Επικίνδυνοι ελιγμοί από τον Ντόναλντ Τραμπ στο θέμα της Γροιλανδίας που απειλεί με δασμούς τις 8 ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατιωτικές δυνάμεις στην αρκτική νήσο της Δανίας. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες σχεδιάζουν την αντίδρασή τους στις απειλές Τραμπ και σκέφτονται να θέσουν εν αμφιβόλω την ψήφιση της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει εμπορικό πόλεμο με τους πιο κοντινούς συμμάχους και εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Με ανάρτησή του στο Truth Social ο Αμερικανός πρόεδρος γράφει πως από την 1η Φεβρουαρίου θα επιβάλλει δασμούς 10% στις ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατιώτες στη Γροιλανδία.
Η επιβολή των νέων δασμών θα αποφευχθεί μόνο αν μέχρι το τέλος Ιανουαρίου επιτευχθεί συμφωνία για την αγορά της νήσου από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρώπη σηκώνει το γάντι και θέτει εν αμφιβόλω την ψήφιση της εμπορικής συμφωνίας του περασμένου καλοκαιριού μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένων Πολιτειών.
Η στάση της Ευρώπης
Εκτός από τη Δανία, η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Νορβηγία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Φινλανδία, ανέπτυξαν στρατιωτικές δυνάμεις στη Γροιλανδία στο πλαίσιο της κοινής άσκησης με την ονομασία "Αρκτική Αντοχή".
Ο σύμβουλος Εσωτερικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών, μίλησε απαξιωτικά για τη Δανία.
"Η Δανία είναι μια μικροσκοπική χώρα με μια μικροσκοπική οικονομία και έναν μικροσκοπικό στρατό. Δεν μπορεί να υπερασπιστεί τη Γροιλανδία. Δεν μπορεί να ελέγξει το έδαφος της Γροιλανδίας", ανέφερε ο Στίβεν Μίλερ, σύμβουλος Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ
Χθες, σε Κοπεγχάγη και Νουούκ, συγκροτήθηκαν μεγάλες διαδηλώσεις στις οποίες χιλιάδες άνθρωποι εξέφρασαν την αντίθεσή τους στις ορέξεις του Ντόναλντ Τραμπ.
Με αναρτήσεις στους λογαριασμούς τους οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντέδρασαν στις απειλές Τραμπ με τους περισσότερους να τις χαρακτηρίζουν "απαράδεκτες".
Εκτακτη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες
Οι πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλούνται σε έκτακτη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες το απόγευμα της Κυριακής.
Η Ευρώπη, βάζει "στο τραπέζι", την εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ που συμφωνήθηκε μόλις πέρυσι.
Το λεγόμενο "μπαζούκα" ή αλλιώς Μέσο Καταστολής Καταναγκασμού της ΕΕ (Anti-Coercion Instrument - ACI), περιλαμβάνειι μια σειρά από τιμωρητικά μέτρα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον εμπορικών αντιπάλων που προσπαθούν να απειλήσουν το μπλοκ. Μεταξύ αυτών είναι οι περιορισμοί στις επενδύσεις και στην πρόσβαση σε προγράμματα δημοσίων συμβάσεων, καθώς και τα όρια προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Τα μέτρα δεν περιορίζονται μόνο στους δασμούς, αλλά και στην πνευματική ιδιοκτησία, σε εμπορικούς περιορισμούς, πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις και τις αγορές και περιορισμούς επενδύσεων, ενώ δεν απαιτείται ομόφωνη απόφαση όλων των κρατών-μελών για την ενεργοποίηση των αντιμέτρων, αλλά αρκεί μια ειδική πλειοψηφία.
