X

Ανάλυση CNN: Τα 81 λεπτά του Τραμπ με τους πανίσχυρους "φίλους" του - Το κέρδος του Πούτιν και ο "διπλωμάτης" Σι

Τι έγινε στη συνάντηση Τραμπ, Πούτιν, Σι - Ο ρόλος της Κίνας, ο πόλεμος στην Ουκρανία και το Ιράν και η μάχη για την τεχνητή νοημοσύνη

Γράφει: TheToc team

Με χαμηλές προσδοκίες ως προς την επίτευξη ουσιαστικών συμφωνιών προσήλθαν οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας και της Ρωσίας στην πρωτοφανή τριμερή συνάντηση της Πέμπτης στη Σεντζέν. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν κάθισαν για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι, σε μια συνάντηση με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, χωρίς ωστόσο να αναμένονται θεαματικές εξελίξεις στα κρίσιμα ζητήματα που χωρίζουν τις τρεις χώρες.

Άλλωστε, η επίτευξη μεγάλων διπλωματικών συμφωνιών δεν αποτελούσε τον μοναδικό στόχο της συνάντησης. Η ίδια η πραγματοποίησή της, με τη συμμετοχή των ηγετών τριών από τις ισχυρότερες χώρες του πλανήτη, συνιστούσε από μόνη της ένα σημαντικό πολιτικό γεγονός και ένα μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα, όπως αναφέρει το CNN.

Οι τρεις ηγέτες συναντήθηκαν σε στρογγυλό τραπέζι, στην κρατική κατοικία Kylin Villa, στα περίχωρα της κινεζικής μεγαλούπολης, με τον Σι Τζινπίνγκ να κάθεται στο κέντρο. Κατά την έναρξη των συνομιλιών, καθένας από τους συμμετέχοντες αναφέρθηκε στην ευθύνη που έχουν οι μεγάλες δυνάμεις να συμβάλουν στη διαχείριση των διεθνών προκλήσεων και στη διατήρηση της σταθερότητας.

"Η Ιστορία μάς διδάσκει ότι όταν οι μεγάλες δυνάμεις βρίσκονται σε ειρήνη, ο κόσμος είναι ασφαλής· όταν οι μεγάλες δυνάμεις συγκρούονται, ο κόσμος βυθίζεται στο χάος", δήλωσε ο Σι κατά την έναρξη των συνομιλιών.

Πέρα από τη διεθνή διάσταση της συνάντησης, καθένας από τους τρεις ηγέτες είχε και τις δικές του πολιτικές επιδιώξεις. Η παρουσία τους στο ίδιο τραπέζι προσέφερε σημαντικές ευκαιρίες προβολής ισχύος και ενίσχυσης της διεθνούς εικόνας τους.

Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η συνάντηση αποτέλεσε μια ευκαιρία επιστροφής στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, έπειτα από χρόνια δυτικής απομόνωσης λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Η παρουσία του δίπλα στους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας τού έδωσε τη δυνατότητα να εμφανιστεί εκ νέου ως συνομιλητής των μεγαλύτερων διεθνών δυνάμεων.

Διαβάστε Επίσης

Ιδιαίτερη σημασία είχε και η αναφορά στην ασυλία των κρατικών αξιωματούχων στην κοινή δήλωση που ακολούθησε. Το ζήτημα χαρακτηρίστηκε "θεμελιώδους σημασίας", αποκτώντας ξεχωριστή βαρύτητα στην περίπτωση του Ρώσου προέδρου, σε βάρος του οποίου το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης για φερόμενα εγκλήματα πολέμου που σχετίζονται με την παράνομη απέλαση και μεταφορά παιδιών από κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας.

Για τον Σι Τζινπίνγκ, η τριμερής συνάντηση αποτέλεσε μια ευκαιρία να ενισχύσει τη θέση της Κίνας ως σημαντικού διπλωματικού παράγοντα. Το Πεκίνο επιδίωξε να αναδείξει τον ρόλο του στη διαμόρφωση των διεθνών εξελίξεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η κινεζική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ επιδίωξε να καταδείξει ότι εξακολουθεί να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διεθνή πολιτική σκηνή, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με δύο ηγέτες που ασκούν ισχυρό και σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτο έλεγχο στο εσωτερικό των χωρών τους.

