Τα υποβρύχια είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να το κάνει ακόμη πιο δύσκολο.

Τα υποβρύχια είναι από τα πιο προηγμένα και θανατηφόρα οπλικά συστήματα στον κόσμο. Οπλισμένα με τορπίλες, πυραύλους κρουζ και μερικές φορές διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, είναι ικανά να επιχειρούν βαθιά κάτω από την επιφάνεια για μήνες κάθε φορά και είναι γνωστό ότι είναι δύσκολο να εντοπιστούν.

Τώρα, η ικανότητά τους να κρύβονται στους αχανείς ωκεανούς μπορεί να ενισχυθεί από μια απίθανη πηγή: την κλιματική αλλαγή.

Τα νερά όπου κρύβονται πολλά υποβρύχια θερμαίνονται γρήγορα, καθώς ο άνθρωπος εκλύει αέρια του θερμοκηπίου και οι ωκεανοί απορροφούν την περίσσεια θερμότητας που παγιδεύεται στην ατμόσφαιρα. Και αυτή η αύξηση της θερμοκρασίας, σύμφωνα με ένα πρόσφατο έγγραφο που εκπονήθηκε από το Κολέγιο Άμυνας του ΝΑΤΟ στη Ρώμη, μπορεί να έχει ισχυρή επίδραση στον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται ο ήχος, το κύριο μέσο ανίχνευσης υποβρυχίων, κάτω από το νερό. Θα μπορούσε να καταστήσει μεγάλες περιοχές των ωκεανών αδιαπέραστες για τους κυνηγούς υποβρυχίων.

"Παρατηρήσαμε, στους περισσότερους τομείς που εξετάσαμε, μείωση του εύρους ανίχνευσης", δήλωσε ο Mauro Gilli, ερευνητής που μελετά τη στρατιωτική τεχνολογία. Η ομάδα του μοντελοποίησε τον τρόπο με τον οποίο τα ηχητικά κύματα κινούνταν στα βάθη από το 1970-99. Και το συνέκριναν με τον τρόπο που η τρέχουσα κλιματική μοντελοποίηση προβλέπει ότι θα κινούνται μεταξύ 2070-99. Υπήρχαν σημαντικές διαφορές.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στον Βόρειο Ατλαντικό, όπου τα ρωσικά υποβρύχια παίζουν τη γάτα με το ποντίκι με τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ, οι αποστάσεις στις οποίες μπορούν να ακουστούν θα συρρικνωθούν σημαντικά. Αυτό θα μπορούσε να είναι σχεδόν κατά το ήμισυ στον Βισκαϊκό Κόλπο, στα ανοικτά των ακτών της Γαλλίας και της Ισπανίας. Παρόμοια δυναμική υπήρχε και στον δυτικό Ειρηνικό, όπου επιχειρούν κινεζικά και αμερικανικά υποβρύχια και όπου οι αποστάσεις ανίχνευσης θα μπορούσαν να συρρικνωθούν έως και 20%.

Η επιστήμη το γνωρίζει από την εποχή πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι ο ήχος, ο οποίος ταξιδεύει ταχύτερα μέσα σε θερμότερα νερά, τείνει να κάμπτεται προς τα ψυχρότερα στρώματα, όπου κινείται πιο αργά.

Η επιφάνεια του νερού θερμαίνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής

Αυτό σημαίνει ότι καθώς η επιφάνεια του νερού θερμαίνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής, ο ήχος θα αρχίσει να κινείται πιο έντονα προς τα κάτω, προς τα ψυχρότερα στρώματα του νερού. Αυτό θα καταστήσει δυσκολότερο για τους χειριστές σόναρ που ακούνε υποβρύχια από απόσταση να ακούσουν τους θορύβους που παράγονται από τους στόχους τους.

Σύμφωνα με τον Gilli, ο οποίος έχει εργαστεί στο ETH της Ζυρίχης και αναλαμβάνει νέα ερευνητική θέση στη Σχολή Hertie στο Βερολίνο, το φαινόμενο αυτό θα μπορούσε να έχει σημαντικές στρατηγικές επιπτώσεις. Όπως είπε, χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτές τις περιβαλλοντικές αλλαγές για να αναπτύξουν υποβρύχια σε μέρη των ωκεανών όπου οι αλλαγές είναι πιο έντονες, όπως ο Βόρειος Ατλαντικός.

Ο Gilli σημείωσε ότι άλλες μέθοδοι εντοπισμού υποβρυχίων, όπως η παρακολούθηση των μικροσκοπικών διαταραχών στο μαγνητικό πεδίο της Γης που εμφανίζονται όταν τα υποβρύχια κινούνται μέσα στο νερό, είναι αποτελεσματικές μόνο σε μικρότερες αποστάσεις. "Αν γίνει ακόμη πιο δύσκολη η ανίχνευσή τους", είπε, "τότε το αποτέλεσμα είναι ότι τα πράγματα γίνονται δυσκολότερα για τις ναυτικές δυνάμεις που βρίσκονται σε άμυνα".

Αυτό σημαίνει ότι καθώς η επιφάνεια του νερού θερμαίνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής, ο ήχος θα αρχίσει να κινείται πιο έντονα προς τα κάτω, προς τα ψυχρότερα στρώματα του νερού. Αυτό θα καταστήσει δυσκολότερο για τους χειριστές σόναρ που ανιχνεύουν υποβρύχια από απόσταση να ακούσουν. Θα μπορούσαν να υπάρξουν συνέπειες όσον αφορά την πυρηνική αποτροπή.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Κίνα και άλλα πυρηνικά εξοπλισμένα κράτη βασίζουν την άμυνά τους στην ιδέα ότι τα υποβρύχια βαλλιστικών πυραύλων είναι δύσκολο να βρεθούν και να καταστραφούν. Αν η κλιματική αλλαγή καταστήσει ακόμη πιο εύκολη την απόκρυψή τους, τότε η απειλή που αντιπροσωπεύουν, και συνεπώς η αποτρεπτική τους αξία, μπορεί να θεωρηθεί πιο αξιόπιστη. Ωστόσο, ορισμένοι εμπειρογνώμονες προειδοποιούν κατά της υπερεκτίμησης των επιπτώσεων που προκαλεί η κλιματική αλλαγή. Ο Tom Stefanick, μη μόνιμος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Brookings, σημειώνει ότι οι χειριστές υποβρυχίων πρέπει να αντιμετωπίσουν τόσους πολλούς άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες, από τους θορύβους των πλοίων μέχρι τον πάγο της Αρκτικής που τρίζει, που δεν είναι πρακτικό να εστιάζουμε μόνο στην κλιματική αλλαγή όταν κάνουμε στρατηγικές προβλέψεις.

Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης μπορεί απλώς να είναι η επιβεβαίωση ότι οι υποβρύχιοι στόλοι θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη αβεβαιότητα στο μέλλον, καθώς η κλιματική αλλαγή επιταχύνεται. Ο Gilli και οι συνάδελφοί του διαπίστωσαν ότι οι ωκεάνιες αλλαγές θα διαφέρουν σημαντικά σε διάφορες περιοχές και θα είναι πιο έντονες στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη. Στα ρηχά της Θάλασσας της Ιαπωνίας, ο εντοπισμός των υποβρυχίων της Βόρειας Κορέας θα μπορούσε στην πραγματικότητα να γίνει ευκολότερος.

Το πρόβλημα θα το αντιμετωπίσουν οι διοικητές των πολεμικών πλοίων

"Αυτό δημιουργεί μια απρόβλεπτη κατάσταση που θα είναι πλέον κάτι που οι διοικητές θα πρέπει να αντιμετωπίσουν", δήλωσε ο Bryan Clark, ανώτερος συνεργάτης του Ινστιτούτου Hudson, ο οποίος πρόσθεσε ότι η αλλαγή των ρευμάτων και του καιρού θα αποτελέσει επίσης πρόκληση. "Θα πρέπει να κάνετε πολύ πιο συχνές μετρήσεις για να βεβαιωθείτε ότι τα μοντέλα σας είναι ενημερωμένα".

Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει σταδιακά ευαισθητοποιηθεί περισσότερο όσον αφορά τους κινδύνους που εγκυμονεί η κλιματική αλλαγή για τις επιχειρήσεις του. Αλλά από τον Ιανουάριο, η διοίκηση Τραμπ ανατρέπει τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής σε ολόκληρη την κυβέρνηση. Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε τον Μάρτιο ότι θα αρχίσει να ακυρώνει προγράμματα όπως το σχέδιο Climate Action 2030 του Πολεμικού Ναυτικού, το οποίο επεδίωκε τη μείωση των εκπομπών και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας.

Αλλά οι επιστήμονες που εργάζονται για το ΝΑΤΟ προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή θα προκαλέσει επιτάχυνση των δυσκολιών. Επισημαίνουν ότι οι παράκτιες υποδομές τίθενται σε κίνδυνο από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και τη διάβρωση και λένε ότι τα πλοία που λειτουργούν σε πιο αλμυρά και πιο όξινα νερά θα χρειάζονται συχνότερη συντήρηση. Σημειώνουν ακόμη ότι τα σμήνη μεδουσών, τα οποία γίνονται όλο και πιο συχνά, έχουν προκαλέσει υπερθέρμανση των μηχανών των πολεμικών πλοίων, φράζοντας τα συστήματα πρόωσης και ψύξης.

Ο Sandro Carniel, ερευνητής του Ιταλικού Ινστιτούτου Πολικών Επιστημών, ο οποίος έχει συνεργαστεί με το Κέντρο Ναυτιλιακής Έρευνας και Πειραματισμού του ΝΑΤΟ, λέει ότι η μοντελοποίηση του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις συνθήκες των ωκεανών μπορεί να προσφέρει στους στρατιωτικούς μια μοναδική ευκαιρία να προσαρμόσουν τους στόλους τους.

"Δεν σας λέω να πετάξετε το υποβρύχιό σας ή το σόναρ σας", δήλωσε ο Carniel, ο οποίος εργάστηκε σε μια προηγούμενη έκδοση της εργασίας του Gilli. "Αλλά αν δεν διαχειριστείτε αυτό το πρόβλημα, τότε αυτό θα σας διαχειριστεί".

Συγγραφέας: Jacob Judah

Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στους New York Times στις 12 Ιουνίου του 2025

c.2025 The New York Times Company

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr