Tο περίπλοκο γερμανικό εκλογικό σύστημα-Ολα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Οι δύο ψήφοι του γερμανικού εκλογικού συστήματος. Πως γίνεται η κατανομή των (αρχικά) 598 εδρών στην Bundestag.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Tο περίπλοκο γερμανικό εκλογικό σύστημα-Ολα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Το γερμανικό εκλογικό σύστημα είναι μεν περίπλοκο, λόγω του τρόπου κατανομής των εδρών αλλά και δίκαιο, αφού εξασφαλίζει την είσοδο στο Κοινoβούλιο / Κάτω Βουλή (Bundestag) και κομμάτων ή ανεξάρτητων υποψηφίων που δεν συγκέντρωσαν το ελάχιστο προβλεπόμενο ποσοστό του 5%. (Το όριο αυτό καθιερώθηκε το 1953 λόγω του κατακερματισμού των κομμάτων και της δυσκολίας σχηματισμού κυβερνήσεων που είχε προκαλέσει το αμιγές αναλογικό σύστημα στη Δημοκρατίας της Βαϊμάρης).

Είναι όμως και πρωτότυπο, αφού οι εκλογείς έχουν δύο ψήφους. Σημαντικότερη είναι όμως η δεύτερη, διότι από αυτήν εξαρτάται η κατανομή των (αρχικά) 598 εδρών στην Bundestag. Tο «εξατομικευμένο αναλογικό εκλογικό σύστημα», όπως χαρακτηρίζεται στην Γερμανία, ευνοεί, αν δεν επιβάλλει, τον σχηματισμό κυβερνήσεων συνεργασίας.

Η διαδικασία της εκλογής των βουλευτών έχει ως εξής:

- Ο ψηφοφόρος μπορεί με την λεγόμενη «πρώτη ψήφο» (Erststimme) να εκλέξει άμεσα έναν υποψήφιο της εκλογικής του περιφέρειας (Direktmandat), βάζοντας σταυρό στο αριστερό μέρος του ψηφοδελτίου. Την έδρα κερδίζει όποιος πάρει τους περισσότερους σταυρούς, ισχύει δηλαδή το σύστημα της σχετικής πλειοψηφίας. Ετσι εκλέγονται οι μισοί από τους 598 βουλευτές της Bundestag, ένας δηλαδή σε κάθε μία από τις 299 (μονοεδρικές) περιφέρειες στις οποίες διαιρείται η επικράτεια, ανεξάρτητα από το εάν το κόμμα τους συγκεντρώσει 5% σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

- Με την «δεύτερη ψήφο» του (Zweitstimme), ο ψηφοφόρος επιλέγει ένα κόμμα, βάζοντας σταυρό στη δεξιά πλευρά του ψηφοδελτίου, το οποίο μπορεί να είναι και διαφορετικό από το πρώτο ή ακόμα και κανένα. Ετσι, οι υπόλοιποι 299 βουλευτές της Bundestag, εκλέγονται -αναλόγως σειράς αναγραφής τους- από τις 16 λίστες, όσες δηλαδή και τα κρατίδια (πολυεδρικές περιφέρειες), τις οποίες έχουν καταρτίσει τα ίδια τα κόμματα. Οι έδρες κατανέμονται αναλόγως του ποσοστού το οποίο έλαβε κάθε κόμμα σε εθνικό επίπεδο από τη «δεύτερη ψήφο», και υπολογίζονται επί του συνόλου των 598 εδρών της Bundestag. Κατανέμονται όμως μόνο ανάμεσα στα κόμματα τα οποία συγκέντρωσαν 5% σε εθνικό επίπεδο ή έχουν κερδίσει τουλάχιστον τρεις έδρες σε μονοεδρικές περιφέρειες (με την «πρώτη ψήφο»), έστω και αν δεν έχουν συγκεντρώσει το 5% σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Ετσι, εάν ένα κόμμα λάβει το 20% των ψήφων σε εθνικό επίπεδο θα λάβει και το αντίστοιχο ποσοστό εδρών επί του συνόλου των εδρών της Bundestag, δηλαδή των 598. Εφαρμόζεται δηλαδή η απλή αναλογική στην τελική κατανομή των εδρών.

Καθοριστικής σημασίας για την κατανομή των εδρών, τις οποίες δικαιούται ένα κόμμα, δεν είναι επομένως η πρώτη αλλά η δεύτερη ψήφος, αφού το εθνικό ποσοστό είναι εκείνο το οποίο κρίνει τελικά τον αριθμό των εδρών που θα λάβει κάθε κόμμα. Ο υπολογισμός του αριθμού των εδρών γίνεται πρώτα σε επίπεδο επικράτειας και ύστερα αυτές οι έδρες κατανέμονται αναλογικώς στα κρατίδια (μέθοδος Hare-Niemeyer).

Η κατανομή των εδρών γίνεται ως εξής : Αρχικά εισέρχονται στη Βουλή οι 299 άμεσα εκλεγμένοι βουλευτές με την «πρώτη ψήφο», και στη συνέχεια τις υπόλοιπες 299 έδρες καταλαμβάνουν -αναλόγως θέσεως στις λίστες και ποσοστού εκάστου κόμματος- οι υποψήφιοι.

-Αν ένα κόμμα έχει εκλέξει στις μονοεδρικές περιφέρειες λιγότερες έδρες από αυτές που δικαιούται σε σχέση με το εθνικό του ποσοστό, τότε αυτές συμπληρώνονται με βουλευτές από τη λίστα του κόμματος (της «δεύτερης ψήφου», δηλαδή) ώστε οι έδρες να είναι ανάλογες με το ομοσπονδιακό ποσοστό.

-Αν, αντιθέτως, ένα κόμμα έχει κερδίσει περισσότερες έδρες στις μονοεδρικές με την πρώτη ψήφο από όσες δικαιούται ανάλογα με το εθνικό ποσοστό του (Uberhangmandate), κάτι που δεν είναι καθόλου σπάνιο, τότε οι έδρες αυτές δεν χάνονται. Tις διατηρεί μεν, αλλά αυξάνονται αναλογικά και οι έδρες των άλλων κομμάτων (Ausgleichmandate), λαμβάνουν δηλαδή πρόσθετες έδρες και τα άλλα κόμματα, ώστε να μην αλλοιώνεται η αναλογική εκπροσώπησή τους στη Βουλή. Στην περίπτωση αυτή γίνεται λόγος για «υπεράριθμες έδρες», οι οποίες και αυξάνουν τον συνολικό αριθμό των βουλευτών της Bundestag, η οποία έτσι δεν έχει σταθερό αριθμό εδρών. Αυτός ο μηχανισμός εξισορρόπησης των αδικιών δια της αυξήσεως των εδρών και των υπόλοιπων κομμάτων υπάρχει από το 2013. Για αυτό και η τελευταία Βουλή αριθμούσε 631 αντί 598 βουλευτών.

Οι επιπλέον αυτές έδρες μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας για το σχηματισμό πλειοψηφίας, όταν το αποτέλεσμα είναι οριακό. Το 2002 ο συνασπισμός Σοσιαλδημοκρατών (SPD) - Πρασίνων (Die Gruenen) του καγκελαρίου Γκέρχαρντ Σρέντερ όφειλε την πλειοψηφία του κυρίως σε τέσσερις «υπεράριθμες έδρες». Επίσης, στις εκλογές του 1994 ο συνασπισμός Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και Φιλελευθέρων (FDP) του καγκελαρίου Χέλμουτ Κολ αύξησε από δύο σε δέκα τις έδρες με τη βοήθεια αυτών ακριβώς των «υπεράριθμων εδρών».

Τέλος, ας σημειωθεί ότι το όριο του 5% για την είσοδο ενός κόμματος στην Bundestag επικρίνεται στην Γερμανία, διότι το 2013 δεν καταμετρήθηκε εξ αιτίας του σχεδόν το 16% των ψήφων, δηλαδή η δεύτερη ψήφος 6,8 εκατομμυρίων πολιτών, αφού επί παραδείγματι το «Φιλελεύθερο Κόμμα» (FDP), το κόμμα «Εναλλακτική για την Γερμανία» (AfD) και οι «Πειρατές» έλαβαν αντίστοιχα 4,8%, 4,7% και 2,2%.

Εξαίρεση στο όριο του 5% έγινε μόνο κατά τις πρώτες ομοσπονδιακές εκλογές του 1990, μετά την επανένωση της Γερμανίας, στα ανατολικά κρατίδια για να δοθεί η δυνατότητα να εκπροσωπηθούν στην Bundestag τα μικρότερα κόμματα.

Πάντως, αυτό το όριο εισόδου στο κοινοβούλιο δεν αποκλείει το ενδεχόμενο σχηματισμού νέων κομμάτων. Το 1983 οι Πράσινοι (Die Gruenen) εξασφάλισαν για πρώτη φορά την παρουσία τους στην Ομοσπονδιακή Κάτω Βουλή λαμβάνοντας 5,6% , και το 1998 το Κόμμα Δημοκρατικού Σοσιαλισμού (PDS) σημείωσε ανάλογη επιτυχία εξασφαλίζοντας το 5,1% των κομματικών ψηφοδελτίων. Επίσης, η δυνατότητα συμμετοχής ενός κόμματος στην κατανομή των εδρών εάν εκλέξει άμεσα βουλευτές σε τρεις μονοεδρικές περιφέρειες έδωσε το 1994 την δυνατότητα στο PDS, το οποίο είχε κερδίσει απευθείας τέσσερις εκλογικές περιφέρειες στο Ανατολικό Βερολίνο, να λάβει μέρος στην κατανομή των εδρών βάσει των κομματικών ψηφοδελτίων, παρόλο που σε ομοσπονδιακό επίπεδο είχε πετύχει ποσοστό της τάξεως του 4,4%. Έτσι, 26 ακόμη βουλευτές του PDS εξασφάλισαν μία έδρα στην Ομοσπονδιακή Κάτω Βουλή (Bundestag) με βάση το κομματικό ψηφοδέλτιο του κρατιδίου του Βερολίνου.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΗΣΥΧΙΑ 15 Ιαν 2021 | 08:07

Γερμανία: Σταθερά πάνω από 1.000 νεκροί την ημέρα λόγω κορονοϊού - Σχεδόν 45.000 θάνατοι συνολικά

Σε ένα εικοσιτετράωρο καταγράφηκαν άλλοι 1.113 θάνατοι ασθενών με την COVID-19. Αυστηροποιούνται τα μέτρα.

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΕΙ Η "BILD" 14 Ιαν 2021 | 20:56

Κορονοϊός - Γερμανία: Αυστηρότερο lockdown με κλείσιμο των μέσων μαζικής μεταφοράς εξετάζει η Μέρκελ

Τα νέα μέτρα lockdown στη Γερμανία ενδέχεται να περιλαμβάνουν απαγόρευση κυκλοφορίας, κλείσιμο σχολείων και όλων των μέσων μαζικής μεταφοράς

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ "ΡΟΜΠΕΡΤ ΚΟΧ" 14 Ιαν 2021 | 14:29
ΣΤΗ ΜΕΓΓΕΝΗ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ 14 Ιαν 2021 | 09:50

Κορονοϊός - Γερμανία: Νέο τραγικό ρεκόρ θανάτων - Πάνω από 25.000 κρούσματα σε 24 ώρες

Στη Γερμανία 1.244 ασθενείς με COVID-19 υπέκυψαν, με τον απολογισμό των θυμάτων της πανδημίας του κορονοϊού να φθάνει τους 43.881 νεκρούς.

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΓΕΡΜΑΝΙΑ, ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ, ΙΣΠΑΝΙΑ ΚΑΙ ΓΑΛΛΙΑ 13 Ιαν 2021 | 14:24

Financial Times: Και όμως, η Ελλάδα τα πάει καλύτερα με τον κορονοϊό από τη Γερμανία και τη Γαλλία

Γράφημα των Financial Times αποτυπώνει την βελτίωση της επιδημιολογικής κατάστασης του κορονοϊού

Η ΒΑΥΑΡΙΑ ΖΗΤΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΑ 12 Ιαν 2021 | 13:26

Βόμβα Μέρκελ: Ως τις αρχές Απριλίου το lockdown - Φόβος για δεκαπλάσια κρούσματα λόγω της μετάλλαξης του κορονοϊού

Η γερμανίδα καγκελάριος ανακοίνωσε πως το lockdown πιθανότατα θα συνεχιστεί ως τον Απρίλιο.

ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ 11 Ιαν 2021 | 16:03

Κορονοϊός: Η BioNTech βάζει στόχο να παράξει 2 δισεκατομμύρια δόσεις του εμβολίου μέσα στο 2021

Ο στόχος της εταιρείας είναι να αυξήσει την παραγωγή της μέσα στο 2021 στα 2 δις δόσεων

ΤΙ ΔΗΛΩΣΕ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΟΣ 11 Ιαν 2021 | 14:46

Γερμανία: Φτάνουν σήμερα τα εμβόλια της Moderna - Παράθυρο για ταξίδια στο εξωτερικό το καλοκαίρι

Η Γερμανία παραλαμβάνει σήμερα Δευτέρα τα εμβόλια της Moderna κατά του κορονοϊού.

ΑΥΣΤΗΡΟΤΕΡΑ ΜΕΤΡΑ 10 Ιαν 2021 | 12:31

"Καμπανάκι" από την Μέρκελ: Η Γερμανία ξεπέρασε τους 40.000 νεκρούς - Τα χειρότερα έπονται

Πολλοί γιατροί και ιατρικό προσωπικό εργάζονται αυτή τη στιγμή στο μάξιμουμ των δυνατοτήτων τους.

ΤΟ "ΣΤΟΙΧΗΜΑ" ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΡΚΕΛ 09 Ιαν 2021 | 12:51

Politico: Η Κομισιόν δίνει άφεση στη Γερμανία παρότι παραβίασε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη με τα εμβόλια

Η Κομισιόν αρνήθηκε σε μεγάλο βαθμό να αναγνωρίσει τις αντιφατικές ενέργειες της Γερμανίας.

ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ ΑΡΝΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΜΕΡΙΔΙΑ ΤΟΥΣ. 08 Ιαν 2021 | 19:21

Κορονοϊός: Πώς διασφαλίζει όλο και περισσότερα εμβόλια η Γερμανία;

64 εκατομμύρια δόσεις εμβολίου για τον κορονοϊό αντί 55 θα λάβει τελικά η Γερμανία από την ευρωπαϊκή παραγγελία στην Biontech/Pfizer

ΤΥΠΙΚΑ ΟΜΩΣ ΤΗΡΕΙ ΤΗΝ ΣΥΜΦΩΝΙΑ 08 Ιαν 2021 | 16:57

Σάλος: "Σπάει" η Γερμανία την Ευρωπαϊκή συμφωνία για τα εμβόλια κορονοϊού- Αγοράζει έξτρα δόσεις

Το περιοδικό Politico κατηγορεί τη Γερμανία ότι υπογείως αγοράζει περισσότερες δόσεις από τα εμβόλια του κορονοϊού

1.866.887 ΤΑ ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ 08 Ιαν 2021 | 07:55

Κορονοϊός - Γερμανία: Νέο θλιβερό ρεκόρ 1.188 θανάτων σε ένα 24ωρο - 32.000 νέα κρούσματα

Πρόκειται για αριθμό θυμάτων άνευ προηγουμένου για τη Γερμανία.