Στη δημόσια συζήτηση που έχει προκύψει γύρω από την υπόθεση της Άννας Βίσση και του Νίκου Καρβέλα τοποθετήθηκε ο γνωστός στιχουργός Νίκος Μωραΐτης, με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στόχος του ήταν να αποσαφηνίσει το πλαίσιο που διέπει τα πνευματικά δικαιώματα και να εξηγήσει υπό ποιες προϋποθέσεις οι δημιουργοί μπορούν να εμποδίσουν την ερμηνεία των έργων τους.
Ο Νίκος Μωραΐτης ξεκαθαρίζει ότι, σε ιδεολογικό επίπεδο, τάσσεται κατά των απαγορεύσεων, θέση την οποία, όπως αναφέρει, εφαρμόζει και στα δικά του τραγούδια. Αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί το γεγονός ότι η νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας αναγνωρίζει διακριτά δικαιώματα στον συνθέτη και στον στιχουργό. Ο ίδιος περιγράφει τρεις διαφορετικές περιπτώσεις, ανάλογα με το αν την απαγόρευση επιδιώκει εκείνος που έχει γράψει τόσο τη μουσική όσο και τους στίχους ή ο δημιουργός μόνο ενός από τα δύο μέρη του τραγουδιού.
Απαντώντας, παράλληλα, στην άποψη ότι τέτοιου είδους περιορισμοί αποτελούν αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, επισημαίνει ότι σχετικές προβλέψεις υπάρχουν και στο ευρωπαϊκό δίκαιο.
Ένα ακόμη σημείο στο οποίο στέκεται είναι η διαφορά ανάμεσα στην εμπορική επιτυχία ενός τραγουδιστή και στα δικαιώματα πάνω στο ίδιο το τραγούδι. Όπως υπογραμμίζει, η αναγνωρισιμότητα και τα έσοδα από τις ζωντανές εμφανίσεις μπορεί να συνδέονται με τον ερμηνευτή, όμως η πνευματική ιδιοκτησία του έργου παραμένει στους δημιουργούς του. Χαρακτηριστικά αναφέρει: "η δόξα, η φήμη, τα πολλά χρήματα από τα live πάνε στον τραγουδιστή".
Ο στιχουργός διευκρινίζει, πάντως, ότι η ύπαρξη ενός δικαιώματος δεν σημαίνει πως κάθε τρόπος άσκησής του είναι αυτομάτως νόμιμος. Η τελική κρίση για το αν μια απαγόρευση είναι δικαιολογημένη ή συνιστά κατάχρηση ανήκει στη Δικαιοσύνη, ενώ, όπως τονίζει, οι αναφορές του αφορούν γενικές αρχές και δεν στρέφονται κατά συγκεκριμένων καλλιτεχνών.
Η πλήρης ανάρτηση:
Αφού διευκρινίσω ότι είμαι ιδεολογικά κατά κάθε απαγόρευσης και το τηρώ απαρέγκλιτα στα δικά μου τραγούδια, να ξεκαθαρίσουμε κάποια βασικά και να μη λέμε ό,τι να ‘ναι;
Γράφει κάποιος "αυτό δε συμβαίνει πουθενά στον κόσμο, μόνο στην Ελλάδα". Αυτό συμβαίνει ΠΑΝΤΟΥ. Η Ελλάδα τούς ευρωπαϊκούς νόμους Πνευματικής Ιδιοκτησίας υιοθέτησε, λέτε να τους "σκαρφίστηκε" μόνη της;
Κατά το δίκαιο της Πνευματικής Ιδιοκτησίας λοιπόν, έχουν δικαίωμα και ο συνθέτης και ο στιχουργός να απαγορεύουν αυτοτελώς.
1. Όπου ο συνθέτης είναι και στιχουργός, μπορεί να απαγορεύσει όλο το τραγούδι.
2. Όπου αυτός που απαγορεύει είναι μόνο συνθέτης, μπορεί να απαγορεύσει μόνο τη μουσική. Δηλαδή μπορεί να βγει ο τραγουδιστής να απαγγείλει τους στίχους (περίπτωση Χατζιδακι - Μητσιά) αλλά όχι να τραγουδήσει.
3. Όπου αυτός που απαγορεύει είναι μόνο στιχουργός, μπορεί να βγει η ορχήστρα να παίζει τη μουσική, ο τραγουδιστής να κάνει "λαλαλα", αλλά δεν επιτρέπεται να τραγουδήσει τα λόγια.
Για να το πούμε λίγο πρακτικά: Η δόξα, η φήμη, τα πολλά χρήματα από τα live πάνε στον τραγουδιστή. Η ιδιοκτησία του έργου (μαζί με το κρίσιμο ηθικό δικαίωμα) ανήκει στους δημιουργούς.
Από εκεί και πέρα, το δικαστήριο κρίνει αν υπάρχει ορθή χρήση ή κατάχρηση του δικαιώματος ενός δημιουργού.
Αυτά, ως γενικοί κανόνες και χωρίς να αναφέρομαι σε συγκεκριμένη περίπτωση καλλιτεχνών.