"Καμία ειρήνη δεν επιτεύχθηκε ποτέ με την απόρριψη των ευκαιριών για διάλογο και κοινή συζήτηση", δήλωσε ο Τραμπ κατά την έναρξη της συνάντησης. "Επιλέγουμε μια διαφορετική πορεία".

"Ας δούμε αν μπορούμε να πετύχουμε κάτι", πρόσθεσε, λίγο πριν αποχωρήσουν οι δημοσιογράφοι και ξεκινήσουν οι συνομιλίες.

Οι διαφορετικές επιδιώξεις πίσω από την ιστορική συνάντηση

Το κατά πόσο η συνάντηση της Πέμπτης θα αποτελέσει σημείο καμπής στις διεθνείς σχέσεις ή θα μείνει στην Ιστορία κυρίως για τον συμβολισμό και την εικόνα της παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Η διάρκειά της, περίπου 90 λεπτά σύμφωνα με τα δημοσιεύματα μετά την ολοκλήρωσή της, δεν επαρκούσε για να γεφυρωθούν οι σημαντικές διαφορές των τριών χωρών σε ζητήματα πολέμου, οικονομίας, εμπορίου και τεχνολογίας.

Οι προτεραιότητες των τριών ηγετών ήταν εξαρχής διαφορετικές. Ο Πούτιν είχε προτείνει τη συνάντηση ως ευκαιρία να συζητηθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία χωρίς τη συμμετοχή της ίδιας της ουκρανικής πλευράς. Η προοπτική αυτή προκάλεσε ανησυχία στο Κίεβο και έφερε στο προσκήνιο συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, όταν οι ηγέτες των μεγάλων συμμαχικών δυνάμεων συζήτησαν τη μεταπολεμική αναδιάταξη της Ευρώπης και τις σφαίρες επιρροής.

Τόσο ο Σι όσο και ο Πούτιν αναφέρθηκαν στις εξελίξεις που ακολούθησαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατά τις αρχικές τοποθετήσεις τους, υπογραμμίζοντας τον ρόλο που διαδραμάτισαν τότε οι μεγάλες δυνάμεις στη διαμόρφωση της διεθνούς τάξης. Οι αναφορές αυτές έδωσαν ένα πρώτο στίγμα της οπτικής τους για τη σημασία της τριμερούς συνάντησης.

Αρχικά, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν διευκρινίσει ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν θα αποτελούσε μέρος της επίσημης ατζέντας. Ο Τραμπ, ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να θέσει το ζήτημα στις συνομιλίες.

"Νομίζω ότι κάτι κινείται. Πιστεύω ότι τόσο ο Πούτιν όσο και —ελπίζω— η άλλη πλευρά θα ήθελαν να δουν αυτόν τον πόλεμο να τελειώνει", δήλωσε κατά την έναρξη της συνάντησης.

Βασική προτεραιότητα του Αμερικανού προέδρου ήταν, πάντως, η συζήτηση για τον περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών. Ο Τραμπ επιδιώκει να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα συμφωνία με τη Ρωσία και την Κίνα, με στόχο τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων και την αποτροπή της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας είναι ιδιαίτερα δύσκολη.

"Από τη στιγμή που αποκτάς πυρηνικά όπλα, είναι πολύ δύσκολο να τα αποχωριστείς", δήλωσε. "Έτσι λειτουργεί η ζωή".

Η Κίνα, από την πλευρά της, δεν έχει δείξει μέχρι σήμερα ιδιαίτερη προθυμία να συμμετάσχει σε συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Τα πυρηνικά οπλοστάσια των δύο τελευταίων είναι σημαντικά μεγαλύτερα από το κινεζικό, γεγονός που περιορίζει το κίνητρο του Πεκίνου να αποδεχθεί αντίστοιχους περιορισμούς.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Σι είχε αρχικά εκφράσει επιφυλάξεις και για την ίδια τη διεξαγωγή της τριμερούς συνάντησης, καθώς υπήρχε ο κίνδυνος να επισκιάσει την ευρύτερη σύνοδο κορυφής του APEC που φιλοξενούσε η Κίνα.

