Ένα μήνυμα που κατέληγε στη φράση "Pásalo" ("Προώθησέ το") φαίνεται πως ήταν αρκετό για να κινητοποιήσει χιλιάδες νέους μετανάστες στο βόρειο Μαρόκο, συμβάλλοντας στην τεράστια μεταναστευτική πίεση που δέχθηκε η ισπανική Θέουτα.
Δημοσίευμα της ισπανικής ABC αναφέρει ότι τα πρώτα ευρήματα της έρευνας της ισπανικής αστυνομίας οδηγούν στο συμπέρασμα πως η μαζική είσοδος περίπου 49.000 ατόμων – σύμφωνα με πηγές της Guardia Civil – συντονίστηκε κυρίως μέσω Instagram, WhatsApp και κλειστών ομάδων ανταλλαγής μηνυμάτων. Μέχρι στιγμής, πάντως, οι Αρχές δεν έχουν εντοπίσει στοιχεία που να δείχνουν εμπλοκή μεγάλου διεθνούς κυκλώματος διακίνησης μεταναστών.
Οι ερευνητές έχουν ήδη συγκεντρώσει μαρτυρίες από δεκάδες νεαρούς Μαροκινούς που κατάφεραν να περάσουν στη Θέουτα. Όπως περιγράφουν, η ενημέρωσή τους γινόταν σχεδόν αποκλειστικά μέσα από ομάδες στα κοινωνικά δίκτυα, όπου κοινοποιούνταν πληροφορίες για τα σημεία συγκέντρωσης, τις ώρες αναχώρησης και τις διαδρομές που θα ακολουθούσαν. Σχεδόν όλα τα μηνύματα ολοκληρώνονταν με τη φράση "Pásalo", δηλαδή "προώθησέ το", ώστε το κάλεσμα να εξαπλωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο.
Η κινητοποίηση οργανώθηκε διαδικτυακά
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, οι πληροφορίες διαδίδονταν με ταχύτητα μέσω ιδιωτικών συνομιλιών στο WhatsApp, λογαριασμών στο Instagram και συγκεκριμένων hashtags. Μέσα από αυτά οι ενδιαφερόμενοι ενημερώνονταν για τα σημεία συνάντησης, τις ώρες συγκέντρωσης αλλά και τρόπους αποφυγής των αστυνομικών ελέγχων.
Παράλληλα, οι ισπανικές Αρχές εξετάζουν τη δραστηριότητα λογαριασμών και δημιουργών περιεχομένου που φέρονται να διέδιδαν ανακριβείς πληροφορίες. Μεταξύ άλλων, υποστήριζαν ότι τα σύνορα είχαν ουσιαστικά ανοίξει ή ότι δεν πραγματοποιούνταν επαναπροωθήσεις. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αναπαράχθηκαν ευρέως, δημιουργώντας ένα ισχυρό "φαινόμενο έλξης" για νέους που ήδη σχεδίαζαν να μεταναστεύσουν στην Ευρώπη.
Οι ομοιότητες με τα γεγονότα του 2024
Η υπόθεση παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με όσα είχαν συμβεί τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν μέσω των κοινωνικών δικτύων οργανώθηκε η λεγόμενη "Gran Convocatoria" ("Μεγάλη Συγκέντρωση"), με σύνθημα "Quedamos el 15/9" ("Ραντεβού στις 15 Σεπτεμβρίου"). Τότε, οι μαροκινές Αρχές είχαν πραγματοποιήσει περισσότερες από 150 συλλήψεις σε διάφορες πόλεις της χώρας, ενώ αρκετοί κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν για διασπορά ψευδών ειδήσεων και υποκίνηση παράνομης μετανάστευσης μέσω διαδικτύου.
Οι ισπανικές υπηρεσίες ασφαλείας θεωρούν ότι και η σημερινή κινητοποίηση ακολούθησε παρόμοιο μοτίβο. Ωστόσο, η έρευνα παραμένει σε εξέλιξη και μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί ότι πίσω από την υπόθεση βρίσκονται οργανωμένα δίκτυα διακινητών.
