Υψηλές συγκεντρώσεις αφρικανικής (σαχαριανής) σκόνης καταγράφηκαν σε μεγάλο μέρος της χώρας τις τελευταίες ώρες, με αποτέλεσμα να σκεπαστεί με ένα... κίτρινο πέπλο σχεδον όλη την Ελλάδα.
Χαρακτηριστική είναι η δορυφορική εικόνα του ευρωπαϊκού δορυφόρου MTG της EUMETSAT, που δείχνει ελάχιστες περιοχές να μην έχουν εππηρεαστεί.
Σύμφωνα με τον σταθμό ποιότητας αέρα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στο Ρέθυμνο, οι συγκεντρώσεις PM10 ξεπερνούν τα 460 μg/m³ στις 13:30 της Κυριακής 15/2.
Παράλληλα, σύμφωνα με το δίκτυο αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών του METEO, ισχυρές ριπές ανέμου καταγράφηκαν σε μεγάλο μέρος της ανατολικής και νότιας χώρας, οι οποίες ξεπέρασαν κατά τόπους τα 100-120 χλμ./ώρα, όπως διακρίνεται και στον παρακάτω χάρτη.
Αφρικανική σκόνη: Οι συστάσεις των ειδικών και τα μέτρα προστασίας
Για τον περιορισμό της έκθεσης στα σωματίδια, μικροί και μεγάλοι θα πρέπει να ακολουθήσουν τα ακόλουθα βήματα προστασίας:
Περιορισμός δραστηριοτήτων: Αποφυγή έντονης σωματικής άσκησης και αθλητισμού σε εξωτερικούς χώρους, καθώς η αυξημένη αναπνοή οδηγεί σε μεγαλύτερη εισπνοή σκόνης στους πνεύμονες.
Χρήση μάσκας: Συστήνεται η χρήση μάσκας υψηλής προστασίας (FFP2), την οποία το κοινό γνωρίζει από την περίοδο της πανδημίας.
Προστασία εσωτερικών χώρων: Διατήρηση των παραθύρων κλειστών τις ώρες αιχμής του φαινομένου και χρήση ιονιστών ή καθαριστών αέρα για τη βελτίωση της ποιότητας της ατμόσφαιρας μέσα στο σπίτι.
Τέσσερις ερωτήσεις / απαντήσεις για τη μεταφορά ερημικής σκόνης
Ακόμη, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών δημοσίευσε τέσσερις ερωτήσεις και απαντήσεις αναφορικά με την αφρικανική σκόνη. Ειδικότερα:
Πόσο σημαντικό ήταν το επεισόδιο μεταφοράς σκόνης της 15ης Φεβρουαρίου 2026;
Σύμφωνα με τις μετρήσεις του σταθμού καταγραφής σωματιδίων που λειτουργεί η μονάδα METEO στο Ρέθυμνο, οι μέγιστες συγκεντρώσεις έφθασαν στα 520 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, τιμή που αξιολογείται ως ιδιαιτέρως υψηλή. Ταυτόχρονα λασποβροχές σημειώθηκαν σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ η σκόνη κάλυψε και χιονοσκεπείς επιφάνειες των ελληνικών βουνών όπως στα Καλάβρυτα, στον Παρνασσό αλλά και στην Τύμφη.
Πόσα επεισόδια μεταφοράς σκόνης έχουν σημειωθεί ήδη μέσα στο 2026;
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, και σύμφωνα πάντα με τις μετρήσεις του σταθμού καταγραφής σωματιδίων που λειτουργεί η μονάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στο Ρέθυμνο, έχουν σημειωθεί τουλάχιστον επτά επεισόδια, εκ των οποίων δύο αξιολογούνται ως πολύ σημαντικά:
- 07/01/2026, με μέγιστη τιμή αιωρούμενων σωματιδίων (PM10) στα 100 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.
- 21-22/01/2026, με μέγιστη τιμή αιωρούμενων σωματιδίων (PM10) στα 318 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.
- 26/01/2026, με μέγιστη τιμή αιωρούμενων σωματιδίων (PM10) στα 271 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.
- 29/01/2026, με μέγιστη τιμή αιωρούμενων σωματιδίων (PM10) στα 105 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.
- 31/01-01/02/2026, με μέγιστη τιμή αιωρούμενων σωματιδίων (PM10) στα 434 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.
- 05-07/02/2026, με μέγιστη τιμή αιωρούμενων σωματιδίων (PM10) στα 157 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.
- 15/02/2026, με μέγιστη τιμή αιωρούμενων σωματιδίων (PM10) στα 520 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.
Ποσό συχνά βλέπουμε επεισόδια σκόνης μέσα στον χειμώνα;
Παρόλο που στη περιοχή μας τα περισσότερα επεισόδια μεταφοράς ερημικής σκόνης σημειώνονται την άνοιξη, επεισόδια εμφανίζονται και τους χειμερινούς μήνες, αλλά με πολύ μικρότερη συχνότητα. Σημαντικά επεισόδια σκόνης μέσα στο πρώτο δίμηνο του έτους είχαν σημειωθεί τον Ιανουάριο του 2014, 2019 και 2021 καθώς τον Φεβρουάριο του 2015.
Πόσο αξιόπιστα προβλέπουν τα μοντέλα τη μεταφορά σκόνης στην Ανατολική Μεσόγειο;
Η Μονάδα METEO συνεισφέρει αδιάλειπτα από το 2015 με επιχειρησιακές προγνώσεις μεταφοράς σκόνης, μέσω του μοντέλου DUST/METEO, στην πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) Sand and Dust Storm Warning Advisory and Assessment System (SDS-WAS).
Η συμμετοχή αυτή εντάσσει τη Μονάδα ΜΕΤΕΟ σε ένα παγκόσμιο δίκτυο επιχειρησιακών κέντρων, τα οποία παρέχουν προγνώσεις και αξιολογήσεις επεισοδίων σκόνης.
Σε πρόσφατη ανεξάρτητη επιστημονική μελέτη* αξιολογήθηκε, για πρώτη φορά σε τόσο μεγάλη κλίμακα, η ικανότητα 11 επιχειρησιακών μοντέλων μεταφοράς σκόνης, μεταξύ των οποίων και το DUST/METEO (NOA-WRF-CHEM), να προβλέπουν τις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων, σε σύγκριση με πραγματικές μετρήσεις από σταθμούς στην Κύπρο, την Ελλάδα (Φινοκαλιά Κρήτης) και το Ισραήλ. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η απόδοση των μοντέλων διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την περιοχή και την ένταση του επεισοδίου. Κανένα μοντέλο δεν υπερέχει σε όλες τις περιπτώσεις, ωστόσο ξεχωρίζουν ορισμένα συστήματα που παρουσιάζουν σταθερά καλή συμπεριφορά.
Το DUST/METEO, το περιφερειακό μοντέλο πρόγνωσης σκόνης που αναπτύσσεται και λειτουργεί από τη Μονάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, καταγράφεται στη μελέτη μεταξύ των καλύτερων μοντέλων, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια έντονων επεισοδίων σκόνης:
- Σε ακραία επεισόδια πέτυχε την υψηλότερη συσχέτιση από όλα τα μοντέλα στη Φινοκαλιά Κρήτης, αποτυπώνοντας με ακρίβεια τον χρονισμό των ισχυρών επεισοδίων.
- Σε περιοχές έντονης επιβάρυνσης, όπως το Ισραήλ, το DUST/METEO παρουσίασε πολύ καλή ικανότητα εντοπισμού των επεισοδίων, με υψηλές συσχετίσεις και ανταγωνιστικά σφάλματα σε σύγκριση με διεθνή μοντέλα.
- Κατά την ανάλυση επιβεβαιωμένων ημερών σκόνης, το NOA-WRF συγκαταλέγεται σταθερά στα δύο κορυφαία μοντέλα (από τα 11 που εξετάστηκαν), μαζί με αντίστοιχο μοντέλο που εκτελεί η NASA.
Η μελέτη δείχνει επίσης ότι το NOA-WRF τείνει να αποδίδει καλύτερα τη χρονική εξέλιξη και την ένταση των ισχυρών επεισοδίων, στοιχείο ιδιαίτερα σημαντικό για τη λειτουργία συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και την προστασία της δημόσιας υγείας.
Ο καιρός της Δευτέρας 16 Φεβρουαρίου - Πόση αφρικανική σκόνη θα έχει
Βροχές και καταιγίδες, πιθανώς κατά τόπους έντονες, προβλέπονται τη Δευτέρα 16/2 στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα και μέχρι και τις πρωινές ώρες στο νότιο Ιόνιο και τη δυτική και νότια Πελοπόννησο, σύμφωνα με την πρόγνωση της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας.
Ειδικότερα, αναμένονται παροδικά αυξημένες νεφώσεις με τοπικές βροχές στις περισσότερες περιοχές και σποραδικές καταιγίδες κυρίως στα δυτικά και το Αιγαίο.
Τα φαινόμενα πιθανώς να είναι κατά τόπους έντονα στο Ανατολικό Αιγαίο και μέχρι και τις πρωινές ώρες στο νότιο Ιόνιο και τη δυτική και νότια Πελοπόννησο.
Χιονοπτώσεις θα σημειωθούν από το απόγευμα στα βορειοδυτικά ορεινά.
Οι συγκεντρώσεις αφρικανικής σκόνης θα είναι πρόσκαιρα αυξημένες στα νοτιοανατολικά.
Οι άνεμοι στα δυτικά θα πνέουν βορειοδυτικοί 4 με 6 και βαθμιαία δυτικοί νοτιοδυτικοί 5 με 7 Μποφόρ, στα ανατολικά δυτικοί νοτιοδυτικοί 4 με 6 και τοπικά 7 Μποφόρ και στην περιοχή των Δωδεκανήσων πρόσκαιρα τις πρωινές ώρες νοτιοανατολικοί 7 με 8 Μποφόρ.
Η θερμοκρασία θα σημειώσει μικρή πτώση και θα φτάσει στα δυτικά και βόρεια τους 14 με 17°C, στις υπόλοιπες περιοχές τους 16 με 18°C και στα ανατολικά και νότια τοπικά 19 βαθμούς Κελσίου.