Χασίμ Θάτσι: Καταδικάστηκε σε 25 χρόνια φυλακή για εγκλήματα πολέμου στο Κόσοβο - Η απόφαση του δικαστηρίου της Χάγης

Σε 25 χρόνια κάθειρξης καταδικάστηκε ο πρώην πρόεδρος του Κοσόβου και πολιτικός ηγέτης του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UCK/KLA), Χασίμ Θάτσι, από τις Δικαστικές Ειδικές Δομές του Κοσόβου στη Χάγη. Η υπόθεση αφορά εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης του 1998-1999.

Το δικαστήριο έκρινε τον Θάτσι ένοχο για τέσσερα εγκλήματα πολέμου: φόνο, βασανιστήρια, σκληρή μεταχείριση και παράνομη ή αυθαίρετη σύλληψη και κράτηση. Όπως αναφέρει το Reuters, η απόφαση του αποδίδει ευθύνη για τον φόνο 96 ανθρώπων, μεταξύ των οποίων βρίσκονταν πολιτικοί αντίπαλοι του UCK και πρόσωπα που θεωρούνταν συνεργάτες των σερβικών δυνάμεων.

Διαβάστε Επίσης

Ροντέο στη βουλή του Κοσόβου: Βουλευτής της αντιπολίτευσης πέταξε αβγά στον αναπληρωτή πρωθυπουργό

Η απόφαση είναι πρωτόδικη και αποτελεί σημαντική δικαστική εξέλιξη για την αλβανική πλευρά της σύγκρουσης στο Κόσοβο. Ο πόλεμος είχε οδηγήσει στην αποχώρηση των σερβικών δυνάμεων και, σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, στην ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

Η διαδρομή του Θάτσι από τον UCK στην προεδρία

Ο Χασίμ Θάτσι, ο οποίος είναι σήμερα 58 ετών, αναδείχθηκε σε μία από τις βασικές πολιτικές και στρατιωτικές φυσιογνωμίες του Κοσόβου κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Αφού εντάχθηκε στον UCK, ανέλαβε σημαντικό πολιτικό ρόλο στην οργάνωση και το 1999 συμμετείχε στις ειρηνευτικές συνομιλίες του Ραμπουγιέ ως μέλος της αντιπροσωπείας των Κοσοβάρων Αλβανών.

Μετά το τέλος του πολέμου, ο Θάτσι εγκατέλειψε σταδιακά τον ρόλο του αντάρτη και πέρασε στην πολιτική. Ίδρυσε το Δημοκρατικό Κόμμα του Κοσόβου, ανέλαβε πρωθυπουργός και στη συνέχεια εξελέγη πρόεδρος.

Το 2008 βρέθηκε μεταξύ των πολιτικών προσώπων που είχαν κεντρικό ρόλο στην ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου από τη Σερβία.

Η πολιτική του πορεία διακόπηκε τον Νοέμβριο του 2020, όταν παραιτήθηκε από την προεδρία και μεταφέρθηκε στη Χάγη για να δικαστεί ενώπιον των Ειδικών Δομών του Κοσόβου.

Από την αρχή της διαδικασίας ο Θάτσι αρνήθηκε τις κατηγορίες. Στην τελική του αγόρευση δήλωσε ότι είναι αθώος και υποστήριξε ότι οι κατηγορίες δεν ανταποκρίνονται στα γεγονότα του πολέμου. Πριν από την έκδοση της ετυμηγορίας είχε επίσης εκφράσει την προσδοκία ότι θα απαλλασσόταν από όλες τις κατηγορίες.

Στο εδώλιο μαζί με τρία πρώην στελέχη του UCK

Η δίκη δεν αφορούσε μόνο τον Θάτσι. Μαζί του βρέθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου τρία ακόμη πρώην κορυφαία στελέχη του UCK: ο Κάντρι Βέσελι, ο Ρετζέπ Σελέμι και ο Γιακούπ Κράσνικι.

Και στους τέσσερις είχαν απαγγελθεί συνολικά 10 κατηγορίες, εκ των οποίων έξι αφορούσαν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τέσσερις εγκλήματα πολέμου. Το κατηγορητήριο περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, δίωξη, φυλάκιση, απάνθρωπες πράξεις, βασανιστήρια, φόνους, εξαναγκαστικές εξαφανίσεις και παράνομη ή αυθαίρετη σύλληψη και κράτηση.

Η εισαγγελία υποστήριξε ότι, από τον Μάρτιο του 1998 έως τον Σεπτέμβριο του 1999, μέλη του UCK διέπραξαν εγκλήματα σε βάρος εκατοντάδων αμάχων και άλλων ανθρώπων που δεν συμμετείχαν στις εχθροπραξίες.

Σύμφωνα με την κατηγορούσα αρχή, οι τέσσερις κατηγορούμενοι είχαν ατομική ποινική ευθύνη, με διαφορετικές μορφές συμμετοχής, για εγκλήματα που διαπράχθηκαν τόσο στο Κόσοβο όσο και στη βόρεια Αλβανία, σε εγκαταστάσεις κράτησης που συνδέονταν με τον UCK.

Για κάθε έναν από τους τέσσερις η εισαγγελία είχε ζητήσει ποινή 45 ετών φυλάκισης.

Μία από τις πιο σύνθετες δίκες

Η δικαστική διαδικασία άρχισε στις 3 Απριλίου 2023, σχεδόν τρία χρόνια μετά τις συλλήψεις των τεσσάρων κατηγορουμένων τον Νοέμβριο του 2020.

Η υπόθεση εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες και πιο σύνθετες που έχουν εξεταστεί από τις Ειδικές Δομές του Κοσόβου. Η εισαγγελία ολοκλήρωσε την παρουσίαση της υπόθεσής της τον Απρίλιο του 2025, ενώ η αποδεικτική διαδικασία ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς. Οι τελικές αγορεύσεις έγιναν τον Φεβρουάριο του 2026.

Συνολικά 134 μάρτυρες κατέθεσαν στη δίκη. Οι 125 κλήθηκαν από την εισαγγελία, δύο από τον συνήγορο των θυμάτων και επτά από την υπεράσπιση. Στη διαδικασία συμμετείχαν επίσης 156 θύματα.

Η απόφαση δεν εκδόθηκε στον αρχικό χρόνο που είχε προβλεφθεί. Το δικαστήριο παρέτεινε την προθεσμία, επικαλούμενο τον μεγάλο όγκο του αποδεικτικού υλικού και την πολυπλοκότητα της υπόθεσης. Στη δικογραφία περιλαμβάνονταν χιλιάδες αποδεικτικά στοιχεία και δεκάδες χιλιάδες σελίδες πρακτικών.

Αντιδράσεις και κινητοποιήσεις στο Κόσοβο

Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση στο Κόσοβο, όπου ο Θάτσι και οι άλλοι τρεις κατηγορούμενοι εξακολουθούν να θεωρούνται από πολλούς σύμβολα του αγώνα για την ανεξαρτησία.

Πριν από την ανακοίνωση της απόφασης, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην Πρίστινα εκφράζοντας τη στήριξή τους στους πρώην ηγέτες του UCK. Κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες περιοχές, ενώ σε πόλεις του Κοσόβου εγκαταστάθηκαν οθόνες για την παρακολούθηση της διαδικασίας από τη Χάγη.

Οι επικριτές της διαδικασίας θεωρούν ότι οι Ειδικές Δομές επικεντρώνονται δυσανάλογα στην αλβανική πλευρά του πολέμου. Οι ίδιες οι Δομές έχουν τονίσει ότι αντικείμενο της δίκης είναι η ατομική ποινική ευθύνη συγκεκριμένων προσώπων και όχι ο UCK στο σύνολό του ή ο αγώνας για την ανεξαρτησία του Κοσόβου.

Η Human Rights Watch είχε χαρακτηρίσει τη δίκη σημαντική προσπάθεια λογοδοσίας για εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά τον πόλεμο του Κοσόβου, ενώ παράλληλα είχε επισημάνει τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν στην απόδοση δικαιοσύνης για εγκλήματα της συγκεκριμένης περιόδου.

Ο πόλεμος και η ανεξαρτησία

Η σύγκρουση στο Κόσοβο ξεκίνησε το 1998, όταν ο UCK κλιμάκωσε την ένοπλη εξέγερσή του εναντίον των σερβικών δυνάμεων. Η απάντηση περιλάμβανε εκτεταμένες στρατιωτικές και αστυνομικές επιχειρήσεις.

Περισσότεροι από 13.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Associated Press, με τη μεγάλη πλειονότητα των θυμάτων να είναι Κοσοβάροι Αλβανοί.