Λίγες ώρες πριν από τη συνάντηση, ο Τραμπ ρωτήθηκε ποιο θεωρεί ότι είναι το πλεονέκτημα της ταυτόχρονης παρουσίας του με τους δύο ηγέτες.

"Και στους δύο αρέσει ο Τραμπ", απάντησε. "Τώρα, τι θα συμβεί μετά από εμένα; Αυτό δεν μπορώ να σας το πω".

Η διπλωματία των προσωπικών σχέσεων και τα όριά της

Οι διαφορετικές επιδιώξεις των τριών ηγετών πέρασαν σε δεύτερο πλάνο κατά την άφιξή τους στην Kylin Villa, δίπλα στο πάρκο σαφάρι με τίγρεις της Σεντζέν. Η εικόνα των τριών προέδρων γύρω από το ίδιο τραπέζι αποτέλεσε το κεντρικό μήνυμα της συνάντησης, με τον Σι Τζινπίνγκ να βρίσκεται στο μέσο και τους άλλους δύο ηγέτες σε ίση απόσταση από αυτόν.

"Πραγματικά γράφουμε Ιστορία", δήλωσε με υπερηφάνεια ο Τραμπ. "Έχουμε και οι τρεις πάρα πολλά να συζητήσουμε".

Οι σχέσεις μεταξύ των τριών ηγετών χαρακτηρίζονται από σύνθετες ισορροπίες και αντικρουόμενα συμφέροντα. Τα τελευταία δύο χρόνια, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επενδύσει στην καλλιέργεια προσωπικών δεσμών τόσο με τον Σι όσο και με τον Πούτιν, εκτιμώντας ότι η βελτίωση των μεταξύ τους σχέσεων μπορεί να διευκολύνει τη διαχείριση των γεωπολιτικών διαφορών.

Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, έχει χρησιμοποιήσει συχνά δημόσιους επαίνους, φιλοφρονήσεις και εντυπωσιακές διπλωματικές συναντήσεις, επιδιώκοντας να ενισχύσει το κύρος των συνομιλητών του και να δημιουργήσει ένα θετικό προσωπικό κλίμα.

Στις διμερείς επαφές που προηγήθηκαν, ο Τραμπ αποκάλεσε τόσο τον Σι όσο και τον Πούτιν "φίλους" του.

"Πιστεύω ότι όσο εσείς κι εγώ έχουμε την ευθύνη των πραγμάτων, δεν θα αντιμετωπίσουμε ποτέ κανένα πρόβλημα", είπε ο Τραμπ στον Σι.

Ωστόσο, η προσωπική προσέγγιση δεν έχει μέχρι στιγμής μεταφραστεί σε αντίστοιχα αποτελέσματα σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής. Ο Τραμπ έχει εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι οι σχέσεις του με τον Πούτιν, τις οποίες επιχείρησε να ενισχύσει και κατά την περσινή συνάντησή τους στην Αλάσκα, δεν έχουν οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Αντίστοιχα, οι εμπορικές διαφωνίες και οι περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών εξακολουθούν να προκαλούν εντάσεις στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου. Παράλληλα, η συνεργασία των δύο χωρών με το Ιράν σε επίπεδο υποστήριξης και τεχνολογίας προσθέτει ακόμη μία διάσταση στις μεταξύ τους διαφωνίες.

Στον αντίποδα, οι σχέσεις του Σι με τον Πούτιν έχουν αποκτήσει ιδιαίτερο βάθος τα τελευταία χρόνια. Οι δύο ηγέτες, οι οποίοι πριν από πέντε χρόνια είχαν χαρακτηρίσει τη συνεργασία των χωρών τους ως σχέση "χωρίς όρια", έχουν πραγματοποιήσει δεκάδες συναντήσεις, ενισχύοντας τη στρατηγική τους σύμπραξη.

Διαβάστε Επίσης

Μετά την τελευταία διμερή συνάντησή τους, την Τετάρτη στη Σεντζέν, τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης περιέγραψαν τη σχέση των δύο χωρών ως "σταθερή σαν βράχος, παρά τις καταιγίδες και τις δυσκολίες".

