Το τρίτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ "Φάκελος 17Ν" του Αλέξη Παπαχελά για τον ΣΚΑΪ φέρνει στο φως περιστατικά από την πολυετή και αιματηρή δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη, αλλά και από τις επίμονες προσπάθειες των Αρχών να φτάσουν στα ίχνη των μελών της.
Στη δεκαετία του ’90, τα στελέχη της οργάνωσης κινούνταν με την πεποίθηση ότι παραμένουν αόρατα για τις διωκτικές αρχές. Σε δύο περιπτώσεις, ωστόσο, η αστυνομία έφτασε πολύ κοντά στον εντοπισμό τους -στα Σεπόλια και στην υπόθεση της Ριανκούρ- χωρίς τελικά να καταφέρει να τους συλλάβει, χάνοντάς τους την τελευταία στιγμή.
Η συμπλοκή στα Σεπόλια
Η πρώτη πραγματική ευκαιρία για την ΕΛ.ΑΣ. να φτάσει στα ίχνη της 17 Νοέμβρη προέκυψε απρόσμενα τον Νοέμβριο του 1991 στα Σεπόλια. Μέλη της επιχειρησιακής ομάδας της οργάνωσης είχαν βγει για να κλέψουν αυτοκίνητα που θα χρησιμοποιούσαν σε μελλοντικές επιθέσεις, όμως η κίνηση αυτή κινητοποίησε την αστυνομία.
Ακολούθησε ένοπλη σύγκρουση με τους τρομοκράτες, ωστόσο παρά τον αστυνομικό κλοιό, κατάφεραν να διαφύγουν ανοίγοντας πυρ και χρησιμοποιώντας ακόμη και χειροβομβίδες, δημιουργώντας χάος στην περιοχή. Δύο αστυνομικοί τραυματίστηκαν σοβαρά, ενώ τα μέλη της οργάνωσης κατάφεραν τελικά να ξεφύγουν την τελευταία στιγμή, εγκαταλείποντας το σημείο με ταξί.
Ο καταδικασμένος σε ισόβια αρχιεκτελεστής Δημήτρης Κουφοντίνας δίνει τη δική του εκδοχή: "Ήταν σουρεαλιστική εικόνα, έγινε χαμός έπεσαν σφαίρες, χειροβομβίδες και ο ταξιτζής έλεγε "περιμένετε να μαζέψω τις εισπράξεις"" είπε στην κάμερα και προσέθεσε: "Όταν εγκαταλείψαμε το ταξί γύρισα και το είδα, ήταν χιλιοτρυπημένο από σφαίρες, σουρωτήρι σκέτο. Παρά τρίχα γλιτώσαμε, μπορεί αυτή τη στιγμή να έψαχνες κάποιον άλλον να μιλήσεις" είπε ο αρχιεκτελεστής στον Αλέξη Παπαχελά.
Το φιάσκο της Ριανκούρ
Τον Μάρτιο του 1992 παρουσιάστηκε και δεύτερη ευκαιρία στην ΕΛΑΣ η οποία επίσης πήγε χαμένη, εξ ου και έμεινε στην ιστορία ως το "φιάσκο της Ριανκουρ". Μια γυναίκα - η ταυτότητα της οποίας παραμένει άγνωστη μέχρι σήμερα, έδωσε μια πληροφορία στην ΕΛΑΣ που φάνηκε αξιόπιστη και απεδείχθη αληθινή: Τα μέλη της 17Ν θα συγκεντρώνονταν την επομένη το πρωί στην οδό Λουίζης Ριανκούρ στους Αμπελοκήπους. Όπως είπε η μυστηριώδης γυναίκα, οι τρομοκράτες είχαν σκοπό να δολοφονήσουν δικαστικό λειτουργό και σε περίπτωση ματαίωσης του χτυπήματος το κλιμάκιο θα συναντιόνταν στην Λ. Ριανκούρ μπροστά στον πύργο. Στο κλιμάκιο αυτό που θα περιελάμβανε μέχρι και ψεύτικο περιπολικό και νοσοκομειακό, θα συμμετείχε και η ίδια η γυναίκα που έδωσε την πληροφορία. Η Αστυνομία κινητοποιεί δεκάδες αστυνομικούς με πολιτικά να προστατεύσει περίπου 60 δικαστικούς ενώ διασκορπίζει μυστικούς και αυτοκίνητα χωρίς διακριτικά στο πάρκο της Ριανκούρ. 'Ενας αστυνομικός που εντόπισε το αυτοκίνητο των τρομοκρατών, τηλεφώνησε από το... περίπτερο και έδωσε τον αριθμό. Τα μέλη της 17Ν τον άκουσαν και ξεκίνησαν να φύγουν. Ένα αυτοκίνητο της Αστυνομίας πήρε από πίσω το βανάκι των τρομοκρατών από... άλλο δρόμο με αποτέλεσμα να χάσει την οπτική επαφή. "Ήταν η μεγαλύτερη γκάφα ως τότε" είπε στην εκπομπή ο Φώτης Παπαγεωργίου που διετέλεσε επικεφαλής της ομάδας ερευνών για τη 17Ν και της υπηρεσίας πληροφοριών της ΔΑΕΕΒ.
