Μόνο ένας ηγέτης της ΕΕ τόλμησε να αμφισβητήσει άμεσα τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τον πόλεμο κατά του Ιράν, χαρακτηρίζοντάς τον αδικαιολόγητο, επικίνδυνο και παράνομο: ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ.
Ο Τραμπ, την Τρίτη, επέκρινε την ισπανική κυβέρνηση ως "φοβερή" και "εχθρική" για την απόφασή της να απαγορεύσει στα αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη να χρησιμοποιούν ισπανικές αεροπορικές βάσεις για να επιτεθούν στο Ιράν, προτού απειλήσει να διακόψει κάθε εμπορική συναλλαγή με την τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ.
Σύμφωνα με το Politico, η αντιπαράθεση του Σάντσεθ με τον Τραμπ θέτει τον Ισπανό Σοσιαλιστή σε παρόμοια θέση με τον πρώην Γάλλο πρόεδρο Ζακ Σιράκ, ο οποίος αναδείχθηκε ως ο πιο ανυπότακτος Ευρωπαίος ηγέτης το 2003, επικαλούμενος το διεθνές δίκαιο και τον πολυμερισμό σε μια προσπάθεια να συγκεντρώσει την αντίθεση στην αμερικανική εισβολή στο Ιράκ.
Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί ο Σάντσεθ είναι τόσο πρόθυμος να βγει στην παγκόσμια σκηνή και να αντιμετωπίσει τον Τραμπ. Στη Μαδρίτη, έχει ελάχιστο περιθώριο πολιτικής ελιγμών, με το κόμμα του να πλήττεται από σκάνδαλα διαφθοράς και ήττες στις περιφερειακές εκλογές. Ωστόσο, μπορεί να ενεργεί πολύ πιο ελεύθερα στις εξωτερικές υποθέσεις, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως προπύργιο ενάντια στον τραμπισμό — κάτι που αρέσει στο ισπανικό κοινό.
Η κριτική του για τον πόλεμο δεν είναι η πρώτη του επίθεση κατά των στρατιωτικών ενεργειών των ΗΠΑ και του Ισραήλ — έχει επίσης ασκήσει έντονη κριτική για τον πόλεμο στη Γάζα και τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας Nicolás Maduro — αλλά η σφοδρότητα της καταδίκης του τον έχει φέρει σε εμφανή αντίθεση με άλλους ηγέτες της ΕΕ.
Ο Σάντσεθ χαρακτήρισε την επίθεση κατά του Ιράν "παραβίαση του διεθνούς δικαίου" και "αδικαιολόγητη και επικίνδυνη στρατιωτική επέμβαση".
Όπως και ο Σιράκ το 2003, ο Σάντσεθ δεν αρκείται σε δηλώσεις από την άκρη, αλλά απευθύνει ευρύτερη έκκληση προς τις χώρες να αντισταθούν στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Σύμφωνα με έναν διπλωμάτη που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος για να συζητήσει την έκτακτη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ την Κυριακή, η Ισπανία πίεσε την Ένωση να καταγγείλει τις ΗΠΑ για παραβίαση του διεθνούς δικαίου και επέκρινε τη διπλή στάση των Βρυξελλών στην εφαρμογή του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ.
Μετά τη συνάντηση, ο υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες επέμεινε ότι ο ρόλος της ΕΕ στην κρίση πρέπει να είναι υπέρ της "αποκλιμάκωσης, της επιστροφής στο διάλογο, της χαλάρωσης των εντάσεων, της διπλωματίας και των διαπραγματεύσεων". "
Ο ίδιος ο Σάντσεθ επέκρινε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για την επίθεση κατά του Ιράν "μονομερώς, χωρίς να συμβουλευτούν τη διεθνή κοινότητα". Καταδίκασε την επίθεση για το ότι "προκάλεσε εκατοντάδες αθώα θύματα και βύθισε ολόκληρη την περιοχή σε τρόμο που θα φέρει πολύ μεγαλύτερη παγκόσμια αστάθεια".
Άμεσες συνέπειες
Η Μαδρίτη υπογράμμισε αυτό το Σαββατοκύριακο τις νομικές της αντιρρήσεις για τον πόλεμο, εμποδίζοντας τις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις που λειτουργούν από κοινού για να επιτεθούν στο Ιράν.
Η υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες εξήγησε τη Δευτέρα ότι οι αμερικανικές δυνάμεις που σταθμεύουν στις ισπανικές αεροπορικές βάσεις Morón de la Frontera και Rota πρέπει να "λειτουργούν στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου" και ότι οι εγκαταστάσεις θα απαγορεύεται να "παρέχουν υποστήριξη, εκτός εάν αυτό είναι απαραίτητο από ανθρωπιστική άποψη".
Η Ρόμπλες δήλωσε ότι οι βάσεις δεν συμμετείχαν στην επίθεση του περασμένου Σαββάτου κατά του Ιράν και δεν θα χρησιμοποιηθούν για "εργασίες συντήρησης και υποστήριξης".
Σύμφωνα με τον ιστότοπο παρακολούθησης πτήσεων FlightRadar24, περισσότερα από δώδεκα αμερικανικά αεροσκάφη — μεταξύ των οποίων, αρκετά αεροσκάφη ανεφοδιασμού Boeing KC-135 — αποχώρησαν από τις βάσεις Morón και Rota αυτό το Σαββατοκύριακο, με επτά από αυτά να μεταφέρονται στην αεροπορική βάση Rammstein στη Γερμανία. Η Robles δήλωσε ότι οι ΗΠΑ "πιθανότατα έκαναν αυτές τις κινήσεις επειδή γνώριζαν ότι τα αεροσκάφη δεν μπορούσαν να επιχειρήσουν" από την Ισπανία.
Οι περιορισμοί της αεροπορικής βάσης της Μαδρίτης προκάλεσαν την εμπορική απειλή του Τραμπ την Τρίτη. "Θα διακόψουμε κάθε εμπορική σχέση με την Ισπανία", δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Λευκό Οίκο με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. "Δεν θέλουμε να έχουμε καμία σχέση με την Ισπανία".
Πολιτικός αντίκτυπος
Η στάση του Ισπανού πρωθυπουργού απέναντι στον πόλεμο έχει θετική απήχηση σε μια χώρα όπου ο Τραμπ είναι ευρέως αντιπαθής. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση που διεξήγαγε το κρατικό Κέντρο Κοινωνιολογικών Ερευνών, τα τρία τέταρτα των Ισπανών παραδέχτηκαν ότι έχουν "πολύ κακή" γνώμη για τον Τραμπ, ενώ 8 στους 10 θεωρούν ότι αποτελεί απειλή για την παγκόσμια ειρήνη.
Η στάση αυτή έχει επίσης θετική απήχηση στην ισπανική κυβέρνηση συνασπισμού, η οποία περιλαμβάνει το ακροαριστερό κόμμα Sumar, που είναι ένθερμα αντίθετο στο MAGA.
Ωστόσο, οι σύμμαχοι του πρωθυπουργού επιμένουν ότι οι πολιτικές του δεν βασίζονται σε πολιτικούς υπολογισμούς και δεν αποτελούν ρητή εκστρατεία κατά του Τραμπ, αλλά αντανακλούν τις πολιτικές του αρχές.
Ο Σάντσεθ έχει καταβάλει προσπάθειες να τονίσει ότι η κριτική της κυβέρνησής του για την επίθεση των ΗΠΑ κατά του Ιράν δεν αποτελεί υποστήριξη του ισλαμικού καθεστώτος της Τεχεράνης, το οποίο χαρακτήρισε "μισαλλόδοξο".
"Πρέπει να αντιταχθούμε σε έναν πόλεμο χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και του Κογκρέσου των ΗΠΑ", δήλωσε την Κυριακή.
Στα σχοινιά
Ο Πάμπλο Σιμόν, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Carlos III της Μαδρίτης, σημείωσε ότι η διεθνής αναμέτρηση του Σάντσεθ σχετικά με τη νομιμότητα του πολέμου του Τραμπ θα μπορούσε να τον βοηθήσει να ανακτήσει μέρος του πολιτικού του κεφαλαίου πριν από τις εθνικές εκλογές που πρέπει να διεξαχθούν μέχρι τον Ιούλιο του επόμενου έτους.
"Ο Σάντσεθ επιλέγει αυτή την ιδεαλιστική προσπάθεια που περιλαμβάνει την καταπολέμηση ανεμόμυλων και την τοποθέτηση του εαυτού του ως φάρου του πολυμερισμού και του ευρωπαιισμού σε μια εποχή που η δημοτικότητά του βρίσκεται σε χαμηλό σημείο", είπε ο Σιμόν.
"Μένει να δούμε αν οι ψηφοφόροι θα το πιστέψουν", πρόσθεσε.