Στους 18 οι νεκροί – Ενισχύεται η φύλαξη της Θέουτα
Την ίδια στιγμή, η ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης γίνεται ολοένα και πιο σοβαρή.
Τουλάχιστον 18 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους προσπαθώντας να προσεγγίσουν κολυμπώντας τη Θέουτα, ενώ εκατοντάδες ακόμη διασώθηκαν ή περισυνελέγησαν από τις ισπανικές και τις μαροκινές Αρχές. Παράλληλα, στον ισπανικό θύλακα καταγράφηκαν επεισόδια ανάμεσα σε κατοίκους και μετανάστες.
Η κυβέρνηση της Ισπανίας αποφάσισε να ενισχύσει την παρουσία της Guardia Civil με μονάδες του Στρατού Ξηράς, καθώς οι δομές φιλοξενίας έχουν φτάσει στα όριά τους και οι τοπικές Αρχές κάνουν λόγο για κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, η συνοριακή διάβαση της Μπένι Ενζάρ, η μοναδική που παραμένει σε λειτουργία στη Μελίγια, έκλεισε προσωρινά μετά από νέα προσπάθεια μαζικής εισόδου μεταναστών.
Πολιτικές εξελίξεις και διπλωματικές αντιδράσεις
Η κρίση έχει ήδη προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις τόσο στην Ισπανία όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, μεταβαίνει στη Θέουτα μαζί με τον υπουργό Εσωτερικών Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, προκειμένου να αξιολογήσουν από κοντά την κατάσταση και να συντονίσουν τις επόμενες κινήσεις.
Την ίδια ώρα, η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, δήλωσε ότι εξετάζει ακόμη και την υιοθέτηση έκτακτων μέτρων που αφορούν τη ζώνη Σένγκεν. Η τοποθέτησή της προκάλεσε την αντίδραση της Μαδρίτης, με τον υπουργό Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες να καλεί τον Ιταλό πρέσβη για εξηγήσεις και να κατηγορεί τη Ρώμη ότι εργαλειοποιεί το μεταναστευτικό ζήτημα.
Τα αίτια πίσω από τη μαζική έξοδο
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Μαρόκο υποστηρίζουν ότι πίσω από τη μαζική φυγή των νέων κρύβεται μια βαθιά κοινωνική και οικονομική κρίση.
Όπως δήλωσε στην El País η υπεύθυνη Μετανάστευσης της Μαροκινής Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (AMDH), η ανεργία, η οικονομική αβεβαιότητα και η απουσία προοπτικών ωθούν χιλιάδες νέους να εγκαταλείψουν τη χώρα τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο νέοι ηλικίας 15 έως 25 ετών δεν εργάζονται ούτε φοιτούν σε κάποια εκπαιδευτική δομή. Την ίδια στιγμή, η εικόνα της νεαρής Φάραχ να πανηγυρίζει κάνοντας το σήμα της νίκης μόλις έφτασε στη Θέουτα μετατράπηκε σε χαρακτηριστικό σύμβολο μιας γενιάς που αναζητά διέξοδο.
Ακτιβιστές εκτιμούν επίσης ότι η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, η οποία περιορίζει τις άμεσες επαναπροωθήσεις όσων φτάνουν κολυμπώντας στη Θέουτα και τη Μελίγια, λειτούργησε ως επιπλέον κίνητρο, καθώς η σχετική πληροφορία διαδόθηκε γρήγορα μέσω των κοινωνικών δικτύων.
Οι ισπανικές και οι μαροκινές Αρχές συνεχίζουν να διερευνούν τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η μαζική κινητοποίηση, εξετάζοντας αν πίσω από το viral μήνυμα "Pásalo" βρίσκονται συντονισμένες ομάδες ή αν πρόκειται για μια αυθόρμητη πρωτοβουλία που εξαπλώθηκε μέσω διαδικτύου. Σε κάθε περίπτωση, η χρήση εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων ως εργαλείο οργάνωσης προκαλεί έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές Αρχές, καθώς ενδέχεται να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την έγκαιρη αντιμετώπιση αντίστοιχων μεταναστευτικών ροών στο μέλλον.