Στο επίκεντρο της προσέγγισης Μόσχας και Πεκίνου βρίσκεται η κοινή αντίληψη ότι η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων μεταβάλλεται σταδιακά προς όφελός τους. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η οικονομική και πολιτική επιρροή της Ανατολής ενισχύεται, την ώρα που η Δύση αντιμετωπίζει προκλήσεις και σχετική υποχώρηση της διεθνούς της ισχύος.

Με άλλα λόγια, πρόκειται για την αντίληψη ότι η εποχή της αμερικανικής κυριαρχίας στο διεθνές σύστημα οδεύει προς το τέλος της και ότι διαμορφώνεται μια νέα πολυπολική πραγματικότητα.

Η πρωτοφανής τριμερής συνάντηση με τη συμμετοχή του Τραμπ προσέφερε στον Σι και στον Πούτιν μια επιπλέον ευκαιρία να ενισχύσουν αυτή την εικόνα. Η παρουσία του Αμερικανού προέδρου δίπλα στους δύο ηγέτες μπορεί να αξιοποιηθεί από τη Μόσχα και το Πεκίνο ως ένδειξη ότι η διεθνής πολιτική σκηνή μεταβάλλεται και ότι οι δύο χώρες διαδραματίζουν πλέον καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας παγκόσμιας τάξης.

Ουκρανία και Ιράν στο επίκεντρο των διεθνών ισορροπιών

Δύο από τους τρεις ηγέτες που συμμετείχαν στη συνάντηση της Πέμπτης βρίσκονται αντιμέτωποι με παρατεταμένες πολεμικές συγκρούσεις, οι οποίες έχουν διαρκέσει περισσότερο από όσο αρχικά υπολόγιζαν. Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και η αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στο Ιράν έχουν επιβαρύνει τους στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους, ενώ έχουν προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας.

Οι εξελίξεις αυτές προκαλούν ανησυχία στο Πεκίνο. Ο Σι Τζινπίνγκ θεωρεί ότι οι παρατεταμένες συγκρούσεις υπονομεύουν τη διεθνή σταθερότητα και δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.

Και οι δύο πολεμικές συγκρούσεις περιλαμβάνονταν στα ζητήματα που ο Τραμπ επιθυμούσε να συζητήσει με τον Σι και τον Πούτιν, καθώς τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία διατηρούν στενές σχέσεις με την Τεχεράνη.

Παρά τις πιέσεις που δέχεται η Ουάσιγκτον, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει επιδιώξει να επιβάλει στη Μόσχα και στο Πεκίνο τη διακοπή των σχέσεών τους με το Ιράν. Αντίθετα, η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε τον Οκτώβριο σε προσωρινή χαλάρωση συγκεκριμένων περιορισμών που αφορούν συναλλαγές σχετικές με την πώληση, παράδοση και εισαγωγή ρωσικού πετρελαίου ντίζελ.

Η απόφαση εντάχθηκε στις ευρύτερες προσπάθειες αντιμετώπισης των ενεργειακών ανατιμήσεων. Ωστόσο, η διευκόλυνση της διάθεσης ρωσικών ενεργειακών προϊόντων δημιουργεί παράλληλα οικονομικά οφέλη για τη Μόσχα, σε μια περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση με το Ιράν έχει επιβαρύνει τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.

Ο Τραμπ εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο δυσαρεστημένος από τη συνέχιση των πολεμικών συγκρούσεων. Η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν, την οποία αρχικά είχε εκτιμήσει ότι θα περιόριζε σε έξι εβδομάδες, έχει προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Η πολιτική επιβάρυνση για τον Αμερικανό πρόεδρο έγινε ιδιαίτερα εμφανής μετά τις σημαντικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές, τις οποίες ο ίδιος συνέδεσε με τη δυσαρέσκεια που έχει προκαλέσει η πολεμική σύγκρουση. Παράλληλα, εξετάζει το ενδεχόμενο επανέναρξης μιας νέας, εντατικής εκστρατείας αεροπορικών βομβαρδισμών.

