Τα εγκαίνια του εθνικού υπερυπολογιστή "Δαίδαλος" πραγματοποιήθηκαν σήμερα στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Τι είναι ο υπερυπολογιστής "Δαίδαλος"
Ο "Δαίδαλος" είναι ένας ελληνικός υπερυπολογιστής υψηλών επιδόσεων, σχεδιασμένος να υποστηρίζει σύνθετους επιστημονικούς υπολογισμούς, την επεξεργασία τεράστιων όγκων δεδομένων και την ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Η υπολογιστική του ισχύς αναμένεται να ενισχύσει την έρευνα σε τομείς όπως η ιατρική, η κλιματική επιστήμη, η ενέργεια, οι μεταφορές και η βιομηχανική καινοτομία.
Σε αντίθεση με έναν συμβατικό υπολογιστή, ένας υπερυπολογιστής μπορεί να εκτελεί τεράστιο αριθμό υπολογισμών παράλληλα, επιτρέποντας την επίλυση προβλημάτων που απαιτούν πολύ μεγαλύτερη επεξεργαστική ισχύ και χρόνο. Ο "Δαίδαλος" φιλοδοξεί να αποτελέσει βασική υποδομή για την επιστημονική έρευνα και την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογικών εφαρμογών στην Ελλάδα.
Παράλληλα, αποτελεί τον βασικό υπολογιστικό πυρήνα του PHAROS, του ελληνικού εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης, μιας πρωτοβουλίας που επιδιώκει να συνδέσει την υψηλή υπολογιστική ισχύ με προηγμένα εργαλεία, τεχνογνωσία και υπηρεσίες, διευκολύνοντας την ανάπτυξη νέων εφαρμογών από την ερευνητική και επιχειρηματική κοινότητα.
Ποιες δυνατότητες προσφέρει ο "Δαίδαλος"
Η ουσιαστική αξία του "Δαίδαλου" βρίσκεται στις εφαρμογές που μπορεί να υποστηρίξει. Πρόσβαση στις δυνατότητές του προβλέπεται για πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες εταιρείες και δημόσιους φορείς. Δυνατότητες χρήσης θα έχουν επίσης ευρωπαϊκοί οργανισμοί και χώρες που συμμετέχουν στην αντίστοιχη κοινοπραξία.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια αναλαμβάνει ο PHAROS. Ο "Δαίδαλος" παρέχει την απαραίτητη υπολογιστική ισχύ, ενώ ο PHAROS οργανώνει την αξιοποίησή της, προσφέροντας εργαλεία, δεδομένα και τεχνική υποστήριξη για την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στην κοινοπραξία, με επικεφαλής την ΕΔΥΤΕ, συμμετέχουν ο "Δημόκριτος", το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), το Ερευνητικό Κέντρο "Αθηνά", το Υπερταμείο, το ΕΚΕΤΑ, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), το ΙΤΕ, το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) και η ΗΔΙΚΑ.
Οι τρεις βασικές προτεραιότητες του εγχειρήματος είναι η υγεία, η ελληνική γλώσσα και ο πολιτισμός, καθώς και η βιώσιμη ανάπτυξη, με στόχο την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε κρίσιμους τομείς για την κοινωνία και την οικονομία.
Πώς μπορεί να βοηθήσει στην Πολιτική Προστασία
Μία από τις σημαντικότερες εφαρμογές του "Δαίδαλου" αφορά την Πολιτική Προστασία και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών. Ο υπερυπολογιστής μπορεί να εκτελεί ταυτόχρονα δεκάδες προσομοιώσεις για την εξέλιξη μιας πυρκαγιάς, λαμβάνοντας υπόψη διαφορετικές εντάσεις και κατευθύνσεις ανέμου.
Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να αξιολογούν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιες περιοχές ενδέχεται να κινδυνεύσουν μέσα στις επόμενες δύο, έξι ή δώδεκα ώρες και να σχεδιάζουν αποτελεσματικότερα την ανάπτυξη των πυροσβεστικών δυνάμεων.
Αντίστοιχες εφαρμογές μπορούν να αναπτυχθούν για την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση πλημμυρών, όπως εκείνων που προκάλεσε η κακοκαιρία Daniel, αλλά και για την παρακολούθηση καυσώνων, της ξηρασίας και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων. Η αξιοποίηση λεπτομερέστερων μετεωρολογικών και κλιματικών μοντέλων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη εκτίμηση των κινδύνων και στον αποτελεσματικότερο σχεδιασμό προληπτικών μέτρων.
Οι εφαρμογές στην ιατρική έρευνα και τη διάγνωση
Στον τομέα της υγείας, η μεγάλη υπολογιστική ισχύς μπορεί να αξιοποιηθεί για την εκπαίδευση αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης με τη χρήση ιατρικών εικόνων, όπως ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες. Τα συστήματα αυτά μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό πιθανών παθολογικών ευρημάτων και να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το διαγνωστικό έργο των γιατρών.
Η αξιοποίηση τέτοιων εργαλείων θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη για περιφερειακά νοσοκομεία που αντιμετωπίζουν ελλείψεις εξειδικευμένου προσωπικού, χωρίς να υποκαθιστά την ιατρική κρίση και την ευθύνη των επαγγελματιών υγείας.
Σημαντικές προοπτικές διαμορφώνονται επίσης στην εξατομικευμένη ιατρική, στη βιοϊατρική έρευνα και στον σχεδιασμό φαρμάκων. Η δυνατότητα επεξεργασίας μεγάλου όγκου επιστημονικών δεδομένων μπορεί να επιταχύνει την ανάλυση σύνθετων βιολογικών διεργασιών και να υποστηρίξει την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Τι σημαίνει για τη βιομηχανία και την επιστημονική έρευνα
Ο "Δαίδαλος" μπορεί να προσφέρει σημαντικές δυνατότητες και στη βιομηχανία, όπου τα λεγόμενα ψηφιακά δίδυμα επιτρέπουν τη δημιουργία εικονικών αναπαραστάσεων προϊόντων, μηχανημάτων και γραμμών παραγωγής. Μέσω προσομοιώσεων, οι επιχειρήσεις μπορούν να εντοπίζουν πιθανά προβλήματα και να δοκιμάζουν διαφορετικές λύσεις πριν προχωρήσουν στην πραγματική κατασκευή ή εφαρμογή τους.
Παράλληλα, στη φυσική, στη χημεία και στην επιστήμη των υλικών, η αυξημένη υπολογιστική ισχύς μπορεί να επιταχύνει σύνθετους υπολογισμούς και ερευνητικές διαδικασίες, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη νέων υλικών και τεχνολογιών.
Οι δυνατότητες αυτές μπορούν να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων, να διευκολύνουν τη συνεργασία τους με ερευνητικά ιδρύματα και να δημιουργήσουν νέες προοπτικές για την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών.
Τεχνητή Νοημοσύνη για την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αξιοποίηση του "Δαίδαλου" για την ανάπτυξη εφαρμογών που κατανοούν καλύτερα την ελληνική γλώσσα. Η επεξεργασία μεγάλων συλλογών ελληνικών κειμένων μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία γλωσσικών μοντέλων που ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής, χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από συστήματα που έχουν σχεδιαστεί κυρίως για τα αγγλικά.
Οι εφαρμογές αυτές θα μπορούσαν να ενισχύσουν υπηρεσίες όπως ο ψηφιακός βοηθός του gov.gr, τα εργαλεία αυτόματης μετάφρασης και η ψηφιοποίηση ιστορικών αρχείων. Παράλληλα, μπορούν να υποστηρίξουν τη δημόσια διοίκηση και να συμβάλουν στην ανάπτυξη λύσεων για την κυβερνοασφάλεια.
Η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση σε ψηφιακό περιεχόμενο, να ενισχύσει τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και να προσφέρει νέα εργαλεία σε ερευνητές, εκπαιδευτικούς και δημόσιους οργανισμούς.
Η χρηματοδότηση και η ευρωπαϊκή διάσταση του έργου
Το έργο του "Δαίδαλου" εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας "Ελλάδα 2.0" και χρηματοδοτείται με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω του προγράμματος NextGenerationEU και της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC.
Η ανάπτυξη της υποδομής αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στον ευρωπαϊκό χάρτη των υπερυπολογιστικών συστημάτων. Παράλληλα, δημιουργεί προοπτικές για την αναβάθμιση των ερευνητικών δυνατοτήτων της χώρας, την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης και τη στενότερη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, επιχειρήσεων και δημόσιων φορέων.
Το ζητούμενο είναι η υπολογιστική ισχύς του "Δαίδαλου" να μετατραπεί σε πρακτικές λύσεις για την κοινωνία και την οικονομία, ενισχύοντας την επιστημονική έρευνα, την καινοτομία και την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στην Ελλάδα.