Ο Δημήτρης Κουφοντίνας ισχυρίστηκε: "Είχαμε δει ένα αυτοκίνητο της ασφάλειας με 4 ανθρώπους, ξεκινήσαμε να φεύγουμε. ο επικεφαλής αστυνομικός μάλλον αντιλήφθηκε τι συνέβαινε, κράτησε το αυτοκίνητο μακριά και έτσι όλα κύλησαν ομαλά. Όπως και σε άλλες περιπτώσεις που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστές, αντιλαμβάνονταν τι συνέβαινε και χώριζαν οι δρόμοι μας χωρίς συστάσεις" είπε.
Στο ερώτημα εάν υπήρξε το τηλεφώνημα της άγνωστης γυναίκας ο Κουφοντίνας υποστήριξε: "Δεν είδαμε κάτι τέτοιο. Αυτό που ισχύει και έχει βγει, κάποιοι υψηλά ιστάμενοι κατάφεραν να βγάλουν το παντεσπάνι τους από τα μυστικά κονδύλια".
Ο αρχιεκτελεστής της 17Ν ισχυρίζεται επίσης ότι υπήρξαν και άλλες περιπτώσεις που έπεσαν επάνω σε αστυνομικούς αλλά δεν τους συνέλαβαν: "Μια φορά, όταν αλλάζαμε αυτοκίνητα, κουβαλούσαμε την τσάντα με τα πράγματα, από την γωνία εμφανίστηκε ένας ζητάς κάθισε στη γωνία και μας κοίταζε. Ξεκινήσαμε ερχόταν από πίσω πατήδαμε ελαφρά το φρένο εκείνος κοίταζε επιδεικτικά από την άλλη πλευρά και έφυγε. Πολλές φορές συναντηθήκαμε και απλώς χωρίσαν οι δρόμοι μας" ισχυρίστηκε.
Το άκρως απόρρητο έγγραφο της ΕΛΑΣ που έδειχνε Γιωτόπουλο από το 1991
Σε άκρως απόρρητο έγγραφο της ΕΛΑΣ - πιθανόν από τις γαλλικές μυστικές υπηρεσίες - που έφερε στη δημοσιότητα το ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά, αναφέρεται ότι το όνομα του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου ήταν από το 1991 ανάμεσα σε εκείνα που θεωρούνταν ύποπτα για συμμετοχή στη 17Ν. Ωστόσο δεν είχε εντοπιστεί και πίστευαν ότι ζούσε στη Γαλλία με την αδελφή του.
Η δολοφονία Αξαρλιάν
Τον Ιούλιο του 1992 σημειώνεται η αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του τότε υπουργού Οικονομικών Γιάννη Παλαιοκρασσά με ρουκέτα. Η επίθεση δεν πετυχαίνει τον στόχο της και από την έκρηξη σκοτώνεται ο φοιτητής Θάνος Αξαρλιάν, ο οποίος βρισκόταν τυχαία στο σημείο.
Η δολοφονία του Αξαρλιάν, αλλά και η συνεχής προσπάθεια της μητέρας του να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη του και να ζητήσει δικαίωση, επηρεάζουν έντονα το κλίμα της κοινής γνώμης απέναντι στην τρομοκρατική οργάνωση.
Την ίδια περίοδο, η δυσαρέσκεια των Αμερικανών για την αδυναμία της ελληνικής αστυνομίας να εντοπίσει τους δράστες γίνεται όλο και πιο εμφανής, ενώ η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από ένα ακόμη φιάσκο που συνδέεται με βαν του FBI.
Ακολουθούν και άλλα χτυπήματα της οργάνωσης τα επόμενα χρόνια, ανάμεσά τους και η δολοφονία του εφοπλιστή Κώστα Περατικού το 1997.
Το 1999, μετά τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης του Κώστα Σημίτη, υπουργός Δημόσιας Τάξης αναλαμβάνει ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. Όπως έχει περιγράψει ο ίδιος, ένα από τα περιστατικά που τον συγκλόνισαν και τον ώθησαν να κινητοποιηθεί ήταν η επίσκεψη στο γραφείο του από τον Μιχάλη Περατικό, πατέρα του δολοφονημένου εφοπλιστή. "Τι κάνεις εδώ και κάθεσαι; Δεν ντρέπεσαι λίγο;" του είπε σε έντονο τόνο.
Ιδιαίτερα έντονη, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν και η συνάντηση που είχε την ίδια περίοδο με τον βορειοηπειρώτη επικεφαλής της CIA, Τζορτζ Τένετ. "Ήταν πολύ επιτιμητικός. Μιλούσε με αγάπη, αλλά ήταν αυστηρός", αφηγήθηκε ο Χρυσοχοΐδης, αποκαλύπτοντας και τη φράση που του είπε: "Μου είπε "γαμώ το στανιό σας κάντε κάτι επιτέλους"".
Η δολοφονία του Στίβεν Σόντερς
Οι πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνονται, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στην τελική ευθεία για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η δολοφονία του Βρετανού ταξιάρχου Στίβεν Σόντερς στη λεωφόρο Κηφισίας θεωρείται κομβική εξέλιξη, καθώς σηματοδοτεί ουσιαστικά την αρχή της αντίστροφης μέτρησης για την τρομοκρατική οργάνωση.