Φώτα με ραγκουτσάρια και μωμόγερους

Εθιμα και εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα για την γιορτή των Φώτων.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Φώτα με ραγκουτσάρια και μωμόγερους

Θεοφάνεια, Επιφάνεια ή Φώτα, τρεις διαφορετικές ονομασίες για μία μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο ή Βαπτιστή. Η ονομασία της προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, που σύμφωνα με τις Γραφές συνέβη κατά τη Βάπτιση του Ιησού. Από τότε και το Βάπτισμα των χριστιανών, δεν είναι «εν ύδατι», όπως το βάπτισμα «μετανοίας» του Ιωάννη, αλλά «εν Πνεύματι Αγίω».

Στις Δυτικές Εκκλησίες, τα Θεοφάνεια είναι περισσότερο συνδεδεμένα με την προσέλευση και την προσκύνηση των Τριών Μάγων στη Φάτνη της Γέννησης του Ιησού.

Τα Επιφάνεια δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα πότε καθιερώθηκε να εορτάζονται. Ωστόσο, σίγουρα αποτελούν μία από τις αρχαιότερες εορτές της Εκκλησίας μας. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς κάνει λόγο για κάποιους αιρετικούς Γνωστικούς που από τις αρχές του 2ου αι. γιόρταζαν τη Βάπτιση του Ιησού. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει την εορτή ως αρχαία πανήγυρη στην Αντιόχεια τη Μεγάλη και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί. Κατά τον 4ο αι. τα Θεοφάνεια γιορτάζονται πλέον με λαμπρότητα σε όλη την Εκκλησία ως εορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας διά του Αγίου Βαπτίσματος, εξ ου και η ονομασία «Τα Φώτα», εορτή «των Φώτων». Είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου που ξεκινά με τα Χριστούγεννα και εορτάζονται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου.

Ο Μέγας Αγιασμός που λαμβάνει χώρα εντός των Εκκλησιών και η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού που ακολουθεί τον Μεγάλο Αγιασμό είναι οι δύο κυριότερες τελετές των Θεοφανείων: ο Σταυρός καταδύεται σε θαλάσσιο χώρο λιμανιών, σε όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού, κατά μίμηση της Βάπτισης του Θεανθρώπου. Στην πρωτεύουσα, η επίσημη κατάδυση ορίστηκε να γίνεται από το 1900 στον Πειραιά, ενώ παρόμοιες τελετές γίνονται σε όλους τους νομούς της χώρας.

Η Ελλάδα είναι πλούσια σε έθιμα και εκδηλώσεις για την εορτή των Φώτων: αρχής γενομένης από την παραμονή της, τα κάλαντα των Φώτων ψάλλονται από τα παιδιά σε πολλές παραλλαγές. Οι περισσότερες αρχίζουν με τους στίχους «Σήμερα είν' τα Φώτα και ο φωτισμός / και χαρά μεγάλη και αγιασμός?». Επιπλέον, ο Αγιασμός των οικιών από τους ιερείς, ο οποίος στην Ελλάδα γίνεται για πρώτη φορά την παραμονή των Θεοφανείων και λέγεται «Μικρός Αγιασμός» ή «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση». Με την Πρωτάγιαση, ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια και με το Σταυρό και ένα κλονί βασιλικό «αγιάζει» ή «φωτίζει» (ραντίζει) τους χώρους των σπιτιών για να φύγει μακριά κάθε κακό. Επιπρόσθετα, έθιμο αποτελεί και το «πιάσιμο του Σταυρού» από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες, κατά την τελετή της Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού. Γίνεται από νεαρά, κυρίως, άτομα που βουτούν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν πρώτα τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των συντοπιτών τους.

Αλλά και τα ρουγκατσάρια, οι αράπηδες, οι καμήλες, οι μπαμπόγεροι, οι μωμόγεροι, οι φωταράδες είναι κάποια από τα έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα και τις διονυσιακές γιορτές αλλά και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας και αναβιώνουν κάθε χρόνο τις ημέρες των Θεοφανείων:

- Στη Θεσσαλία, ανήμερα της εορτής αναβιώνουν τα ρουγκάτσια (ρουγκατσάρια). Αποτελούνταν από ομάδες (10-15 μεταμφιεσμένων ατόμων) οι οποίες περιφέρονταν από σπίτι σε σπίτι παίρνοντας την ανάλογη αμοιβή. Μερικά από τα απαραίτητα μέλη του κάθε ομίλου ήταν ο γαμπρός, η νύφη (νέος μεταμφιεσμένος), ο παπάς, ο παππούς, ο γιατρός και οι «αρκουδιάρηδες», ενώ εντυπωσιάζει ο αριθμός των τραγουδιών με τα οποία οι ρουγκατσάρηδες συνόδευαν το πέρασμά τους.

- Στην Καστοριά, αναβιώνουν τα «ραγκουτσάρια». Οι κάτοικοι μεταμφιέζονται και με μάσκες που έχουν συμβολικό χαρακτήρα, αφού η όψη τους είναι τρομακτική, αποσκοπούν στο να ξορκίσουν το κακό από την πόλη. Μάλιστα, ζητιανεύουν από τον κόσμο την ανταμοιβή τους, επειδή διώχνουν τα κακά πνεύματα.

- Το ίδιο έθιμο ζει και σε χωριά της Δράμας με την ονομασία ροκατζάρια. Οι κάτοικοι με τρομακτικές μάσκες και εκκωφαντικούς θορύβους από τα κουδούνια που φέρουν περιφέρονται στους δρόμους.

Φώτα με ραγκουτσάρια και μωμόγερους

- Τα μπαμπούγερα, πάλι, είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εθιμικές παραδόσεις στην Καλή Βρύση της Δράμας. Από το πρωί της παραμονής, οι γυναίκες σκορπίζουν με το δεξί χέρι στάχτη γύρω από το σπίτι προφέροντας ξορκιστικές λέξεις για να φύγουν τα καλακάντζουρα και να μην έχει φίδια το καλοκαίρι. Μετά το τέλος της τελετής του αγιασμού των υδάτων τα μπαμπούγερα συγκεντρώνονται έξω από την εκκλησία. Η αμφίεσή τους είναι ζωόμορφη και ομάδες - ομάδες ή χωριστά γυρίζουν τους δρόμους του χωριού κυνηγώντας όσους συναντούν και ζητώντας συμβολικά κάποιο φιλοδώρημα.

Φώτα με ραγκουτσάρια και μωμόγερους - εικόνα 2

- Οι μωμόγεροι είναι ποντιακό έθιμο από τα αρχαία χρόνια μέχρι και τις ημέρες μας. Είναι σατιρικό και αναβιώνεται κατά τη διάρκεια της περιόδου των Χριστουγέννων μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου, αλλά μερικές φορές και έως τα μέσα του Φεβρουαρίου. Λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης των Ποντίων, το έθιμο ήταν μια μορφή αναγνώρισης της ελληνικής προέλευσής τους και ένας τρόπος να ξεχαστούν από την τουρκική δουλεία και τις βίαιες εξισλαμίσεις.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

`
ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗ ΥΠΟΘΕΣΗ 05 Δεκ 2020 | 12:49

Τραγωδία στη Θεσσαλονίκη: Ξεκληρίστηκε οικογένεια από τον κορονοϊό - Τρεις νεκροί σε 48 ώρες

Το δυσάρεστο γεγονός έφερε στη δημοσιότητα ο Πατήρ Γεώργιος Αντωνίου, δημοσιογράφος και εφημέριος του Αγίου Γεωργίου Προμπονά.

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ 05 Δεκ 2020 | 12:29

Επέτειος Γρηγορόπουλου: Κλείνουν έξι σταθμοί του Μετρό την Κυριακή υπό το φόβο επεισοδίων

Θα κλείσουν οι σταθμοί Ομόνοια, Πανεπιστήμιο, Σύνταγμα, Ακρόπολη, Μοναστηράκι και Βικτώρια στις γραμμές 1,2 και 3 του Μετρό. .

ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΣΤΗ Β.ΕΛΛΑΔΑ 05 Δεκ 2020 | 11:17

Γώγος: Δε μιλάμε για άρση των μέτρων - Ακόμη δεν υπάρχει εισήγηση για το λιανεμπόριο

"Αν δε δούμε τη βελτίωση των δεδομένων μέσα στα νοσοκομεία, τότε δεν μπορούμε να μιλάμε για άρση των μέτρων", τόνισε ο κ. Γώγος.

ΑΠΟ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ 05 Δεκ 2020 | 11:15

Δημόσιο: Αναρτήθηκαν οι θέσεις με τις αποσπάσεις και τις μετατάξεις - Σε ποιους φορείς υπάρχουν ανάγκες

Αναρτήθηκαν από το υπουργείο Εσωτερικών οι θέσεις για μετατάξεις και αποσπάσεις.

ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΠΑΡΤΙΔΕΣ 05 Δεκ 2020 | 10:52

Ερευνητής Παυλάκης για το εμβόλιο κορονοϊού: Θα πονάει λίγο περισσότερο, αλλά θα είναι παροδικό - Δεν υπάρχει κίνδυνος

"Σε σχέση με άλλα εμβόλια, αυτό θα πονάει λίγο παραπάνω. Θα είναι όμως κάτι παροδικό" εξηγεί.ο Γιώργος Παυλάκης.

ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΗΣ ΕΛ.ΑΣ. 05 Δεκ 2020 | 10:29

Επέτειος Γρηγορόπουλου: Και επισήμως απαγόρευση διαδηλώσεων την Κυριακή - Βαριά πρόστιμα ως 5.000 ευρώ

Με Απόφαση του Αρχηγού της ΕΛΑΣ, απαγορεύονται σε όλη την επικράτεια, όλες οι δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις ενόψει της επετείου της δολοφονίας Γρηγορόπουλου. Κλειστοί θα παραμείνουν 6 σταθμοί του Μετρό από τις 8 το πρωί της Κυριακής.

ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΧΝΗΣ 05 Δεκ 2020 | 10:15

Εκρηξη ΑΤΜ στη Θεσσαλονίκη: Ατζαμήδες ληστές ανατίναξαν τα μισά καταστήματα της γειτονιάς

Λίγο πριν τις 5 τα ξημερώματα άγνωστοι ανατίναξαν ΑΤΜ που βρίσκεται στην οδό Αγνώστου Στρατιώτου, στην περιοχή της Πολίχνης.

ΘΑΝΑΤΩΘΗΚΑΝ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ 05 Δεκ 2020 | 09:54

Kορονοϊός και στα μινκ: "Μετακόμιση" στην Ελλάδα εξετάζουν οι Δανοί εκτροφείς

Τη μετεγκατάσταση των επαγγελματικών τους δραστηριοτήτων στη Βόρεια Ελλάδα εξετάζουν Δανοί εκτροφείς μινκ.

ΝΕΟ LOCKDOWN ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ 05 Δεκ 2020 | 09:46

Μέτρα Πολυτεχνείου και για την επέτειο Γρηγορόπουλου: 5.000 αστυνομικοί με drones και "Αίαντες" στους δρόμους

Ανησυχία των αρμόδιων αξιωματικών είναι η τυχόν εκδήλωση καταδρομικών επιθέσεων ή "έκτακτων" αιφνιδιαστικών συγκεντρώσεων.

"ΑΡΓΗ Η ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ" 05 Δεκ 2020 | 09:27

Πρόβλεψη Σαρηγιάννη: Αυτά θα είναι τα κρούσματα ανά βδομάδα μέχρι τέλος του έτους - Πρόωρο το άνοιγμα της αγοράς

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του κ. Σαρηγιάννη, στις 8 Δεκεμβρίου τα κρούσματα θα έχουν διαμορφωθεί στα 1.475 κρούσματα ανά ημέρα.

ΠΟΥ ΘΑ ΓΙΝΟΥΝ ΟΙ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ 05 Δεκ 2020 | 09:21

Κωδικός "εμβόλιο": Η νέα μεγάλη πρόκληση για την Ελλάδα - Το σχέδιο για την επιχείρηση "μαμούθ"

Βρίσκεται σε εξέλιξη η δημιουργία 1.018 εμβολιαστικών κέντρων σε όλη την Ελλάδα και εκτιμάται ότι θα μπορούν να εμβολιάζονται μηνιαίως 2.117.440 πολίτες.

ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 05 Δεκ 2020 | 08:58

Αγώνας δρόμου για την παραγωγή του ελληνικού rapid test - Ποιοι συμμετέχουν

Το στοίχημα τώρα είναι η ανεύρεση εταιρείας που θα μπορέσει να παράξει μαζικά τα μονοκλωνικά αντισώματα για το πρώτο ελληνικό rapid τεστ.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 05 Δεκ 2020 | 08:51

Ελεύθεροι οι τρεις Ελληνες ναυτικοί που ήταν όμηροι στα χέρια πειρατών της Νιγηρίας

Αίσιο τέλος στην περιπέτεια των τριών Ελλήνων ναυτικών του πλοίου "STELIOS K" που είχαν απαχθεί από πειρατές στη θαλάσσια περιοχή της Νιγηρίας.