Στο μέτωπο της Ουκρανίας, η κατάσταση παραμένει εξίσου δύσκολη για τον Τραμπ. Η προεκλογική του υπόσχεση να τερματίσει τον πόλεμο μέσα σε 24 ώρες από την ανάληψη των προεδρικών καθηκόντων του απέχει πλέον σημαντικά από την πραγματικότητα, καθώς η σύγκρουση συνεχίζεται χωρίς να έχει επιτευχθεί συμφωνία ειρήνης.

Το ερώτημα είναι κατά πόσο ο Σι και ο Πούτιν μπορούν ή επιθυμούν να συμβάλουν ουσιαστικά στον τερματισμό των πολέμων. Η απουσία εκπροσώπων της Ουκρανίας και του Ιράν από την τριμερή συνάντηση περιορίζει εξαρχής τις δυνατότητες μιας ολοκληρωμένης διαπραγμάτευσης για τις δύο συγκρούσεις.

Παρά τις δυσκολίες, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για το αποτέλεσμα των επαφών του με τον Κινέζο ηγέτη.

"Πολλοί δεν ήταν βέβαιοι αν θα προέκυπτε κάτι από αυτή τη συνάντηση. Εγώ πιστεύω ότι κάτι… θα προκύψει", δήλωσε ο Τραμπ νωρίτερα, κατά τη συνάντησή του με τον Σι. "Το πιστεύω, μάλιστα, πάρα πολύ έντονα. Νομίζω ότι κάτι θα προκύψει".

Η μάχη για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία στην τεχνητή νοημοσύνη

Πριν ακόμη φτάσει ο Ντόναλντ Τραμπ στη Σεντζέν, η υπόθεση που αφορά τον πρώην διευθύνοντα σύμβουλο της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, και τις καταγγελίες για πιθανή εμπλοκή του με πρόσωπο που φέρεται να συνδέεται με τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών είχε ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον.

Το ζήτημα απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της σημασίας της Nvidia στην παγκόσμια αγορά ημιαγωγών και της στρατηγικής αξίας των προηγμένων μικροτσίπ για την ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Αμερικανίδα υπήκοος κινεζικής καταγωγής Άλις Χουάνγκ, με την οποία ο πρώην επικεφαλής της Nvidia φέρεται να διατηρούσε προσωπική σχέση, βρισκόταν υπό διερεύνηση από αμερικανικές αρχές για πιθανές διασυνδέσεις με το Πεκίνο. Οι σχετικές καταγγελίες δεν έχουν αποδειχθεί δικαστικά.

Διαβάστε Επίσης

Η υπόθεση συνδέεται επίσης με την εταιρεία Megaspeed International, η οποία είχε βρεθεί στο επίκεντρο ερευνών σχετικά με πιθανή παράκαμψη των αμερικανικών περιορισμών στις εξαγωγές προηγμένων μικροτσίπ προς την Κίνα. Η Nvidia έχει ξεκινήσει ανεξάρτητη έρευνα, ενώ η υπόθεση έχει προκαλέσει αντιδράσεις και στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Την ίδια στιγμή, σειρά τεχνολογικών προβλημάτων και διακοπών λειτουργίας υπηρεσιών στις Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσε την ανησυχία γύρω από την ασφάλεια των ψηφιακών υποδομών. Ειδικοί έχουν επισημάνει ότι η ταχεία εγκατάσταση ενημερώσεων λογισμικού και διορθώσεων ασφαλείας μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργίες, ιδιαίτερα όταν οι αλλαγές δεν έχουν υποβληθεί σε επαρκείς δοκιμές. Δεν έχει, ωστόσο, τεκμηριωθεί ότι όλες οι πρόσφατες διακοπές λειτουργίας οφείλονταν σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ερώτημα για το πώς οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν το τεχνολογικό τους προβάδισμα απέναντι στην Κίνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η Σεντζέν, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα τεχνολογίας, καινοτομίας και παραγωγής ημιαγωγών της Κίνας, αποτέλεσε το κατάλληλο σκηνικό για να αναδειχθεί η ένταση αυτού του ανταγωνισμού.

Οι αποκαλύψεις για την υπόθεση Χουάνγκ ανέδειξαν παράλληλα τις διαφωνίες στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με την πολιτική που πρέπει να ακολουθηθεί απέναντι στις εξαγωγές προηγμένων μικροτσίπ προς την Κίνα. Ένα μέρος της αμερικανικής κυβέρνησης υποστηρίζει αυστηρότερους περιορισμούς, θεωρώντας ότι η πρόσβαση του Πεκίνου σε προηγμένη τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει τόσο τις στρατιωτικές όσο και τις στρατηγικές του δυνατότητες.

Ο Τραμπ, ωστόσο, εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ανάπτυξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας ή να επιβαρύνουν περαιτέρω τις οικονομικές σχέσεις με την Κίνα.

Όπως ανέφερε μετά το δείπνο της Τετάρτης, το ζήτημα της Nvidia και οι καταγγελίες περί κατασκοπείας τέθηκαν μόνο συνοπτικά στη συζήτησή του με τον Σι. Ο ίδιος είχε προηγουμένως εκφράσει την ανησυχία του ότι η υπερβολική πίεση προς την κινεζική πλευρά θα μπορούσε να εκληφθεί ως προσβολή.

Η στάση αυτή διαφοροποιείται από εκείνη αρκετών στελεχών της κυβέρνησής του, τα οποία επιθυμούν να περιοριστεί δραστικά η πρόσβαση της Κίνας στα πλέον προηγμένα μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης. Η διαφωνία αφορά ουσιαστικά το πώς μπορεί η Ουάσιγκτον να προστατεύσει το τεχνολογικό της πλεονέκτημα χωρίς να ανακόψει την καινοτομία και την ανάπτυξη της αμερικανικής βιομηχανίας.

Ο Τραμπ έδωσε το στίγμα της δικής του προσέγγισης, υπογραμμίζοντας ότι δεν επιθυμεί την επιβολή περιορισμών που θα μπορούσαν να ανακόψουν την πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης.

"Δεν θέλουμε να κάνουμε τίποτα που θα καταστρέψει τις τεράστιες δυνατότητες αυτής της τεχνολογίας", δήλωσε. "Αντιτιθέμεθα σε κάθε μορφή παγκοσμιοποιημένης ρύθμισης".

Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε ότι η ταχεία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης συνοδεύεται και από κινδύνους που απαιτούν προσεκτική διαχείριση. Μιλώντας στους Ασιάτες ηγέτες, αναφέρθηκε στην ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι αρνητικές συνέπειες της νέας τεχνολογίας δεν θα υπονομεύσουν τα οφέλη της.

"Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. Πρέπει να την προστατεύσουμε και να την εκτιμήσουμε. Είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου θετική, αλλά έχει και ορισμένες αρνητικές πτυχές", δήλωσε. "Και πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί στη διαχείριση αυτών των αρνητικών πτυχών".

Ο Σι Τζινπίνγκ ενισχύει τον διπλωματικό ρόλο της Κίνας

Το Πεκίνο εκτιμά ότι η τριμερής σύνοδος κορυφής στη Σεντζέν αποτελεί σημαντική επιτυχία για την κινεζική διπλωματία. Η παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντίμιρ Πούτιν στην ίδια συνάντηση, με οικοδεσπότη τον Σι Τζινπίνγκ, προσέφερε στην Κίνα τη δυνατότητα να αναδείξει τον ρόλο της ως κεντρικού παράγοντα στη διαμόρφωση των διεθνών εξελίξεων.

Ιδιαίτερη σημασία είχαν οι δημόσιοι έπαινοι του Αμερικανού προέδρου προς την Κίνα, καθώς και οι διαβεβαιώσεις του ότι οι δύο χώρες δεν θα αντιμετωπίσουν προβλήματα όσο ο ίδιος και ο Σι βρίσκονται στην εξουσία. Τα μηνύματα αυτά είναι ευπρόσδεκτα για την κινεζική ηγεσία, η οποία παρακολουθεί με προσοχή τις συζητήσεις στην Ουάσιγκτον για την αυστηροποίηση των περιορισμών στην πρόσβαση κινεζικών επιχειρήσεων στην αμερικανική τεχνολογία αιχμής.

Η αμερικανική πολιτική απέναντι στην Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονων αντιπαραθέσεων στο Κογκρέσο, με αρκετούς νομοθέτες να ζητούν αυστηρότερο έλεγχο στις εξαγωγές προηγμένων ημιαγωγών και άλλων τεχνολογιών στρατηγικής σημασίας. Σε αυτό το περιβάλλον, το Πεκίνο επιδιώκει να αξιοποιήσει τη θετική προσωπική στάση του Τραμπ, ώστε να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την αμερικανική κυβέρνηση.

Η χρονική συγκυρία αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ έχουν ήδη μεταβάλει τις πολιτικές ισορροπίες στο Κογκρέσο και ο Τραμπ εισέρχεται στα τελευταία δύο χρόνια της προεδρικής του θητείας. Για τον Σι, η διατήρηση μιας λειτουργικής σχέσης με τον Αμερικανό πρόεδρο αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη διαχείριση των διμερών διαφορών.

Η υποδοχή του Τραμπ στο αεροδρόμιο από τον Κινέζο πρόεδρο, αλλά και η θερμή συμπεριφορά που επέδειξε ο Σι κατά τις δημόσιες και ιδιωτικές επαφές τους, εντάσσονται σε αυτή τη διπλωματική στρατηγική. Η κινεζική πλευρά επιδίωξε να δημιουργήσει μια εικόνα ομαλών σχέσεων και αμοιβαίου σεβασμού, στέλνοντας παράλληλα μήνυμα ότι το Πεκίνο μπορεί να φιλοξενεί και να διαχειρίζεται συναντήσεις κορυφαίου διεθνούς επιπέδου.

Ενδεικτικό των επιδιώξεων της Κίνας ήταν και το γεγονός ότι η τριμερής συνάντηση δεν κατέληξε σε εκτεταμένες δεσμεύσεις για την Ουκρανία. Ο Σι εμφανιζόταν επιφυλακτικός απέναντι σε μια εικόνα που θα μπορούσε να θυμίσει μια νέα Διάσκεψη της Γιάλτας, με τις μεγάλες δυνάμεις να συζητούν για την τύχη μιας χώρας χωρίς τη συμμετοχή της ίδιας.

Μια τέτοια προσέγγιση θα ερχόταν σε αντίθεση με τη διακηρυγμένη θέση του Πεκίνου υπέρ της πολυμερούς διπλωματίας και της ευρύτερης συμμετοχής των κρατών στη διαμόρφωση των διεθνών αποφάσεων. Η Κίνα επιδιώκει να εμφανίζεται ως δύναμη που υποστηρίζει έναν πολυπολικό κόσμο και όχι ως ένας ακόμη παράγοντας που επιδιώκει να καθορίζει τις εξελίξεις μέσω συμφωνιών μεταξύ περιορισμένου αριθμού ισχυρών κρατών.

Αντί να αναλάβει δύσκολες και ενδεχομένως δεσμευτικές πρωτοβουλίες, ο Σι αξιοποίησε τη συνάντηση για να ενισχύσει την εικόνα του ως διεθνούς οικοδεσπότη, διπλωματικού διαμεσολαβητή και ηγέτη που μπορεί να συνομιλεί σε ισότιμη βάση με την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα.

Η στρατηγική αυτή εξυπηρετεί και τις εσωτερικές πολιτικές επιδιώξεις του Κινέζου προέδρου. Ο Σι επιδιώκει να ενισχύσει το πολιτικό του κύρος ενόψει της επόμενης κρίσιμης συνόδου του Κομμουνιστικού Κόμματος, κατά την οποία αναμένεται να επιδιώξει την εδραίωση της θέσης του στην κορυφή της κινεζικής εξουσίας για τέταρτη θητεία.

Η τριμερής συνάντηση, επομένως, δεν είχε μόνο διεθνή διάσταση. Αποτέλεσε και ένα μέσο ενίσχυσης της εικόνας του Σι στο εσωτερικό της Κίνας, καθώς του έδωσε τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως ένας από τους ηγέτες που συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση της νέας διεθνούς τάξης.

Το διπλωματικό αποτύπωμα της συνάντησης και η επόμενη ημέρα

Παρά τον ιστορικό συμβολισμό της πρώτης τριμερούς συνάντησης των ηγετών των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας, τα αποτελέσματά της δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες για ουσιαστικές εξελίξεις στα μεγαλύτερα διεθνή ζητήματα. Οι τρεις πλευρές συμφώνησαν στη διατήρηση του διαλόγου και στην ανάγκη περιορισμού των πυρηνικών κινδύνων, χωρίς όμως να γεφυρωθούν οι βαθιές διαφωνίες τους για την Ουκρανία, το Ιράν και τον έλεγχο της προηγμένης τεχνολογίας.

Η συνάντηση συνοδεύτηκε, πάντως, από ορισμένες επιμέρους συνεννοήσεις. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν μετά την ολοκλήρωσή της, η κοινή διακήρυξη περιλαμβάνει αναφορές στη μεταρρύθμιση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, στην ενεργειακή συνεργασία και στην ανάγκη ενίσχυσης του διαλόγου για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων. Παράλληλα, διατυπώθηκαν κοινές θέσεις για τον περιορισμό της δικαιοδοσίας διεθνών δικαστηρίων.

Ωστόσο, δεν ανακοινώθηκε κάποια συγκεκριμένη συμφωνία που να οδηγεί στον τερματισμό των πολέμων στην Ουκρανία και στο Ιράν. Οι δύο συγκρούσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές πηγές αστάθειας, ενώ η απουσία των άμεσα εμπλεκόμενων χωρών από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων περιορίζει τις δυνατότητες επίτευξης μιας συνολικής διπλωματικής λύσης.

Για τον Πούτιν, η συμμετοχή στη σύνοδο αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία διεθνούς επανατοποθέτησης, καθώς βρέθηκε ξανά στο ίδιο τραπέζι με τους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων παγκόσμιων δυνάμεων. Για τον Τραμπ, η συνάντηση προσέφερε τη δυνατότητα να προωθήσει την ατζέντα του για τα πυρηνικά όπλα και να διατηρήσει ανοιχτή την επικοινωνία με τη Μόσχα και το Πεκίνο.

Ο Σι Τζινπίνγκ, από την πλευρά του, αξιοποίησε τη διοργάνωση για να αναδείξει την Κίνα ως κεντρικό σημείο αναφοράς της διεθνούς διπλωματίας. Η εικόνα των τριών ηγετών στη Σεντζέν ενίσχυσε την επιδίωξη του Πεκίνου να αναγνωριστεί ως ισότιμος συνομιλητής των Ηνωμένων Πολιτειών και ως δύναμη με καθοριστικό ρόλο στις παγκόσμιες εξελίξεις.

Η συνάντηση ανέδειξε, ταυτόχρονα, τις αντιφάσεις της σημερινής διεθνούς πραγματικότητας. Οι τρεις χώρες αναγνωρίζουν την ανάγκη συνεργασίας σε ζητήματα όπως η πυρηνική ασφάλεια και η σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά εξακολουθούν να ανταγωνίζονται για την πολιτική, στρατιωτική και τεχνολογική υπεροχή.

Η Ουκρανία και το Ιράν παραμένουν δύο από τα πιο δύσκολα ζητήματα, ενώ ο ανταγωνισμός ΗΠΑ και Κίνας για την τεχνητή νοημοσύνη και τους ημιαγωγούς αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τις σχέσεις των δύο χωρών τα επόμενα χρόνια.

Το βασικό συμπέρασμα από τη σύνοδο της Σεντζέν είναι ότι η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των τριών ισχυρότερων πυρηνικών δυνάμεων έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία. Το αν αυτή η διπλωματική προσέγγιση θα οδηγήσει σε ουσιαστικές συμφωνίες ή θα παραμείνει κυρίως ένα ισχυρό συμβολικό μήνυμα για τη νέα παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων θα φανεί από τις επόμενες κινήσεις των τριών ηγετών.

Διαβάστε Επίσης