Μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το Σάββατο, πολλοί ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ εκτιμούν ότι η στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας δύσκολα θα οδηγήσει σε άμεση αλλαγή καθεστώτος.
Όπως μεταδίδει το reuters, πριν αλλά και μετά την έναρξη των επιθέσεων, Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ αυτών και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι, πέρα από την αποδυνάμωση του ιρανικού πυραυλικού και πυρηνικού προγράμματος, ένας από τους στόχους ήταν και η ανατροπή του αυταρχικού συστήματος διακυβέρνησης της χώρας.
"Καλώ όλους τους Ιρανούς πατριώτες που επιθυμούν την ελευθερία να εκμεταλλευτούν αυτή τη στιγμή και να πάρουν πίσω τη χώρα τους", δήλωσε ο Τραμπ σε βίντεο που ανάρτησε την Κυριακή στην πλατφόρμα Truth Social.
"Δεν είναι πιθανό ένα τέτοιο σενάριο στο άμεσο μέλλον"
Ωστόσο, τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι με γνώση εκτιμήσεων των υπηρεσιών πληροφοριών δήλωσαν ότι υπάρχει έντονος σκεπτικισμός για το αν η αποδυναμωμένη ιρανική αντιπολίτευση μπορεί να ανατρέψει το θεοκρατικό και αυταρχικό καθεστώς που βρίσκεται στην εξουσία από το 1979.
Κανείς από τους αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters δεν απέκλεισε πλήρως το ενδεχόμενο πτώσης της κυβέρνησης, η οποία δέχεται πιέσεις λόγω απωλειών σε ανώτερα στελέχη από τα συνεχιζόμενα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα και παραμένει ιδιαίτερα αντιδημοφιλής μετά τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων τον Ιανουάριο. Παρ’ όλα αυτά, εκτιμούν ότι ένα τέτοιο σενάριο δεν είναι πιθανό στο άμεσο μέλλον.
Σύμφωνα με προηγούμενο ρεπορτάζ του Reuters, εκτιμήσεις της CIA που παρουσιάστηκαν στον Λευκό Οίκο τις εβδομάδες πριν από την επίθεση κατέληγαν ότι, σε περίπτωση θανάτου του Χαμενεΐ, θα μπορούσαν να τον διαδεχθούν σκληροπυρηνικά στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης ή κληρικοί με εξίσου σκληρή γραμμή.
Αμερικανός αξιωματούχος που γνωρίζει τις εσωτερικές συζητήσεις στον Λευκό Οίκο ανέφερε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης είναι απίθανο να παραδώσουν οικειοθελώς την εξουσία, καθώς στηρίζονται σε εκτεταμένο δίκτυο πολιτικής και οικονομικής επιρροής που διασφαλίζει την εσωτερική πίστη.
Οι εκτιμήσεις της CIA ακολούθησαν αναφορά άλλης αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών, σύμφωνα με την οποία δεν σημειώθηκαν αποσκιρτήσεις στους Φρουρούς της Επανάστασης κατά τη διάρκεια των μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων του Ιανουαρίου, οι οποίες καταστάλθηκαν βίαια από τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας.
Σύμφωνα με τρεις επιπλέον πηγές, τέτοιες αποσκιρτήσεις θεωρούνται βασική προϋπόθεση για την επιτυχία οποιασδήποτε επανάστασης. Όλες οι πηγές που μίλησαν στο Reuters ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, καθώς αναφέρονταν σε απόρρητες εκτιμήσεις πληροφοριών.
Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι σκοπεύει να επαναφέρει την επικοινωνία με το Ιράν, ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί πως η ιρανική κυβέρνηση πρόκειται να καταρρεύσει άμεσα. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού, ενώ η CIA αρνήθηκε να σχολιάσει.
Πολλές συζητήσεις, χωρίς συναίνεση
Την Κυριακή, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανακοίνωσε ότι ένα συμβούλιο ηγεσίας — αποτελούμενο από τον ίδιο, τον επικεφαλής της Δικαιοσύνης και μέλος του ισχυρού Συμβουλίου των Φρουρών — ανέλαβε προσωρινά τα καθήκοντα του ανώτατου ηγέτη.
Ο επικεφαλής ασφαλείας Αλί Λαριτζανί κατηγόρησε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι επιδιώκουν να λεηλατήσουν και να διαλύσουν το Ιράν, προειδοποιώντας αποσχιστικές ομάδες με σκληρή απάντηση σε περίπτωση δράσης. Το Reuters σημειώνει ότι δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τους ισχυρισμούς των ιρανικών κρατικών μέσων.
Οι συζητήσεις στις αμερικανικές υπηρεσίες δεν περιορίζονται στο αν ο θάνατος του Χαμενεΐ θα οδηγήσει σε αλλαγή ηγεσίας. Δύο αξιωματούχοι ανέφεραν ότι από τον Ιανουάριο υπάρχει έντονη συζήτηση — χωρίς όμως κοινή γραμμή — για το αν μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αλλάξει τη στάση του Ιράν στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Αντίστοιχα, εξετάζεται και το κατά πόσο ο θάνατος ή η απομάκρυνση του Χαμενεΐ θα μπορούσε να αποτρέψει το Ιράν από την ανοικοδόμηση των πυραυλικών και πυρηνικών του δυνατοτήτων.
Μετά τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, είχε επαφές με τον εξόριστο Ρεζά Παχλαβί, γιο του τελευταίου Σάχη του Ιράν, γεγονός που προκάλεσε ερωτήματα για το αν η αμερικανική κυβέρνηση θα στήριζε έναν τέτοιο ρόλο σε περίπτωση πτώσης του καθεστώτος.
Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες, ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται ολοένα και πιο απαισιόδοξοι για το αν οποιοδήποτε πρόσωπο της αντιπολίτευσης που θα είχε τη στήριξη της Ουάσιγκτον θα μπορούσε ρεαλιστικά να ελέγξει τη χώρα.
"Στο τέλος της ημέρας, όταν σταματήσουν τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, αν ο ιρανικός λαός βγει στους δρόμους, η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από το αν οι δυνάμεις ασφαλείας θα μείνουν στο περιθώριο ή θα ταχθούν μαζί του", δήλωσε ο Τζόναθαν Πάνικοφ, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών και σήμερα συνεργάτης του Atlantic Council. "Διαφορετικά, τα υπολείμματα του καθεστώτος — όσοι έχουν τα όπλα — είναι πιθανό να τα χρησιμοποιήσουν για να διατηρήσουν την εξουσία".