Φώτα με ραγκουτσάρια και μωμόγερους

Εθιμα και εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα για την γιορτή των Φώτων.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Φώτα με ραγκουτσάρια και μωμόγερους

Θεοφάνεια, Επιφάνεια ή Φώτα, τρεις διαφορετικές ονομασίες για μία μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο ή Βαπτιστή. Η ονομασία της προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, που σύμφωνα με τις Γραφές συνέβη κατά τη Βάπτιση του Ιησού. Από τότε και το Βάπτισμα των χριστιανών, δεν είναι «εν ύδατι», όπως το βάπτισμα «μετανοίας» του Ιωάννη, αλλά «εν Πνεύματι Αγίω».

Στις Δυτικές Εκκλησίες, τα Θεοφάνεια είναι περισσότερο συνδεδεμένα με την προσέλευση και την προσκύνηση των Τριών Μάγων στη Φάτνη της Γέννησης του Ιησού.

Τα Επιφάνεια δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα πότε καθιερώθηκε να εορτάζονται. Ωστόσο, σίγουρα αποτελούν μία από τις αρχαιότερες εορτές της Εκκλησίας μας. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς κάνει λόγο για κάποιους αιρετικούς Γνωστικούς που από τις αρχές του 2ου αι. γιόρταζαν τη Βάπτιση του Ιησού. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει την εορτή ως αρχαία πανήγυρη στην Αντιόχεια τη Μεγάλη και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί. Κατά τον 4ο αι. τα Θεοφάνεια γιορτάζονται πλέον με λαμπρότητα σε όλη την Εκκλησία ως εορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας διά του Αγίου Βαπτίσματος, εξ ου και η ονομασία «Τα Φώτα», εορτή «των Φώτων». Είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου που ξεκινά με τα Χριστούγεννα και εορτάζονται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου.

Ο Μέγας Αγιασμός που λαμβάνει χώρα εντός των Εκκλησιών και η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού που ακολουθεί τον Μεγάλο Αγιασμό είναι οι δύο κυριότερες τελετές των Θεοφανείων: ο Σταυρός καταδύεται σε θαλάσσιο χώρο λιμανιών, σε όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού, κατά μίμηση της Βάπτισης του Θεανθρώπου. Στην πρωτεύουσα, η επίσημη κατάδυση ορίστηκε να γίνεται από το 1900 στον Πειραιά, ενώ παρόμοιες τελετές γίνονται σε όλους τους νομούς της χώρας.

Η Ελλάδα είναι πλούσια σε έθιμα και εκδηλώσεις για την εορτή των Φώτων: αρχής γενομένης από την παραμονή της, τα κάλαντα των Φώτων ψάλλονται από τα παιδιά σε πολλές παραλλαγές. Οι περισσότερες αρχίζουν με τους στίχους «Σήμερα είν' τα Φώτα και ο φωτισμός / και χαρά μεγάλη και αγιασμός?». Επιπλέον, ο Αγιασμός των οικιών από τους ιερείς, ο οποίος στην Ελλάδα γίνεται για πρώτη φορά την παραμονή των Θεοφανείων και λέγεται «Μικρός Αγιασμός» ή «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση». Με την Πρωτάγιαση, ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια και με το Σταυρό και ένα κλονί βασιλικό «αγιάζει» ή «φωτίζει» (ραντίζει) τους χώρους των σπιτιών για να φύγει μακριά κάθε κακό. Επιπρόσθετα, έθιμο αποτελεί και το «πιάσιμο του Σταυρού» από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες, κατά την τελετή της Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού. Γίνεται από νεαρά, κυρίως, άτομα που βουτούν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν πρώτα τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των συντοπιτών τους.

Αλλά και τα ρουγκατσάρια, οι αράπηδες, οι καμήλες, οι μπαμπόγεροι, οι μωμόγεροι, οι φωταράδες είναι κάποια από τα έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα και τις διονυσιακές γιορτές αλλά και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας και αναβιώνουν κάθε χρόνο τις ημέρες των Θεοφανείων:

- Στη Θεσσαλία, ανήμερα της εορτής αναβιώνουν τα ρουγκάτσια (ρουγκατσάρια). Αποτελούνταν από ομάδες (10-15 μεταμφιεσμένων ατόμων) οι οποίες περιφέρονταν από σπίτι σε σπίτι παίρνοντας την ανάλογη αμοιβή. Μερικά από τα απαραίτητα μέλη του κάθε ομίλου ήταν ο γαμπρός, η νύφη (νέος μεταμφιεσμένος), ο παπάς, ο παππούς, ο γιατρός και οι «αρκουδιάρηδες», ενώ εντυπωσιάζει ο αριθμός των τραγουδιών με τα οποία οι ρουγκατσάρηδες συνόδευαν το πέρασμά τους.

- Στην Καστοριά, αναβιώνουν τα «ραγκουτσάρια». Οι κάτοικοι μεταμφιέζονται και με μάσκες που έχουν συμβολικό χαρακτήρα, αφού η όψη τους είναι τρομακτική, αποσκοπούν στο να ξορκίσουν το κακό από την πόλη. Μάλιστα, ζητιανεύουν από τον κόσμο την ανταμοιβή τους, επειδή διώχνουν τα κακά πνεύματα.

- Το ίδιο έθιμο ζει και σε χωριά της Δράμας με την ονομασία ροκατζάρια. Οι κάτοικοι με τρομακτικές μάσκες και εκκωφαντικούς θορύβους από τα κουδούνια που φέρουν περιφέρονται στους δρόμους.

Φώτα με ραγκουτσάρια και μωμόγερους

- Τα μπαμπούγερα, πάλι, είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εθιμικές παραδόσεις στην Καλή Βρύση της Δράμας. Από το πρωί της παραμονής, οι γυναίκες σκορπίζουν με το δεξί χέρι στάχτη γύρω από το σπίτι προφέροντας ξορκιστικές λέξεις για να φύγουν τα καλακάντζουρα και να μην έχει φίδια το καλοκαίρι. Μετά το τέλος της τελετής του αγιασμού των υδάτων τα μπαμπούγερα συγκεντρώνονται έξω από την εκκλησία. Η αμφίεσή τους είναι ζωόμορφη και ομάδες - ομάδες ή χωριστά γυρίζουν τους δρόμους του χωριού κυνηγώντας όσους συναντούν και ζητώντας συμβολικά κάποιο φιλοδώρημα.

Φώτα με ραγκουτσάρια και μωμόγερους - εικόνα 2

- Οι μωμόγεροι είναι ποντιακό έθιμο από τα αρχαία χρόνια μέχρι και τις ημέρες μας. Είναι σατιρικό και αναβιώνεται κατά τη διάρκεια της περιόδου των Χριστουγέννων μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου, αλλά μερικές φορές και έως τα μέσα του Φεβρουαρίου. Λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης των Ποντίων, το έθιμο ήταν μια μορφή αναγνώρισης της ελληνικής προέλευσής τους και ένας τρόπος να ξεχαστούν από την τουρκική δουλεία και τις βίαιες εξισλαμίσεις.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

Η ΚΙΝΗΣΗ ΔΙΕΞΑΓΕΤΑΙ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ - ΒΕΡΟΙΑΣ 06 Δεκ 2021 | 09:38

Φωτιά σε φορτηγό στην Εγνατία Οδό: Κλειστό το τμήμα από τον κόμβο των Κοίλων ως τον Πολυμύλου

Επιχειρούν οκτώ πυροσβέστες με τέσσερα οχήματα για την πλήρη κατάσβεση της φωτιάς.

ΧΘΕΣ ΕΓΙΝΑΝ 92.000 ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ 06 Δεκ 2021 | 09:31

Γεωργαντάς: Θα μειωθεί η αναμονή για την τρίτη δόση του εμβολίου

540.000 πολίτες έχουν κλείσει ραντεβού για την τρίτη δόση ή για την δεύτερη δόση, είπε ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Γιώργος Γεωργαντάς.

77 ΕΤΩΝ 06 Δεκ 2021 | 09:18

Τραγωδία στη Θεσσαλονίκη: Νεκρός ψαράς ύστερα από πτώση στη Λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου

Νεκρός κατέληξε ένας 77χρονος άνδρας μετά από πτώση του στη θάλασσα κατά τη διενέργεια παράκτιας αλιείας στη λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου, το μεσημέρι της Κυριακής.

"ΘΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ" 06 Δεκ 2021 | 09:13

Εμφύλιος εταιρειών: Η Merck προειδοποιεί για το χάπι της Pfizer κατά του κορονοϊού- Εχει παρενέργειες

Το πρόβλημα με το χάπι της Pfizer κατά της Covid-19, σύμφωνα με τη Merck, είναι ότι αναστέλλει τη δράση των άλλων φαρμάκων που πιθανώς λαμβάνουν οι ασθενείς

ΝΟΣΗΛΕΥΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΟΞΥΓΟΝΟΥ 06 Δεκ 2021 | 09:01

Γιώργος Τράγκας: Δεύτερη νύχτα στη ΜΕΘ - Η κατάστασή του κρίνεται σοβαρή αλλά σταθερή

Ο Γιώργος Τράγκας νοσηλεύεται στο νοσοκομείο "Σωτηρία" λόγω λοίμωξης από κορονοϊό.

ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕ Ο ΙΔΙΟΣ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ 06 Δεκ 2021 | 08:58

Γυναικοκτονία στη Λακωνία: 40χρονος στραγγάλισε τη σύζυγό του μετά από καυγά - "Τη σκότωσα γιατί με απατούσε"

Τη ζήλευε και για αυτό τη σκότωσε - Τι φέρεται να είπε ο 40χρονος γυναικοκτόνος της Λακωνίας στους αστυνομικούς που τον συνέλαβαν.

ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΑΣΚΗΣΕ Η ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 06 Δεκ 2021 | 08:46

Σοκ με την σεξουαλική κακοποίηση 11χρονης από καθηγητή φροντιστηρίου: Της έκανε μασάζ την ώρα του μαθήματος [βίντεο]

Νέα περίπτωση ασέλγειας σε βάρος ανήλικης από καθηγητή έρχεται στη δημοσιότητα. Μία μαθήτρια ανήλικη κατήγγειλε τον καθηγητή της στο φροντιστήριο.

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟ STANFORD 06 Δεκ 2021 | 08:41

Ιωαννίδης: Δυσοίωνες προβλέψεις για 25.000 νεκρούς από κορονοϊό μέχρι την άνοιξη - Να κάνουν τεστ και οι εμβολιασμένοι

"Σε αυτή τη φάση θα πρέπει να προσέξουμε πάρα πολύ. Φοβάμαι πως αν συνεχίσουμε αυτό το συνδυασμό μέχρι να τελειώσει η Άνοιξη να πάμε στους 25.000 νεκρούς", ειπε ο Γιάννης Ιωαννίδης.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΙΝΑΠ 06 Δεκ 2021 | 08:35

Καμπανάκι Παγώνη: Τον τελευταίο μήνα διασωληνώνονται μωρά - Νοσούν πολλοί νέοι άνθρωποι

Η πρόεδρος της ΕΙΝΑΠ Ματίνα Παγώνη αναφέρθηκε στον εμβολιασμό κάθε τρεις μήνες και στην αναμνηστική δόση.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ 06 Δεκ 2021 | 08:02

ΚΙΝΑΛ: Tα αποτελέσματα ανά περιφέρεια - Σάρωσε στην Κρήτη ο Ανδρουλάκης - Πού βγήκαν πρώτοι Παπανδρέου και Λοβέρδος

Τα αποτελέσματα στις μεγαλύτερες περιφέρειες της χώρας έδειξαν σημαντική επικράτηση Ανδρουλάκη στην Κρήτη εκεί όπου έλαβε το μεγαλύτερο ποσοστό, όπως και σε περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία και Νησιά.

ΘΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΜΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΚΑΙ ΩΡΕΣ 06 Δεκ 2021 | 07:50

Ξεκινά η δωρεάν διάθεση self test ενόψει εορτών - Πώς θα γίνει η διανομή

Από τις 6/12/2021 έως τις 12/12/2021 όλοι οι ενήλικες πολίτες θα μπορούν να προμηθεύονται δωρεάν ένα self test από τα φαρμακεία της χώρας.

ΣΕ ΕΠΙΦΥΛΑΚΗ ΟΙ ΑΡΧΕΣ 06 Δεκ 2021 | 07:30

Επέτειος Γρηγορόπουλου: Φόβοι για καταδρομικές επιθέσεις - Επί ποδός 4.000 αστυνομικοί, "Αίαντες" και drones

Ισχυρή αστυνομική δύναμη θα βρίσκεται τη Δευτέρα στο κέντρο της Αθήνας για την 13η επέτειο της δολοφονίας του Αλέξη Γρηγορόπουλου.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΜΥ 06 Δεκ 2021 | 06:10

Καιρός: Βροχές, καταιγίδες, χαλαζοπτώσεις και χιόνια - Νέο κύμα κακοκαιρίας ως την Τετάρτη

Σήμερα Δευτέρα θα έχουμε ισχυρές βροχές και καταιγίδες από τα δυτικά που θα επεκταθούν ανατολικότερα.