Ο Έλον Μασκ διέταξε τον περιορισμό της ταχύτητας σύνδεσης μιας στρατιωτικών προδιαγραφών έκδοσης του Starlink, την οποία χρησιμοποιεί η Ουκρανία, προκαλώντας πανικό στο Κίεβο και σύγχυση στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και πρόσωπα που έχουν γνώση της υπόθεσης, τα οποία επικαλείται η Wall Street Journal.
Τόσο ο Έλον Μασκ όσο και ο Ντόναλντ Τραμπ έχουν εκφράσει την οργή τους απέναντι στην Ουκρανία για τις επιθέσεις της σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου κίνησης τις τελευταίες εβδομάδες, τις οποίες ο Αμερικανός πρόεδρος θεωρεί υπεύθυνες για τις υψηλές τιμές της ενέργειας.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Έλον Μασκ περιόρισε τις ταχύτητες με τις οποίες τα ουκρανικά συστήματα μπορούσαν να παραμένουν συνδεδεμένα στο δορυφορικό δίκτυο, με αποτέλεσμα ορισμένα επιθετικά drones και drones αναχαίτισης να καθίστανται ουσιαστικά άχρηστα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Σύγχυση στον Λευκό Οίκο για το ποιος έδωσε την εντολή για το Starlink του Έλον Μασκ
Ο Μασκ και ο Τραμπ συζήτησαν την απόφαση για το Starlink σε τηλεφωνική επικοινωνία, λίγο αφότου έγινε γνωστός ο περιορισμός, ενώ ο πρόεδρος βρισκόταν σε προεκλογική εκστρατεία την περασμένη εβδομάδα, ανέφεραν δύο από τις πηγές. Μία από αυτές υποστήριξε επίσης ότι ο Μασκ και ο Τραμπ είχαν συζητήσει το θέμα πριν από την απόφαση για τον περιορισμό της ταχύτητας του Starlink.
Οι δημόσιες διαμαρτυρίες του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι —ο οποίος προειδοποίησε ότι Ουκρανοί θα μπορούσαν να χάσουν τη ζωή τους εάν δεν αποκαθίστατο η πρόσβαση χωρίς περιορισμούς— προκάλεσαν ευρεία σύγχυση σχετικά με το ποιος έδωσε την εντολή, οδηγώντας παράλληλα σε άτυπη έρευνα στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου.
Κατά τη διάρκεια της αναταραχής, εκπρόσωποι της SpaceX επικοινώνησαν με ομολόγους τους στον Λευκό Οίκο, επιδιώκοντας να διαμορφωθεί μια κοινή αντίληψη για το τι είχε συμβεί και να υπάρξει ενιαία δημόσια τοποθέτηση, σύμφωνα με την οποία η εταιρεία και η κυβέρνηση Τραμπ είχαν συντονιστεί πριν από την απόφαση του Μασκ.
Ο ίδιος ο Μασκ έγραψε στην πλατφόρμα X, λίγες ώρες αφότου έγινε γνωστός ο περιορισμός: "Οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή στη χρήση αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, τελικά, από τον POTUS", χρησιμοποιώντας το ακρωνύμιο για τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι δεν γνώριζε ποιος ήταν υπεύθυνος για τον περιορισμό του Starlink, προσθέτοντας: "Θα ήθελα, όμως, να το μάθω".
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο Μασκ ενήργησε μονομερώς και ότι ο Τραμπ δεν έδωσε συγκεκριμένη εντολή για αντίποινα κατά της Ουκρανίας. Ωστόσο, πρόσωπο με γνώση της υπόθεσης ανέφερε ότι ο Μασκ είχε συνομιλήσει με αρκετούς ανώτερους αξιωματούχους της κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων και με τον ίδιο τον Τραμπ, προτού επιβάλει το νέο όριο ταχύτητας. Ουκρανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι ο περιορισμός είχε επιτρέψει σε ρωσικούς πυραύλους να παρακάμψουν την ουκρανική αεράμυνα.
Ο περιορισμός, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 14 Οκτωβρίου, ακολούθησε σειρά ανακοινώσεων και δηλώσεων της κυβέρνησης Τραμπ που οι Ουκρανοί αξιωματούχοι εξέλαβαν ως εχθρικές προς τη χώρα τους. Μεταξύ αυτών ήταν οι επικρίσεις του Τραμπ και του Μασκ κατά του Ζελένσκι. Ως αποτέλεσμα, το Κίεβο υποψιάστηκε αμέσως ότι η εντολή προερχόταν είτε από τον Αμερικανό πρόεδρο είτε από τον πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο.