Οι σερβικές δυνάμεις κατηγορήθηκαν για επιθέσεις εναντίον αμάχων, εκτοπισμούς και άλλες παραβιάσεις. Παράλληλα, ο UCK κατηγορήθηκε για εγκλήματα εις βάρος Σέρβων, Ρομά και Αλβανών που θεωρούνταν αντίπαλοι ή συνεργάτες του Βελιγραδίου.

Η σύγκρουση τερματίστηκε το 1999, μετά την αεροπορική εκστρατεία του ΝΑΤΟ κατά της Γιουγκοσλαβίας και την αποχώρηση των σερβικών δυνάμεων από το Κόσοβο.

Το 2008, το Κόσοβο προχώρησε σε μονομερή ανακήρυξη ανεξαρτησίας. Η Σερβία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την ανεξαρτησία του.

Γιατί οι Ειδικές Δομές βρίσκονται στη Χάγη

Οι Δικαστικές Ειδικές Δομές του Κοσόβου ιδρύθηκαν το 2015, μετά τις διεθνείς πιέσεις και τις καταγγελίες που περιλαμβάνονταν σε έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με σοβαρά εγκλήματα που φέρεται να είχαν διαπραχθεί από μέλη του UCK.

Οι Δομές αποτελούν μέρος του δικαστικού συστήματος του Κοσόβου, όμως η έδρα τους βρίσκεται στη Χάγη. Στελεχώνονται από διεθνείς δικαστές, εισαγγελείς και προσωπικό, ενώ η επιλογή της έδρας συνδέθηκε μεταξύ άλλων με τις ανησυχίες για την προστασία των μαρτύρων.

Η δικαιοδοσία τους καλύπτει εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και άλλα εγκλήματα βάσει του δικαίου του Κοσόβου, όταν αυτά συνδέονται με γεγονότα της περιόδου από την 1η Ιανουαρίου 1998 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000.

Ανοιχτή και δεύτερη δικαστική υπόθεση

Η καταδίκη για τα εγκλήματα πολέμου δεν σημαίνει ότι ολοκληρώθηκαν όλες οι δικαστικές διαδικασίες που αφορούν τον Θάτσι.

Ο πρώην πρόεδρος αντιμετωπίζει και ξεχωριστή υπόθεση ενώπιον των ίδιων Ειδικών Δομών, η οποία αφορά αδικήματα σχετικά με την απονομή της δικαιοσύνης. Στο επίκεντρο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, καταγγελίες για φερόμενη προσπάθεια επηρεασμού προσώπων που συνδέονται με τη διαδικασία και για παραβιάσεις του απορρήτου των δικαστικών διαδικασιών.

Οι τελικές αγορεύσεις στη συγκεκριμένη υπόθεση ολοκληρώθηκαν τις προηγούμενες ημέρες. Επομένως, η σημερινή απόφαση για τα εγκλήματα πολέμου δεν κλείνει το σύνολο των δικαστικών υποθέσεων που αφορούν τον πρώην πρόεδρο.

Η σημασία της ετυμηγορίας

Η καταδίκη του Θάτσι αποτελεί σημαντική εξέλιξη για τη δικαστική και ιστορική αποτίμηση του πολέμου του Κοσόβου. Παράλληλα, δεν αναιρεί τις ευθύνες που έχουν αποδοθεί στη σερβική πλευρά για εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Στο Κόσοβο, η απόφαση επαναφέρει τη συζήτηση για τη σχέση ανάμεσα στον UCK, τον αγώνα για την ανεξαρτησία και την ατομική ευθύνη συγκεκριμένων στελεχών της οργάνωσης.

Στη Σερβία, η καταδίκη αναμένεται να αξιοποιηθεί ως επιχείρημα στην πάγια θέση του Βελιγραδίου ότι εγκλήματα διαπράχθηκαν και από την αλβανική πλευρά κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η αντιπαράθεση για το Κόσοβο παραμένει έτσι συνδεδεμένη με ζητήματα ιστορικής μνήμης και λογοδοσίας για τα εγκλήματα της δεκαετίας του 1990.

Η ετυμηγορία αφορά την πρωτόδικη ποινική ευθύνη του Θάτσι για συγκεκριμένα εγκλήματα και δεν αποτελεί δικαστική κρίση για το καθεστώς ανεξαρτησίας του Κοσόβου ή για τη συνολική πολιτική πορεία που ακολούθησε τον πόλεμο.

Διαβάστε Επίσης

Το Δικαστήριο της Χάγης ζητά 45 χρόνια φυλάκισης για τον πρώην πρόεδρο του Κοσόβου Χασίμ Θάτσι

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr