Στο τέταρτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά για τη "17 Νοέμβρη" αναδεικνύονται δύο καθοριστικά επεισόδια που συνέβαλαν στην πορεία προς την εξάρθρωση της οργάνωσης, η οποία σημάδεψε την περίοδο της Μεταπολίτευσης έως την έκρηξη στον Πειραιά τον Ιούνιο του 2002.
Πρόκειται για τη δολοφονία του Βρετανού ταξιάρχου Στίβεν Σόντερς και για την εμφάνιση ενός μυστηριώδους πληροφοριοδότη, γνωστού ως "κύριος Χ" ή "Κίτσος".
Ο άνθρωπος αυτός ήρθε σε επαφή με τον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και οι δύο άνδρες συναντήθηκαν επανειλημμένα. Ο "κύριος Χ." δεν κατονόμασε ποτέ πρόσωπα, ωστόσο μετέφερε πληροφορίες για τη δομή και τον τρόπο λειτουργίας της οργάνωσης. Θεωρούνταν ιστορικό πρόσωπο της εγχώριας τρομοκρατίας, γνώριζε σε βάθος το δίκτυο της "17 Νοέμβρη" και, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, πίστευε πλέον ότι η δράση της είχε οδηγηθεί σε αδιέξοδο.
Την ίδια στιγμή, στο ντοκιμαντέρ αποκαλύπτεται ότι το όνομα του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου κυκλοφορούσε ήδη χρόνια πριν από την εξάρθρωση της οργάνωσης στους κύκλους των υπηρεσιών ασφαλείας. Η υποψία ενισχύθηκε σταδιακά μέσα από την πιο προσεκτική και συστηματική ανάλυση των προκηρύξεων της "17 Νοέμβρη": ο συντάκτης τους φαινόταν να διαθέτει υψηλό μορφωτικό επίπεδο, έντονη γαλλική επιρροή στην παιδεία του και παρελθόν στην αντιστασιακή δράση.
"Κάναμε ένα παιχνίδι"
Μια χαρακτηριστική στιγμή που δείχνει πώς είχαν αρχίσει να συγκλίνουν οι υποψίες των υπηρεσιών ασφαλείας περιέγραψε ο Φώτης Νασιάκος. Σε συνάντηση στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης, λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 2001, παρουσία του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και αξιωματούχου των βρετανικών υπηρεσιών, οι δύο πλευρές αποφάσισαν να γράψουν σε ένα χαρτί το όνομα του προσώπου που θεωρούσαν πιθανό αρχηγό της "17 Νοέμβρη".
Όταν αντάλλαξαν τα χαρτιά, διαπίστωσαν ότι είχαν καταλήξει στον ίδιο άνθρωπο: ο ένας είχε γράψει "Αλέξανδρος Γιωτόπουλος" και ο άλλος "ο αρχηγός της ΛΕΑ", της οργάνωσης που είχε δράση στα χρόνια της δικτατορίας.
Την ίδια περίοδο, οι γαλλικές αρχές είχαν εντοπίσει φωτογραφία του Γιωτόπουλου, ενώ οι ελληνικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν πληροφορηθεί ότι είχε λάβει εκπαίδευση στην Κούβα. Ο τότε πρέσβης της Ελλάδας στην Κούβα, Αποστολίδης, ταξίδεψε στην Αβάνα για να συλλέξει στοιχεία, ενώ στην Αθήνα ο αξιωματικός της Αντιτρομοκρατικής Φώτης Παπαγεωργίου ανέλαβε να εντοπίσει συγγενικά του πρόσωπα. Κατάφερε να βρει την αδελφή του, ωστόσο κανείς από το οικογενειακό περιβάλλον δεν ήταν διατεθειμένος να συνεργαστεί.
Οι έρευνες έφτασαν ακόμη και σε απροσδόκητες λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Όπως ανέφερε ο Παπαγεωργίου, οι αστυνομικοί παρακολουθούσαν ακόμη και περίπτερα που πουλούσαν γαλλικές εφημερίδες, θεωρώντας ότι ο ύποπτος ενδέχεται να τις αναζητά. Τελικά, όπως αποδείχθηκε, προμηθευόταν έντυπα από το βιβλιοπωλείο "Ελευθερουδάκης".
Πώς έφτασαν στον Τζωρτζάτο
Παράλληλα, μέσα από την επανεξέταση αμερικανικών αρχείων, προέκυψε και το όνομα του Βασίλη Τζωρτζάτου. Είχε στο παρελθόν συλληφθεί και οδηγηθεί στην Αντιτρομοκρατική για υπόθεση απόπειρας σε βάρος Αμερικανού. Όπως θυμάται ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, η προσαγωγή του είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και κατηγορίες περί σκευωρίας, με αποτέλεσμα να αφεθεί ελεύθερος.