Αντικρουόμενες δηλώσεις για τον ρόλο του Τραμπ στην απόφαση
Το περιστατικό έχει οξύνει τις σχέσεις ΗΠΑ–Ουκρανίας στο υψηλότερο επίπεδο έντασης από τότε που ο Τραμπ επέπληξε τον Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο, πέρυσι. Παράλληλα, ανέδειξε την ιδιαίτερη επιρροή που ασκεί ο Μασκ στην εξέλιξη του πολέμου, καθώς το Starlink αποτελεί ζωτικής σημασίας μέσο επικοινωνίας για τις ουκρανικές δυνάμεις στην πρώτη γραμμή, τόσο στις επιθέσεις κατά των ρωσικών στρατευμάτων όσο και στην άμυνά τους απέναντι στα πλήγματα. Με μια απλή αλλαγή στις ρυθμίσεις του συστήματος, ο Μασκ έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει την πορεία μιας φονικής σύγκρουσης.
Ο Μάικλ Κόφμαν, ειδικός στον πόλεμο και ερευνητής στο Carnegie Endowment for International Peace στην Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι "οι ουκρανικές δυνάμεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν περιορισμούς στη δυνατότητά τους να χρησιμοποιούν επιθετικά drones και drones αναχαίτισης, με την ταχύτητα να περιορίζεται στα 160 χιλιόμετρα την ώρα [99 μίλια την ώρα]. Ωστόσο, η τρέχουσα σύνδεση βρίσκεται κάτω από τα 130 χιλιόμετρα την ώρα, ενώ οι περιορισμοί εξακολουθούν να παρεμποδίζουν τις ουκρανικές επιθετικές επιχειρήσεις με drones και την αεράμυνα".
Ο επικεφαλής της ουκρανικής διπλωματικής αποστολής στην Ουάσινγκτον, Ντένις Σιενίκ, δήλωσε την Τρίτη ότι η Ουκρανία εξακολουθεί να "αναμένει την επίσημη απάντηση από τις επαφές σε ανώτατο επίπεδο με το Πεντάγωνο και τη SpaceX, προκειμένου να κατανοήσει τι συνέβη, αλλά και να διευκρινιστεί εάν η σύνδεση έχει αποκατασταθεί ή πρόκειται να αποκατασταθεί".
Η SpaceX δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.
Ο Ζελένσκι έχει επίσης κατηγορήσει την κυβέρνηση Τραμπ ότι διέκοψε προσωρινά την παροχή πληροφοριών προς την Ουκρανία, οι οποίες βοηθούσαν τις ουκρανικές δυνάμεις να εντοπίζουν τις εκτοξεύσεις ρωσικών πυραύλων και να πλήττουν στόχους βαθιά στο εχθρικό έδαφος.
Ωστόσο, ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι αρνήθηκαν ότι συνέβη κάτι τέτοιο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε την Τρίτη στους δημοσιογράφους ότι οι σχετικοί ισχυρισμοί "δεν είναι αληθείς". Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Ρούμπιο είχε συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον Ζελένσκι, ενώ στη συνέχεια αναγνώρισε ότι "δεν υπάρχει αμφιβολία" πως οι εντάσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Κιέβου αυξάνονται.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε την Τρίτη ότι "δεν έχουμε αποσύρει τίποτα", προσθέτοντας, ωστόσο, ότι "η Starlink έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με τους όρους παροχής των υπηρεσιών της". Και συμπλήρωσε: "Δεν έχουμε εκδώσει καμία σχετική εντολή ή οδηγία".
Το Starlink ως κρίσιμο όπλο στον πόλεμο της Ουκρανίας
Την Τρίτη, ο Ζελένσκι ταξίδεψε στη Νορβηγία, όπου επρόκειτο να συμμετάσχει σε συνομιλίες με τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και δύο ακόμη ηγέτες, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Τραμπ και Μασκ, από τη μία πλευρά, και Ζελένσκι, από την άλλη, έχει ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου κίνησης ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Ο Τραμπ αποδίδει τις αυξημένες τιμές στις ουκρανικές επιθέσεις κατά των ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, ωστόσο οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει ασκήσει μεγαλύτερη επίδραση στις τιμές.
Η Ουάσινγκτον αρνείται ότι διέκοψε τη στρατιωτική και πληροφοριακή στήριξη
Στις 10 Οκτωβρίου, λίγες ημέρες πριν από τον περιορισμό της ταχύτητας του Starlink, ο Τραμπ δήλωσε ότι είχε πει στον Ζελένσκι: "Μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις στη Ρωσία, αλλά μην χτυπάς τα διυλιστήρια, γιατί αυτό αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα". Και πρόσθεσε: "Και τι κάνει εκείνος; Πηγαίνει και χτυπά τα διυλιστήρια πετρελαίου κίνησης. Καλό θα ήταν να σταματήσει αμέσως".
Ο Μασκ απάντησε σε βίντεο του Λευκού Οίκου με τις δηλώσεις αυτές, γράφοντας στην πλατφόρμα X: "Ο Ζελένσκι έχει ξεπεράσει τα όρια".
Τέσσερις ημέρες αργότερα, Ουκρανοί χειριστές drones ανέφεραν ότι, για λόγους που δεν είχαν διευκρινιστεί, έχαναν την απρόσκοπτη πρόσβαση στο δίκτυο Starlink, με αποτέλεσμα το Κίεβο να ζητήσει επειγόντως εξηγήσεις.