Τι είναι το Anti-Coercion Instrument
Το Μέσο Κατά του Καταναγκασμού ( ACI ), που ονομάζεται επίσης εμπορικό μπαζούκα, είναι ένας κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προτάθηκε τον Δεκέμβριο του 2021, εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2023 και τέθηκε σε ισχύ στις 27 Δεκεμβρίου 2023. Στόχος του είναι η προστασία της ΕΕ και των κρατών μελών της από τον οικονομικό καταναγκασμό από τρίτες χώρες και παρέχει ένα πλαίσιο για δράση της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης, της εμπλοκής και της υιοθέτησης αντιμέτρων.
Συνδυάζοντας την πολιτική ασφάλειας και την εμπορική πολιτική , αποτελεί ένα εργαλείο άμυνας και αποτροπής που έχει σχεδιαστεί για να αποτρέπει τον εξαναγκασμό , επιβάλλοντας κυρώσεις για οποιαδήποτε χώρα εκτελεί τον εξαναγκασμό. Αναλυτικά, ένα πρακτικό συνεδρίου του 2025 εισάγει τον όρο "γεωνομικότητα" για να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ χρησιμοποιεί την νομική-κανονιστική της εξουσία, συμπεριλαμβανομένου του ACI, ως μοχλό για την αντιμετώπιση εξωτερικών (οικονομικών) πιέσεων.
Ο κανονισμός 2023/2675 για την προστασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της από οικονομικό καταναγκασμό (το μέσο κατά του καταναγκασμού) επιτρέπει στην ΕΕ να λαμβάνει μέτρα σε περιπτώσεις οικονομικού καταναγκασμού της ΕΕ ή των κρατών μελών της από χώρες εκτός ΕΕ. Στόχος είναι η αποτροπή του καταναγκασμού και, εάν είναι απαραίτητο, η αντιμετώπιση αυτού.
Σύμφωνα με τον κανονισμό, ο όρος "οικονομικός καταναγκασμός" αναφέρεται σε μια κατάσταση κατά την οποία μια τρίτη χώρα επιδιώκει να πιέσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ή ένα κράτος μέλος της ΕΕ να προβεί σε μια συγκεκριμένη επιλογή, εφαρμόζοντας ή απειλώντας να εφαρμόσει μέτρα που επηρεάζουν το εμπόριο ή τις επενδύσεις.
Τέτοιες πρακτικές παρεμβαίνουν αδικαιολόγητα στις νόμιμες κυρίαρχες επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της.
Το κατά πόσον ένα μέτρο τρίτης χώρας πληροί τις εν λόγω προϋποθέσεις καθορίζεται κατά περίπτωση.
Ο οικονομικός καταναγκασμός που στρέφεται κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή ενός κράτους μέλους της ΕΕ μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε τομέα πολιτικής και μπορεί να λάβει τη μορφή νομοθεσίας ή άλλης επίσημης ή άτυπης δράσης ή αδράνειας. Το μέσο και η πολιτική της ΕΕ ισχύουν ανεξάρτητα από την πηγή του καταναγκασμού και, επομένως, ανεξάρτητα από την ταυτότητα της τρίτης χώρας.
Ο κανονισμός καθορίζει ένα πλαίσιο για τη δράση της ΕΕ κατά του οικονομικού καταναγκασμού, σύμφωνα με το δημόσιο διεθνές δίκαιο, και ορίζει μια σειρά από διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν, συμπεριλαμβανομένων χρονοδιαγραμμάτων.
Κατόπιν αιτήματος ή με δική της πρωτοβουλία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει πρώτα την ύπαρξη οικονομικού καταναγκασμού σε μια μεμονωμένη περίπτωση.
Οποιοσδήποτε φορέας που επηρεάζεται ή ανησυχεί για πιθανό καταναγκασμό μπορεί να υποβάλει στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με περιστατικά οικονομικού καταναγκασμού ή δεόντως τεκμηριωμένο αίτημα για εξέταση μέτρου τρίτης χώρας, εδώ . Η Επιτροπή θα διασφαλίσει την προστασία τυχόν εμπιστευτικών πληροφοριών που ενδέχεται να υποβληθούν.
Η Επιτροπή υποχρεούται να ενεργήσει ταχέως και θα πρέπει να ολοκληρώσει την εξέταση το συντομότερο δυνατό, συνήθως εντός τεσσάρων μηνών.
Προσδιορισμός
Μετά από επίσημη πρόταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο διαπιστώνει την ύπαρξη οικονομικού καταναγκασμού μέσω εκτελεστικής πράξης. Το Συμβούλιο θα πρέπει να ενεργήσει ταχέως. Έχει στη διάθεσή του το πολύ 8 έως 10 εβδομάδες για να ολοκληρώσει αυτό το βήμα. Μόλις διαπιστωθεί ο καταναγκασμός, η Επιτροπή ζητά από την τρίτη χώρα που τον ασκεί να τον σταματήσει.
Εκ μέρους της ΕΕ, η Επιτροπή θα συμμετάσχει σε διαβουλεύσεις με την τρίτη χώρα που ασκεί τον εξαναγκασμό με σκοπό την επίλυση του ζητήματος, υπό την προϋπόθεση ότι η τρίτη χώρα θα ενεργήσει καλόπιστα. Η ΕΕ θα διερευνήσει κατάλληλες οδούς, όπως άμεσες διαπραγματεύσεις, διαμεσολαβήσεις, διαιτησία, καλές υπηρεσίες και δικαστική απόφαση.
Μέτρα αντιμετώπισης
Εάν οι προσπάθειες αυτές δεν αποδώσουν καρπούς και ενόψει των καθορισμένων προθεσμιών, η Επιτροπή μπορεί, ως έσχατη λύση, να θεσπίσει μέτρα αντίδρασης της ΕΕ για την αντιμετώπιση του καταναγκασμού, με σκοπό να πείσει την τρίτη χώρα να σταματήσει τον καταναγκασμό της.
Τα είδη μέτρων που μπορεί να λάβει η Επιτροπή περιλαμβάνουν περιορισμούς στην πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ και άλλα οικονομικά μειονεκτήματα για την εμπλεκόμενη τρίτη χώρα. Ο κατάλογος των επιλογών είναι ευρύς και καλύπτει τομείς όπως το εμπόριο αγαθών, οι υπηρεσίες, οι άμεσες ξένες επενδύσεις, οι χρηματοπιστωτικές αγορές, οι δημόσιες συμβάσεις, οι εμπορικές πτυχές των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, οι έλεγχοι εξαγωγών και άλλοι. Η Επιτροπή ενεργεί μέσω εκτελεστικής πράξης, αφού τα κράτη μέλη εκφράσουν τις απόψεις τους σε διαδικασία εξέτασης.
Επιπλέον, η Επιτροπή μπορεί να λάβει κατάλληλα μέτρα όσον αφορά τη χορήγηση χρηματοδότησης από την Ένωση.
Πριν από την επιβολή μέτρων αντιμετώπισης της ΕΕ, η Επιτροπή διεξάγει διαβουλεύσεις προκειμένου να επιλέξει τα κατάλληλα μέτρα σε μεμονωμένες περιπτώσεις, όπου είναι απαραίτητο. Οι ενδιαφερόμενοι, όπως οι οικονομικοί φορείς, οι επιχειρηματικές ενώσεις, οι καταναλωτές, ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν. Οι απόψεις των κρατών μελών επηρεάζουν επίσης την επιλογή και τον σχεδιασμό οποιουδήποτε μέτρου. Πληροφορίες για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση θα παρέχονται στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και στον ιστότοπο της ΓΔ Εμπορίου.
Η Επιτροπή τερματίζει τα μέτρα αντίδρασης της Ένωσης μόλις αυτά δεν είναι πλέον απαραίτητα.
Η Ένωση μπορεί επίσης να αποφασίσει να ζητήσει αποκατάσταση για τη ζημία που προκλήθηκε από τον οικονομικό καταναγκασμό, σύμφωνα με το δημόσιο διεθνές δίκαιο.