Πιο κοντά στην Ευρώπη των "δύο ταχυτήτων" κινήθηκαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες που συναντήθηκαν στο ανατολικό Βέγλιο στο κάστρο του Άλντεν Μπίζεν, ένα κόσμημα της Φλάνδρας που συμβολίζει με την ιστορία του αλλά και την αρχιτεκτονική του την ανάγκη για προστασία αλλά και αυτονομία κινήσεων για την Ένωση.
Οι "27" εξέτασαν την πρόταση για"ένωση δύο ταχυτήτων" ώστε να αρθεί το πολιτικό αδιέξοδο σχετικά με τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, έδωσε διορία έως το καλοκαίρι για να επιτευχθεί μία ευρεία συμφωνία. Για να προχωρήσει το σχέδιο, απαραίτητο συστατικό θα είναι, είπε ο Γάλλος πρόεδρος, τα ευρωομόλογα.
Το σκεπτικό που αναπτύχθηκε και, φαίνεται να επικράτησε, είναι ότι η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της, αλλιώς θα μείνει πίσω. Αυτό που επίσης, γίνεται κατανοητό είναι ότι υπάρχει το αίσθημα του επείγοντος καθώς κανείς δεν εθελοτυφλεί: το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρώπης υποχωρεί.
Η αναγνώριση ότι η εποχή του κοινού βηματισμού έχει τελειώσει αναιρεί την έως τώρα γραμμή που ήταν σημαία της ΕΕ και αυτό που αποτελούσε ευρωπαϊκή υπερηφάνια, ότι δηλαδή όλα τα κράτη-μέλη προχωρούσαν μαζί.
Νέοι όροι στο ευρωπαϊκό λεξιλόγιο θα τύχουν επεξεργασίας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενόψει και της επόμενης τακτικής Συνόδου προτάσσοντας την αποσύνδεση και τη συμμετοχή των κρατών-μελών σε μικρότερες ομάδες ώστε η αναποφασιστικότητα, η αναβλητικότητα και οι διχασμοί που ανακύπτουν να παρακάμπονται πιο γρήγορα και χωρίς να απαιτείται ταυτόχρονη κίνηση και των 27 προς μία κατεύθυνση.
"Πρέπει να δράσουμε γρήγορα", δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος φάνηκε να αφήνει πίσω του τις πρόσφατες διαφωνίες του με τον Γερμανό ομόλογό του, Φρίντριχ Μερτς καθώς και οι δύο προέτρεψαν την ΕΕ να ακολουθήσει πολιτικές που θα πυροδοτήσουν την οικονομική ανάπτυξη.
Από την άμυνα μέχρι την ενέργεια και τις επενδύσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θεσπίζει τους κανόνες, και οι εθνικές κυβερνήσεις, οι οποίες καλούνται να τους εφαρμόζουν, βρίσκονται σε δύσκολη θέση, όπως παρατηρεί το Politico. Εν τω μεταξύ, οι επιχειρήσεις μιλούν "για στραγγαλισμό από τη γραφειοκρατία και το υψηλό κόστος ενέργειας".
Ο παράγοντας Τραμπ και ο νέος "οδικός χάρτης" της φον ντερ Λάιεν
Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία και η διστακτικότητά του να βοηθήσει την Ουκρανία να αποκρούσει τη Ρωσία, σε συνδυασμό με τη στρατηγική της Κίνας να κατακλύσει την Ευρώπη με τεχνητά φθηνά αγαθά, έδωσαν ώθηση στους ανώτερους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων της ΕΕ να αναλάβουν επιτέλους δράση.
Η σύνοδος κορυφής των ηγετών της ΕΕ της Πέμπτης - μόλις 15 χιλιόμετρα από την ολλανδική πόλη του Μάαστριχτ, όπου υπογράφηκε μία από τις σημαντικότερες συνθήκες που υποστηρίζουν το μπλοκ το 1992 - έδωσε αφορμή για κάποια "στρατηγική ανταλλαγή ιδεών" σχετικά με το πώς να "προωθήσουμε την ευημερία μας, να δημιουργήσουμε θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας και να διασφαλίσουμε την προσιτή τιμή", δήλωσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
"Η σημερινή συζήτηση έφερε μια νέα ενέργεια και μια κοινή αίσθηση επείγοντος γύρω από αυτόν τον στόχο", είπε.
Στην τακτική Σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες τον επόμενο μήνα, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα παρουσιάσει αυτό που ονόμασε "Οδικό Χάρτη και Σχέδιο Δράσης για Μία Ευρώπη, Μία Αγορά", το οποίο θα καθορίζει μεταρρυθμίσεις σε τομείς όπως η μείωση των διοικητικών βαρών και η απελευθέρωση ιδιωτικών και δημόσιων κεφαλαίων για να βοηθήσουν τις ευρωπαϊκές νεοσύστατες επιχειρήσεις να αναπτυχθούν. Οι ηγέτες θα ψηφίσουν επί του νέου σχεδίου όταν συναντηθούν ξανά πριν από το καλοκαίρι.
Προς την εποχή της "ενισχυμένης συνεργασίας"
Εάν δεν συμφωνήσουν και οι 27 χώρες σε ορισμένους τομείς, η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει αυτό που αποκαλεί "ενισχυμένη συνεργασία" - μικρότερες ομάδες χωρών μελών που προχωρούν ταχύτερα σε προτάσεις πολιτικής - η οποία, ενώ έχει υποστηριχθεί από ορισμένους ηγέτες στο παρελθόν, έχει σε μεγάλο βαθμό αποφευχθεί και χαρακτηριστεί ως διχαστική.
"Η συζήτηση για ενισχυμένη συνεργασία θα μπορούσε να αποτελέσει έναν παράγοντα κινήτρου για να πειστούν τα κράτη μέλη να συμμετάσχουν", δήλωσε στο Politico ένας διπλωμάτης ευρωπαϊκής χώρας. Και εξήγησε ότι λίγες πρωτεύουσες θα θέλουν να διακινδυνεύσουν να μείνουν πίσω σε μέτρα που οδηγούν στην ευημερία, ακόμη και αν έχουν ανησυχίες για ορισμένες πτυχές αυτών των πολιτικών.
"Γεωπολιτική πραγματικότητα"
"Πριν από δύο ή τρία χρόνια πιθανότατα δεν θα είχαμε μια συζήτηση παρόμοια με αυτή που είχαμε σήμερα", δήλωσε ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. "Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια εντελώς νέα γεωπολιτική κατάσταση και είμαστε πρόθυμοι να αντισταθούμε σε αυτήν τη γεωπολιτική πραγματικότητα. Αλλά, η Ευρώπη θα μπορέσει να αντέξει μόνο εάν είμαστε ανταγωνιστικοί".
Ένα σημείο όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί η "ενισχυμένη συνεργασία" είναι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η πίεση της ΕΕ για μια κεφαλαιαγορά αμερικανικού τύπου. Η Επιτροπή επιθυμεί μια ΕΕ αντίστοιχη με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, αλλά η εποπτεία σε ολόκληρη την ΕΕ χρειάζεται την υποστήριξη των πρωτευουσών — συμπεριλαμβανομένων του Δουβλίνου και του Λουξεμβούργου, όπου βρίσκονται τα περισσότερα κεφάλαια, και οι οποίες ήταν απρόθυμες να παραιτηθούν από τις εξουσίες τους.
Ο οδικός χάρτης θα θέσει μετρήσιμους στόχους σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι κεφαλαιαγορές, οι υπηρεσίες και η ενέργεια. Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι θέλει να επιτευχθούν όλοι οι στόχοι έως το τέλος του 2027.
Τι σημαίνει το "28ο νομικό καθεστώς"
Η πρώτη πρόταση θα είναι το "28ο καθεστώς", ένας εταιρικός νόμος σε ολόκληρη την ΕΕ, φιλικός προς τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, που έχει προγραμματιστεί να παρουσιαστεί στις 18 Μαρτίου. Θα επιτρέπει στις εταιρείες να προχωρούν στη σύστασή τους 100% ηλεκτρονικά εντός 48 ωρών και θα διευκολύνει την επέκτασή τους πέρα από τα σύνορα της ΕΕ.
Στη Σύνοδο κορυφής, προέκυψε συμφωνία σε τέσσερις βασικά θέματα:
- για την ανάγκη να απελευθερωθούν τα τραπεζικά διαθέσιμα των Ευρωπαίων και να χρησιμοποιηθούν για επενδύσεις σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις
- για τη βούληση αντιμετώπισης του υψηλού ενεργειακού κόστους σε ορισμένα μέρη της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως της επανεξέτασης παλιών συζητήσεων για θέματα όπως το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών για τη μείωση των τιμών
- για την ανάγκη να συνεχίσει η ΕΕ να συνάπτει εμπορικές συμφωνίες με νέους εταίρους για τη διαφοροποίηση των εξαρτήσεών της
- και για την προώθηση του made in Europe, γνωστή ως πολιτική "αγοράστε ευρωπαϊκά" του Μακρόν.
Ειδικά αυτό το τελευταίο σημείο φαίνεται να μπορεί να βρει εφαρμογή για την υποστήριξη κλάδων όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και η φαρμακοβιομηχανία.