Ανάλυση Reuters: Πώς οι Φρουροί της Επανάστασης παίρνουν την εξουσία στα χέρια τους - Ο ρόλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν δεν έχει πλέον έναν ενιαίο, αδιαμφισβήτητο κληρικό ηγέτη στην κορυφή της εξουσίας, θέμα που συνιστά απότομη ρήξη με το παρελθόν και πιθανότατα "σκληραίνει" τη στάση της Τεχεράνης και στο σκέλος των συνομιλιών με την Ουάσινγκτον.

Από την ίδρυσή της το 1979, η Ισλαμική Δημοκρατία περιστρέφεται γύρω από έναν ανώτατο ηγέτη με απόλυτη εξουσία σε όλα τα βασικά ζητήματα του κράτους, αλλά η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την πρώτη ημέρα του πολέμου και η ανύψωση του τραυματισμένου γιου του, Μοτζτάμπα, έχουν εγκαινιάσει μια διαφορετική εποχή για τη χώρα, φέρνοντας το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) σε κυρίαρχη θέση, όπως εξηγεί το Reuters.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ παραμένει στην κορυφή της ιεραρχίας, αλλά τρία άτομα που γνωρίζουν τις εσωτερικές διαβουλεύσεις αποκαλύπτουν στο ίδιο δημοσίευμα ότι ο ρόλος του είναι σε μεγάλο βαθμό νομιμοποιητικός, στις αποφάσεις που λαμβάνουν οι στρατηγοί του και όχι καθοδηγητικός.

Η πίεση του πολέμου έχει συγκεντρώσει την εξουσία σε έναν στενότερο, σκληρότερο εσωτερικό κύκλο που έχει τις ρίζες του στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (SNSC), το γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη και το IRGC, το οποίο πλέον κυριαρχεί τόσο στη στρατιωτική στρατηγική όσο και στις βασικές πολιτικές αποφάσεις, λένε Ιρανοί αξιωματούχοι και αναλυτές.

"Οι Ιρανοί είναι οδυνηρά αργοί στην αντίδρασή τους", δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της πακιστανικής κυβέρνησης, ενημερωμένος για τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών, στις οποίες μεσολαβεί το Ισλαμαμπάντ. "Προφανώς δεν υπάρχει μία ενιαία διοικητική δομή που να λαμβάνει αποφάσεις. Κατά καιρούς, χρειάζονται 2 έως 3 ημέρες για να απαντήσουν".

Οι αναλυτές ανέφεραν ότι το εμπόδιο για μια συμφωνία δεν είναι οι εσωτερικές διαμάχες στην Τεχεράνη, αλλά το χάσμα μεταξύ αυτού που είναι διατεθειμένη να προσφέρει η Ουάσινγκτον και αυτού που είναι πρόθυμοι να αποδεχτούν οι σκληροπυρηνικοί Φρουροί του Ιράν.

Το διπλωματικό πρόσωπο του Ιράν στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ ήταν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, πιο πρόσφατα μαζί του και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπακέρ Καλιμπάφ - πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, δήμαρχος της Τεχεράνης και υποψήφιος για την προεδρία - ο οποίος αναδείχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου ως βασικός αγωγός μεταξύ των πολιτικών, των υπηρεσιών ασφαλείας και του θεοκρατικού κατεστημένου του Ιράν.

Στο έδαφος, ωστόσο, ο κεντρικός συνομιλητής ήταν ο διοικητής του IRGC, Ahmad Vahidi, σύμφωνα με μια πακιστανική και δύο ιρανικές πηγές που τον αναγνώρισαν πριν από εβδομάδες ως την κεντρική προσωπικότητα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της νύχτας που ανακοινώθηκε η κατάπαυση του πυρός.

Ο Μοτζτάμπα, ο οποίος τραυματίστηκε σοβαρά στην εναρκτήρια ισραηλινή και αμερικανική επιδρομή που σκότωσε τον πατέρα του και άλλους συγγενείς και τον άφησε παραμορφωμένο με σοβαρά τραύματα στα πόδια, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και επικοινωνεί μέσω βοηθών του IRGC ή περιορισμένων ηχητικών συνδέσεων λόγω περιορισμών ασφαλείας, δήλωσαν δύο άτομα κοντά στον στενό του κύκλο.

Μετατοπίζεται το βάρος της εξουσίας

Το Ιράν υπέβαλε νέα πρόταση στην Ουάσινγκτον τη Δευτέρα, η οποία, σύμφωνα με ανώτερες ιρανικές πηγές, προβλέπει σταδιακές συνομιλίες, με το πυρηνικό ζήτημα να τίθεται στην άκρη εξαρχής μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος και να επιλυθούν οι διαφορές για τη ναυτιλία του Κόλπου. Η Ουάσινγκτον επιμένει ότι το πυρηνικό ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί από την αρχή.

