Εντυπωσιακή πανσέληνος, έκλειψη και πεφταστέρια

Καθώς σουρουπώνει τη Δευτέρα 7 Αυγούστου θα κάνει τη μεγαλοπρεπή εμφάνισή της

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Εντυπωσιακή πανσέληνος, έκλειψη και πεφταστέρια

Τη βλέπουμε ξαπλωμένοι στο κρεβάτι μας, χωρίς να χρειάζεται να σηκώσουμε το κεφάλι μας ψηλά στον ουρανό και αυτό μας αρέσει. Όσο περισσότερα στοιχεία περιέχει η ατμόσφαιρα, τόσο πιο πορφυρένιο είναι το χρώμα της. Καθώς σουρουπώνει τη Δευτέρα 7 Αυγούστου θα κάνει τη μεγαλοπρεπή εμφάνισή της και εκεί λίγο πριν τις 9 το βράδυ ένα μικρό τμήμα της θα «κρυφτεί» πίσω από τη Γη. Η μερική έκλειψη Σελήνης, ένα σπάνιο αστρονομικό φαινόμενο, είναι το «δώρο» που επιφυλάσσει η φετινή αυγουστιάτικη πανσέληνος σε μικρούς και μεγάλους, ρομαντικούς, επιστήμονες, ερασιτέχνες φωτογράφους και παρατηρητές των ουράνιων σωμάτων. Για τους ξενύχτηδες, τη μοναδική αυτή βραδιά, η ακριβής ώρα που θα διέλθει η Σελήνη από τον τοπικό μεσημβρινό είναι στη 1.38, ξημερώματα 8ης Αυγούστου.

Ο Ιωάννης Σειραδάκης, διεθνώς αναγνωρισμένος αστροφυσικός, ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ και ευρύτερα γνωστός για τη μελέτη του Μηχανισμού των Αντικυθήρων άφησε για λίγο στην άκρη τη δύσκολη επιστημονική ορολογία και του νόμους της Φυσικής και μίλησε στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) για την ομορφιά της ουράνιας ενατένισης και το εντυπωσιακό φαινόμενο της 7ης Αυγούστου, εξηγώντας πως ανάμεσα στις 8.30-9.30 μ.μ. θα μπορέσουμε να παρατηρήσουμε ότι η Γη είναι σφαιρική, καθώς η σκιά της θα αποτυπωθεί κυκλική πάνω στην επιφάνεια της πανσελήνου!

«Η γνώση κάνει την ομορφιά ομορφότερη», διαβεβαιώνει ο καθηγητής και δίνει οδηγίες για μία επιτυχημένη «συλλογή» πεφταστεριών σε αυτούς, που θα έχουν την τύχη να βρίσκονται κοντά σε κάποια παραλία, εκεί στις 11-13 Αυγούστου: «Διαλέξτε ένα σκοτεινό μέρος, μακριά από τα φώτα της πόλης, ξαπλώστε αναπαυτικά σε μια πολυθρόνα ή στην άμμο με τους φίλους σας, και όταν περάσει το δειλινό, αρχίστε να μετράτε πεφταστέρια. Και αν κάνετε και μια ευχή, ας είναι καλή και ας πιάσει τόπο».

Γιατί η πανσέληνος του Αυγούστου είναι τόσο φημισμένη; Είναι ότι η νύχτα γίνεται πιο φωτεινή, είναι το χρώμα της πορφύρας, που προδιαθέτει για περισσότερο ρομαντισμό, είναι ότι το καλοκαίρι ο κόσμος έχει μία πιο χαλαρή διάθεση;

Περίπου όλα αυτά! Πανσέληνο έχουμε όταν η Σελήνη βρίσκεται αντιδιαμετρικά (ως προς τη Γη) από τον Ήλιο. Έτσι, η πανσέληνος είναι ορατή (δηλαδή βρίσκεται πάνω από τον ορίζοντα) από έναν τόπο, μόνο όταν ο Ήλιος βρίσκεται κάτω από τον ορίζοντα, δηλαδή τις βραδινές ώρες. Όσο πιο χαμηλά (κάτω από τον ορίζοντα) βρίσκεται ο Ήλιος τη στιγμή της πανσελήνου, τόσο πιο ψηλά στον ουρανό θα δούμε τη Σελήνη και αντιθέτως!

Όλοι γνωρίζουμε ότι οι μέρες του καλοκαιριού είναι μεγαλύτερες και οι νύχτες μικρότερες. Αυτό συμβαίνει γιατί το καλοκαίρι ο Ήλιος δεν κατεβαίνει χαμηλά κάτω από τον ορίζοντα. Έτσι τον Αύγουστο, το κατακαλόκαιρο, το ύψος της αντιδιαμετρικής πανσελήνου είναι μικρό και εύκολα τη βλέπουμε ξαπλωμένοι στο κρεβάτι μας ή σε μία πολυθρόνα, χωρίς να χρειάζεται να σηκώσουμε το κεφάλι μας ψηλά στον ουρανό και αυτό μας αρέσει! Καθώς μάλιστα, κοντά στον ορίζοντα, το φως της διατρέχει μεγαλύτερο πάχος ατμόσφαιρας, η οποία σύμφωνα με τους νόμους της Φυσικής απορροφά και διαχέει επιλεκτικά τα κυανά χρώματα, η Σελήνη παίρνει το χρώμα της πορφύρας.

Ποια στοιχεία στην ατμόσφαιρα επηρεάζουν το χρώμα της Σελήνης;

Οι υδρατμοί, η σκόνη και οι ρύποι επηρεάζουν το χρώμα της Σελήνης και του Ήλιου. Στους ρύπους συμπεριλαμβάνονται τόσο οι ανθρωπογενείς (καύσεις από αστικές ή βιομηχανικές πηγές, αγροτικές ή γεωργικές πηγές, κ.α.), όσο και οι φυσικοί (αποσάθρωση από ανέμους, πυρκαγιές δασών, ηφαιστειακές εκρήξεις, μετακινήσεις άμμου, κ.α.). Ουδέν κακόν, όμως, αμιγές καλού, όπως μας δίδαξαν οι στωικοί φιλόσοφοι! Όσο περισσότερα στοιχεία περιέχει η ατμόσφαιρα, τόσο πιο όμορφα και πορφυρένια είναι τα ηλιοβασιλέματα και οι ανατολές ή δύσεις της Σελήνης? Και τόσο πιο κυανός ζωγραφίζεται ο ουρανός στον οποίο διαχέεται το φως.

Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της φετινής αυγουστιάτικης πανσελήνου και ποια είναι η ακριβής ώρα της;

Η ακριβής ώρα της αυγουστιάτικης πανσελήνου είναι στη 1.38 ξημερώματα της 8ης Αυγούστου. Όμως στις 7 Αυγούστου, το βραδάκι, σχεδόν πανσέληνο, θα συμβεί ένα σχετικά σπάνιο αστρονομικό φαινόμενο: Καθώς η Σελήνη θα κινείται σχεδόν αντιδιαμετρικά του Ήλιου, ένα μικρό τμήμα αυτής θα «κρυφτεί» πίσω από τη Γη μας, η σκιά της οποίας θα αποτυπωθεί κυκλική, πάνω στην επιφάνεια της πανσελήνου. Δηλαδή θα έχουμε μια «μερική έκλειψη Σελήνης». Το φαινόμενο θα έχει αρχίσει λίγο πριν ανατείλει η Σελήνη (στις 8 και 20) και θα κορυφωθεί στις 9 και 20 το βράδυ. Ας σημειωθεί, ότι οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν πολύ καλά ότι η γη είναι σφαιρική, παρατηρώντας το κυκλικό σχήμα της σκιάς της Γης κατά τις σεληνιακές εκλείψεις.

Ποιο μέρος της Ελλάδας έχει φέτος μεγαλύτερο επιστημονικό ενδιαφέρον για την παρακολούθηση του φαινομένου;

Οι πανσέληνοι και οι εκλείψεις της Σελήνης, όταν συμβαίνουν, φαίνονται από όλο το ημισφαίριο της Γης από το οποίο είναι ορατή η Σελήνη, διότι η σκιά που αφήνει πίσω της η Γη είναι τόσο μεγάλη, ώστε καλύπτει ολόκληρη τη Σελήνη. Γενικά, εκλείψεις συμβαίνουν όταν ο Ήλιος, η Γη και η Σελήνη βρίσκονται σε ευθεία γραμμή. Η Σελήνη περιφέρεται γύρω από τη Γη με περίοδο περίπου ενός μηνός. Όταν η Γη παρεμβάλλεται ανάμεσα στον Ήλιο και τη Σελήνη έχουμε σεληνιακή έκλειψη. Αντιθέτως, όταν η Σελήνη παρεμβάλλεται μεταξύ του Ήλιου και της Γης, έχουμε ηλιακή έκλειψη.

Φέτος, δεκατέσσερις ημέρες μετά την αυγουστιάτικη πανσέληνο, στις 21 Αυγούστου, θα συμβεί αυτό ακριβώς: Μία ολική έκλειψη Ηλίου, ορατή από τη Βόρειο Αμερική (δυστυχώς μη ορατή από τη χώρα μας). Μία πολυμελής αποστολή, υπό την αιγίδα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (καθηγητές, φοιτητές -μεταπτυχιακοί και προπτυχιακοί, ερασιτέχνες αστρονόμοι) θα μεταβεί στις Ηνωμένες Πολιτείες (στο Salem, Oregon και στο Carbondale, Illinois) με εξειδικευμένα όργανα παρατήρησης. Στην αποστολή θα συμμετάσχουν και διακεκριμένοι συνάδελφοι από το εξωτερικό. Σκοπός της αποστολής είναι ο εντοπισμός χημικών στοιχείων στην ατμόσφαιρα του Ήλιου, η μέτρηση της θερμοκρασίας της και η μελέτη δυναμικών φαινομένων (εκρήξεις στη φωτόσφαιρα και χρωμόσφαιρα, ταχύτητα εκροών κ.α.). Εκτιμούμε πως θα έχουμε τα πρώτα προς δημοσίευση αποτελέσματα μετά από λίγους μήνες.

Είναι δύσκολο για εσάς να αφεθείτε ως απλός παρατηρητής στην ομορφιά του ολόγιομου φεγγαριού, μίας ολικής έκλειψης Ηλίου, κ.λπ. ή η επιστημονική γνώση των φαινομένων κάνει ακόμη πιο γοητευτικά τα θεάματα;

Καθόλου δύσκολο! Πολλές φορές μάλιστα, παρακολουθώντας τα καταπληκτικά θεάματα που μας προσφέρει η Φύση, ιδιαιτέρως κατά τις ολικές ηλιακές εκλείψεις, γοητευόμαστε από τη μαγεία του φαινομένου, ξεχνιόμαστε και μετά τρέχουμε να προλάβουμε να πάρουμε τις απαιτητικές αστρονομικές φωτογραφίες για τη μετέπειτα μελέτη των επιστημονικών δεδομένων μας. Αυτό μας έχει συμβεί επανειλημμένα, παρόλες τις δοκιμές προετοιμασίας. Μην ξεχνάτε, η γνώση κάνει την ομορφιά ομορφότερη.

Το περσινό καλοκαίρι παρατηρήσαμε μία εντυπωσιακή «βροχή Περσειδών». Φέτος έχουμε να περιμένουμε κάποιο ξεχωριστό φαινόμενο;

Κάθε χρόνο λαμβάνει χώρα το φαινόμενο αυτό, την ίδια εποχή. Πέρυσι το φαινόμενο ήταν απολαυστικό, διότι η Σελήνη είχε δύσει νωρίς και στον σκοτεινό, εβένινο ουρανό είχαμε την τύχη να μετράμε 1-2 διάττοντες (πεφταστέρια) ανά λεπτό. Βρισκόμουν στη Νότια Κρήτη, στη Σούγια με μία ωραία παρέα. Ξαπλώσαμε κυκλικά στην αμμουδιά και ο καθένας κοίταζε διαφορετική περιοχή του ουρανού. Όταν ένας διάττοντας διέσχιζε τον ουρανό τον μετρούσαμε φωναχτά. Μετά από μία ώρα είχαμε μετρήσει πάνω από 70.

Φέτος το μέγιστο της βροχής διαττόντων αστέρων θα λάβει χώρα 11-13 Αυγούστου. Η Σελήνη, με φωτισμένη επιφάνεια κατά 80% (τρίτο τέταρτο) θα ανατείλει και θα φωτίσει έντονα τον ουρανό μετά τις 12:00 τα μεσάνυχτα. Μπορεί να μη δούμε 80-100 διάττοντες την ώρα, αλλά σίγουρα θα βλέπουμε περίπου έναν κάθε 1,5-2 λεπτά.

Οι διάττοντες, εμφανίζονται σε διάφορα σημεία του ουρανού, αλλά όλοι φαίνεται να προέρχονται από βόρεια- βόρειοανατολικά, εκεί που βρίσκεται ο αστερισμός του Περσέα. Δεν είναι αστέρια, ούτε πλανήτες, ούτε καν μικρά βράχια που πέφτουν από τον ουρανό: Είναι μικρά σωματίδια, σαν κόκκοι άμμου, υπολείμματα ενός παλιού κομήτη, που στην αέναη, ετήσια τροχιά της γύρω από τον Ήλιο, η Γη τα συναντά κάθε Αύγουστο, καθώς πάντα, κάθε Αύγουστο, αυτή κινείται προς τον αστερισμό του Περσέα.

Διαλέξτε ένα σκοτεινό μέρος, μακριά από τα φώτα της πόλης, ξαπλώστε αναπαυτικά σε μια πολυθρόνα ή στην άμμο με τους φίλους σας και, όταν περάσει το δειλινό, αρχίστε να μετράτε πεφταστέρια. Και αν κάνετε και μια ευχή, ας είναι καλή και ας πιάσει τόπο.

ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΜΙΑ ΜΕΣΗ «ΒΡΟΧΗ» 21 Απρ 2021 | 10:21

Λυρίδες: Πότε κορυφώνονται στην Ελλάδα τα πρώτα "πεφταστέρια" της άνοιξης

Οι Λυρίδες, η πρώτη αξιόλογη βροχή από "πεφταστέρια" της άνοιξης, θα κορυφωθούν στον ουρανό του βορείου ημισφαιρίου, όπου ανήκει και η Ελλάδα.

ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΟΣ 08 Μαϊ 2021 | 21:58

Πέθανε ο επιχειρηματίας Θανάσης Λαβίδας – Ήταν ο βασικός μέτοχος της Lavipharm

Ο βασικός μέτοχος της Lavipharm νοσηλευόταν τις τελευταίες ημέρες σε νοσοκομείο της Αθήνα, χτυπημένος από την λευχαιμία.

ΑΝΑΤΡΟΠΗ 08 Μαϊ 2021 | 21:45

Νέα Σμύρνη: Απόπειρα βιασμού καταγγέλλει ένα από τα θύματα του 22χρονου επιδειξία

Μετά από τη νέα καταγγελία για βιασμό, δεν αποκλείει ο 22χρονος επιδειξίας να φτάσει στο εδώλιο όχι πλέον για πλημμέλημα, αλλά για κακούργημα.

ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΤΟΥ ΣΤΟ YOUTUBE 08 Μαϊ 2021 | 19:39

Θ. Κατσανέβας: Όταν τραγουδούσε και έπαιζε στην κιθάρα του την Αθανασία του Χατζιδάκι [βίντεο]

Ο Θ. Κατσανέβας, που έφυγε σήμερα από τη ζωή, έγραφε στίχους και μουσική - Στα νιάτα του είχε ασχοληθεί επαγγελματικά με το τραγούδι στις μπουάτ της Πλάκας.

ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥΣ 08 Μαϊ 2021 | 19:23

Αυτή είναι η σπείρα των Γεωργιανών που "ρήμαζε" σπίτια στην Αττική

Οι τέσσερις αλλοδαποί συνελήφθησαν στις 19 Απριλίου από άνδρες της υποδιεύθυνσης Ασφαλείας Νοτιοανατολικής Αττικής, καθώς διέπρατταν ληστείες και κλοπές σε σπίτια.

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗ ΟΔΗΓΙΑ 08 Μαϊ 2021 | 18:52

ΥΠΑ: Παρατείνονται έως 14 Μαΐου οι περιορισμοί στις πτήσεις εσωτερικού - Ποιες εξαιρούνται

Παρατείνεται έως την Παρασκευή 14 Μαΐου 2021 και ώρα 06:00 το πρωί, η αεροπορική οδηγία που αφορά πτήσεις εσωτερικού.

ΕΝ ΟΨΕΙ ΤΟΥ ΑΝΟΙΓΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ 08 Μαϊ 2021 | 18:09

Φαρμακεία: Δύο δωρεάν self test μόνο για εκπαιδευτικούς και μαθητές από τη Δευτέρα έως τις 12 Μαΐου

Οι εργαζόμενοι του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα θα μπορούν να παραλάβουν δωρεάν 2 self tests από την Πέμπτη 13 Μαΐου μέχρι και την Τετάρτη 19 Μαΐου.

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΜΕΤΕΟ 08 Μαϊ 2021 | 17:59

Αλλάζει το σκηνικό του καιρού την Κυριακή: Κατακόρυφη πτώση θερμοκρασίας & ισχυροί άνεμοι [χάρτες]

Διαφορετικό "πρόσωπο" θα παρουσιάσει ο καιρός την Κυριακή, καθώς η θερμοκρασία θα σημειώσει αισθητή πτώση.

Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ 08 Μαϊ 2021 | 17:56

Κορονοϊός: "Βράζει" η Αττική με 1.122 κρούσματα - 285 μολύνσεις στη Θεσσαλονίκη, 108 στην Αιτωλοακαρνανία, 72 στην Βοιωτία

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, από τα 2.461 νέα κρούσματα που επιβεβαιώθηκαν σήμερα στο σύνολο της χώρας, τα 1.122 εντοπίζονται στην Αττική.

ΗΜΕΡΗΣΙΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 08 Μαϊ 2021 | 17:31

Κορονοϊός: 2.461 νέα κρούσματα - 68 νεκροί, 737 οι διασωληνωμένοι

Ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε 2.461 νέα κρούσματα κορονοϊού και 68 θανάτους στη χώρα το τελευταίο 24ωρο.

ΣΑΛΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΜΕ ΤΟΝ ΟΔΗΓΟ 08 Μαϊ 2021 | 16:53

Πειθαρχικό για τον οδηγό λεωφορείου μετά την ρατσιστική επίθεση σε μετανάστη

Ο Οργανισμός Συγκοινωνιών καταδίκασε το περιστατικό και ενεργοποίησε πειθαρχικές διαδικασίες για τον εν λόγω οδηγό.

ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 08 Μαϊ 2021 | 16:34

Πώς θα ανοίξουν σχολεία, βρεφονηπιακοί σταθμοί, αθλητισμός και κολυμβητήρια - Τι ισχύει με τη νέα ΚΥΑ

Από 10 Μαΐου, επαναλειτουργούν τα νηπιαγωγεία, τα δημοτικά και τα γυμνάσιατα, ενώ μία εβδομάδα αργότερα ξεκινούν οι παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί και τα ωδεία.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΑΣΟΥ ΤΟΥ NBA 08 Μαϊ 2021 | 15:53

Κυριάκος Πιερρακάκης: Στα γυρίσματα της ταινίας της Disney "Greek Freak" - Για την ζωή του Γιάννη Αντετοκούνμπο

Η ταινία θα περιγράψει την πορεία του Έλληνα άσου Γιάννη Αντετοκούνμπο από τα Σεπόλια ως τα γήπεδα του NBA.