Ο μυστηριώδης "κύριος Χ"
Ο ίδιος ο Χρυσοχοΐδης έχει αναφερθεί στο βιβλίο του, στα κεφάλαια για τη "17 Νοέμβρη", και στον μυστηριώδη "κύριο Χ.". Ωστόσο, ούτε τότε ούτε στο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ αποκάλυψε την ταυτότητά του. Ο άνθρωπος αυτός εμφανίστηκε μετά τη δολοφονία του Στίβεν Σόντερς και παρείχε κρίσιμες πληροφορίες για τη δράση της οργάνωσης. Είχε επανειλημμένες συναντήσεις τόσο με τον υπουργό όσο και με τον μετέπειτα αρχηγό της ΕΛ.ΑΣ. Φώτη Νασιάκο, ο οποίος τον αποκαλούσε "Κίτσο".
"Ο άνθρωπος αυτός μου άνοιξε τα μάτια, άρχισε να με καθοδηγεί μέρα με τη μέρα -γιατί βρισκόμασταν πολλές φορές και κάθε μέρα, πολλές ώρες, νύχτες... Βρισκόμασταν σε διάφορες αποθήκες στην ύπαιθρο μέχρι δωμάτια ξενοδοχείων", αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης.
Αμερικανός πράκτορας έρχεται σε επαφή με παλιούς συντρόφους του Γιωτόπουλου στη Γαλλία και εντοπίζει τον Βίκτωρα Αναγνωστόπουλο. "Αρχισε να μου μιλάει για τον αρχηγό της 17 Ν. Αρχισε να λέει στοιχεία, για τον πατέρα του, που ήταν ιστορικό στέλεχος της "ανορθόδοξης" Αριστεράς. Κατάλαβα ότι μιλούσε για τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο".
Παράλληλα, όμως, η δολοφονία Σόντερς είχε βάλει στο παιχνίδι για την εξάρθρωση της τρομοκρατίας τους Βρετανούς, ενώ κρίσιμος αποδείχθηκε ο τρόπος με τον οποίο λειτούργησαν εκείνοι προκειμένου να εξασφαλίσουν πληροφορίες, αλλά και να στρέψουν την κοινή γνώμη απέναντι στους τρομοκράτες. Όπως είπε χαρακτηριστικά το πρώην στέλεχος της Αντιτρομοκρατικής στη Βρετανία Ντάνκαν Τζάρεντ "οι κοινωνίες νικούν την τρομοκρατία, είπαμε στην κοινωνία ότι χρειαζόμασταν βοήθεια".
Οι Βρετανοί διαπίστωσαν γρήγορα τα παιδαριώδη λάθη που έκαναν οι ελληνικές διωκτικές Αρχές και έκαναν τις επισημάνσεις τους για βελτίωση. Ήταν χαρακτηριστικό ότι μόνο όταν το αυτοκίνητο μέσα στο οποίο δολοφονήθηκε ο Σόντερς μεταφέρθηκε στην αυλή του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη διαπιστώθηκε μια οπή που είχε γίνει από πολεμικό τυφέκιο: οι τρομοκράτες το χρησιμοποίησαν θεωρώντας ότι το αυτοκίνητο ήταν θωρακισμένο.
Μία εβδομάδα μετά τη δολοφονία Σόντερς, οι Βρετανοί πήγαν στον τόπο του εγκλήματος το αυτοκίνητο μέσα στο οποίο δολοφονήθηκε. Ζήτησαν από τους οδηγούς που καθημερινά έκαναν το ίδιο δρομολόγιο στην Κηφισίας να θυμηθούν έστω και μικρές λεπτομέρειες, μοίρασαν φυλλάδια. "Τα μοίρασε αξιωματικός της Σκότλαντ Γιαρντ".
Οι Βρετανοί κινητοποίησαν και την Εκκλησία, με τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο να είναι παρών σε τελετή σε ορθόδοξη εκκλησία και έξι μήνες μετά τη δολοφονία να κάνει λειτουργία στη Μητρόπολη για όλα τα θύματα της τρομοκρατίας. Για πρώτη φορά τότε, όλοι οι συγγενείς συγκρότησαν την πρωτοβουλία Ως Εδώ και συγκεντρώθηκαν στο Σύνταγμα.
Ο Χρυσοχοϊδης ζήτησε να αποτυπωθεί όλη η γνώση για τους τρομοκράτες σε μια έκθεση- την περίφημη έκθεση Νασιάκου. Τμήμα αυτής τη έκθεσης δημοσιοποιήθηκε με στόχο να αυξηθεί η πίεση στους τρομοκράτες "και να κάνουν ένα λάθος". Ο χρόνος κυλούσε ήδη αντίστροφα. Το βράδυ της 29ης Ιουνίου του 2002, έγινε η έκρηξη στον Πειραιά. Ο Νασιάκος, όμως, πολύ νωρίτερα είχε ετοιμαστεί για την "απόβαση στη Νορμανδία της τρομοκρατίας", μέσα από τη συστηματική και εντατική συνεργασία τεσσάρων ανθρώπων: Του Μιχάλη Χρυσοχοϊδη, του Φώτη Νασιάκου, του εισαγγελέα Ιωάννη Διώτη και του τότε διοικητή της Αντιτρομοκρατικής Στέλιου Σύρρου.