H Ρουάντα στην Αφρική θα είναι η χώρα που θα φιλοξενήσει το πρώτο Κέντρο Επιστροφής Μεταναστών (Return Ηubs), όπως έγινε γνωστό κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου των υπουργών Μετανάστευσης της Ελλάδας, της Αυστρίας, της Δανίας, της Γερμανίας και της Ολλανδίας στη Βιέννη, παρουσία του καγκελάριου της Αυστρίας και της πρωθυπουργού της Δανίας.
Σύμφωνα με την ΕΡΤ, οι εν λόγω χώρες ξεκινούν αμέσως συνομιλίες με τη Ρουάντα για τη δημιουργία ενός κέντρου απέλασης στη χώρα αυτή, στη βάση ενός νέου πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ανέφερε σε δήλωσή της η αυστριακή κυβέρνηση.
Στο Κέντρο Επιστροφής Μεταναστών θα μεταφέρονται άτομα τα οποία είναι υπήκοοι τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στα πέντε κράτη-μέλη και σε βάρος των οποίων εκκρεμεί εκτελεστική απόφαση επιστροφής ή απομάκρυνσης.
Οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να είναι γρήγορες, ώστε οι πρώτες απελάσεις των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο, οι οποίοι δεν μπορούν να επιστραφούν στις χώρες καταγωγής τους, να πραγματοποιηθούν το 2027, σύμφωνα με δήλωση που εκδόθηκε κατά την έναρξη συνέντευξης Τύπου του Αυστριακού Καγκελάριου Κρίστιαν Στόκερ και της Δανής ομολόγου του Μέττε Φρέντερικσεν.
Κληθείς από τη ΕΡΤ να πει ποια είναι τα οφέλη για την Ελλάδα από τα κέντρα υποδοχής, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Θάνος Πλεύρης τόνισε ότι αυτά τα κέντρα έχουν μεγάλη σημασία, γιατί εκτός του ότι η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα υποδοχής, δίνουν τη δυνατότητα "να δώσουμε τη μάχη απέναντι στην παράνομη μετανάστευση, στα κυκλώματα των διακινητών, αλλά και να αυξήσουμε τις επιστροφές".
"Όποιος δικαιούται άσυλο στην Ευρώπη το λαμβάνει και έχει όλο το πλαίσιο προστασίας. Όποιος δεν δικαιούται άσυλο θα πρέπει να επιστρέφει στη χώρα καταγωγής του", πρόσθεσε ο κ. Πλεύρης.
Όσον αφορά τον υπουργό Εξωτερικών της Ρουάντας, όταν ρωτήθηκε ποιο ήταν το αντάλλαγμα που δέχτηκε η χώρα του, απάντησε ότι "εμείς εχουμε ιστορικό μετανάστευσης και θέλουμε να ανοίξουμε μια ευκαιρία σε αυτούς τους ανθρώπους" που όπως ανέφερε, δεν θα είναι σε κέντρο υποδοχής, αλλά θα είναι ελεύθεροι και θα μπορούν να εργάζονται.
Ο ρόλος της Ελλάδας και το σχέδιο των πέντε χωρών
Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, ως μέλος του λεγόμενου Core Group, μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Αυστρία. Στόχος των πέντε κρατών είναι να περάσουν από τις πολιτικές διακηρύξεις σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο συνεργασίας με τρίτες χώρες για την πραγματοποίηση επιστροφών.
Το μοντέλο προβλέπει τη δυνατότητα επιστροφής σε ασφαλή τρίτη χώρα προσώπων των οποίων το αίτημα διεθνούς προστασίας έχει απορριφθεί, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρούνται οι προβλέψεις του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει επιχειρήσει να αποσαφηνίσει ότι ο όρος "Return Ηub" δεν συνεπάγεται απαραίτητα τη δημιουργία κλειστών δομών κράτησης.
"Δεν μιλάμε για κέντρα με την έννοια ότι κάποιος του οποίου η αίτηση ασύλου απορρίπτεται στέλνεται σε κλειστή εγκατάσταση σε τρίτη χώρα", έχει δηλώσει χαρακτηριστικά.
Όπως έχει εξηγήσει, ο στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει την πραγματοποίηση επιστροφών είτε στη χώρα καταγωγής των μεταναστών είτε σε τρίτη χώρα εκτός ΕΕ.
Μάλιστα, η ελληνική πλευρά έχει θέσει ως πολιτικό στόχο να λειτουργήσει ο πρώτος τέτοιος κόμβος στην Αφρική κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Κρίσιμο ζήτημα για την προώθηση του σχεδίου αποτελεί η συμμετοχή διεθνών οργανισμών, με στόχο τη διαμόρφωση διαδικασιών παρακολούθησης και εγγυήσεων για την εφαρμογή των συμφωνιών με τρίτες χώρες.
Η ελληνική πλευρά έχει ξεκαθαρίσει ότι η εμπλοκή των διεθνών οργανισμών θα αφορά την παροχή τεχνογνωσίας και την παρουσία τους στο πεδίο, χωρίς να μεταφέρεται σε αυτούς η ευθύνη των κρατών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.
"Προφανώς, δεν πρόκειται να μεταθέσουμε αυτή την ευθύνη αλλού. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε την τεχνογνωσία και την παρουσία διεθνών οργανισμών, αλλά η ευθύνη βαρύνει από κοινού τις πέντε χώρες", έχει τονίσει ο Θάνος Πλεύρης.