Χαρακτηριστικό σύμφωνα με τους αναλυτές είναι πως ενώ ο Μοτζτάμπα συγκεντρώνει τυπικά την απόλυτη εξουσία του Ιράν, είναι μια φιγούρα συναίνεσης παρά διοίκησης με ρόλο να επικυρώνει τα αποτελέσματα που σφυρηλατούνται μέσω θεσμικής συναίνεσης, αντί να επιβάλλουν εξουσία. Η πραγματική εξουσία, έχει μεταφερθεί σε μια ενοποιημένη ηγεσία σε καιρό πολέμου με επίκεντρο το SNSC.

Σκληροπυρηνικές προσωπικότητες όπως ο πρώην διαπραγματευτής για τα πυρηνικά Σαΐντ Τζαλίλι και μια ομάδα ριζοσπαστικών βουλευτών έχουν ενισχύσει την προβολή τους χρησιμοποιώντας έντονη ρητορική κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά δεν έχουν την θεσμική επιρροή για να εκτροχιάσουν αποφάσεις ή να διαμορφώσουν τα αποτελέσματα.

Ο Μοτζτάμπα οφείλει την ανέλιξή του στους Φρουρούς, οι οποίοι τον υποστήριξαν ως αξιόπιστο θεματοφύλακα της σκληροπυρηνικής ατζέντας τους. Ήδη ενισχυμένη από τον πόλεμο, η αυξανόμενη κυριαρχία των Φρουρών σηματοδοτεί μια πιο επιθετική εξωτερική πολιτική και αυστηρότερη εσωτερική καταστολή, δήλωσαν στο Reuters πηγές που γνωρίζουν τους εσωτερικούς κύκλους χάραξης πολιτικής της χώρας.

Πρόκειται για στάση που προτεραιοποιεί τον άκαμπτο κεντρικό έλεγχο και την αντίσταση στις δυτικές πιέσεις, τόσο στο ζήτημα των πυρηνικών, όσο και στην περιφερειακή εμβέλεια του Ιράν.

Προτεραιότητα των Φρουρών ο τομέας της ασφάλειας

Στην πράξη, η ιδεολογία των Φρουρών διαμορφώνει τη στρατηγική και η λήψη αποφάσεων βρίσκεται σταθερά στα χέρια τους. Με τη χώρα σε πόλεμο και τον Αλί Χαμενεΐ εκτός της εξίσωσης, κανένας παράγοντας εντός του συστήματος δεν έχει τη δύναμη ή την ευχέρεια να τους αντισταθεί, ακόμα κι αν το επιθυμούσε, σύμφωνα με μαρτυρίες στο ίδιο Μέσο.

Η επιλογή που αντιμετωπίζει η ηγεσία του Ιράν δεν είναι πλέον μεταξύ μετριοπαθούς και σκληρής πολιτικής, αλλά μεταξύ σκληρής και ακόμη πιο σκληρής γραμμής. Η μετατόπιση αυτή, σηματοδοτεί μια αποφασιστική αναδιάταξη της εξουσίας από την πρωτοκαθεδρία του κλήρου, στην κυριαρχία στον τομέα της ασφάλειας. "Έχουμε περάσει από τη θεϊκή δύναμη στην σκληρή δύναμη", δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ. "Από την επιρροή των κληρικών στην επιρροή του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης. Έτσι κυβερνάται το Ιράν".

Ενώ υπάρχουν διαφορές απόψεων, η λήψη αποφάσεων έχει συγκεντρωθεί γύρω από τους θεσμούς ασφαλείας, με τον Μοτζτάμπα να ενεργεί ως κεντρική προσωπικότητα συντονισμού και όχι ως μοναδικός υπεύθυνος λήψης αποφάσεων, πρόσθεσε ο Άλεξ Βατάνκα, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής.

Παρά τη συνεχή στρατιωτική και οικονομική πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, το Ιράν δεν έχει δείξει κανένα σημάδι ρήξης ή συνθηκολόγησης σχεδόν εννέα εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου.

Άλλωστε, δεν υπάρχουν στοιχεία που να επιτρέπουν θεμελιώδεις ρήξεις εντός του συστήματος ή να καλλιεργούν ουσιαστική αντιπολίτευση στους δρόμους.

Αυτή η συνοχή υποδηλώνει ότι η διοίκηση βρίσκεται πλέον στους Φρουρούς και τις υπηρεσίες ασφαλείας, οι οποίες φαίνεται να καθοδηγούν τον πόλεμο αντί απλώς να τον εκτελούν.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr