραστηριότητες μετά το 2025 ή τον ρόλο της στις περιφερειακές συρράξεις.

Άλλες χώρες του Κόλπου, όπως το Ομάν, που ενορχήστρωσε τις επαφές μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ και βοήθησε να ανοίξει ο δρόμος για τη συμφωνία του 2015, δεν έχουν σχολιάσει επισήμως την απόφαση Τραμπ.

Το Κατάρ, που βρίσκεται σε διπλωματική αντιπαράθεση με τη Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες της περιοχής, επίσης δεν έχει εκδώσει ανακοίνωση.

«Οι κυβερνήσεις του Ομάν, του Κατάρ και του Κουβέιτ προσπαθούσαν να διατηρούν ρεαλιστικές σχέσεις –οικονομικές και όχι τόσο πολιτικές—με το Ιράν», σχολίασε ο Κρίστιαν Κόους Ούλριχσεν, ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής στο ινστιτούτο Baker του πανεπιστημίου Rice.

«Είναι πιθανό να υπάρχει ένα αίσθημα ικανοποίησης στο Ριάντ και το Αμπού Ντάμπι επειδή η κυβέρνηση Τραμπ, ή τουλάχιστον ο Λευκός Οίκος, έχει αλλάξει στάση σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση του Ιράν ως απειλή στην περιφερειακή ασφάλεια», πρόσθεσε.

Το Ιράν από την πλευρά του έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να επαναδιαπραγματευθεί τη συμφωνία και έχει απειλήσει να προχωρήσει σε αντίποινα, χωρίς να εξηγήσει τι είδους.

Ίσως να το πράξει υπονομεύοντας τα συμφέροντα της Ουάσινγκτον και των συμμάχων της στη Μέση Ανατολή, ίσως και μέσω της ενίσχυσης της στήριξης που παρέχει η Τεχεράνη στους σιίτες αντάρτες Χούτι στην Υεμένη, πιθανόν προκαλώντας τη στρατιωτική απάντηση της Σαουδικής Αραβίας και των Εμιράτων.

«Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος κλιμάκωσης, κυρίως μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ. Αν και οι χώρες του Κόλπου ίσως θέλουν να δουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να περιορίζουν το Ιράν, δεν πιστεύω ότι επιθυμούν να εμπλακούν οι ίδιες σε μια άμεση αντιπαράθεση. Οι επιπτώσεις θα είναι σοβαρές», δήλωσε ο Ζουστ Χίλτερμαν του International Crisis Group.

Υπέρ της αναθεώρησης της συμφωνίας η Αίγυπτος

Ο Αραβικός Σύνδεσμος κάλεσε σήμερα σε αναθεώρηση της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, την επομένη της ανακοίνωσης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι θα αποσύρει τη χώρα του από τη συμφωνία αυτή.

«Είναι απαραίτητο να αναθεωρηθεί η συμφωνία αυτή», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του παναραβικού οργανισμού με έδρα στο Κάιρο, Άχμεντ Αμπού Γέιτ, εκφράζοντας την «αγανάκτηση» των αραβικών χωρών για την «αποσταθεροποιητική πολιτική» του Ιράν στην περιοχή.

Η Αίγυπτος δήλωσε πως τα αραβικά κράτη πρέπει να εμπλακούν σε οποιεσδήποτε μελλοντικές προσπάθειες διόρθωσης της διεθνούς πυρηνικής συμφωνίας για το Ιράν μετά την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αποσυρθεί από αυτήν.

Το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε επίσης πως το Ιράν πρέπει να συμμορφωθεί προς τις δεσμεύσεις του στη βάση της χωριστής συμφωνίας Μη Εξάπλωσης των Πυρηνικών Όπλων «με τρόπο που θα διασφαλίζει πως το Ιράν παραμένει μια χώρα ελεύθερη από πυρηνικά όπλα».

Ανακοίνωση του υπουργείου καλεί να υπάρξει αραβική συμμετοχή σε οποιονδήποτε μελλοντικό διάλογο για περιφερειακά θέματα «ιδιαίτερα σε σχέση με την πιθανότητα διόρθωσης της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν». Οι σχέσεις ανάμεσα στην Αίγυπτο και το Ιράν είναι τεταμένες από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, όμως το Κάιρο λέει ότι συνεργάζεται με την Ισλαμική Δημοκρατία σε πολυμερή φόρουμ.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr