Λέλα Καραγιάννη: μια ηρωίδα της Αντίστασης που δεν ξεχνάμε

Ξημερώματα της 8ης Σεπτεμβρίου 1944, 59 ήρωες φορτώνονται στη γερμανική κλούβα από τις φυλακές της οδού Μέρλιν, πίσω για το Χαϊδάρι.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Λέλα Καραγιάννη: μια ηρωίδα της Αντίστασης που δεν ξεχνάμε

Το Χαϊδάρι υπήρξε τόπος μαρτυρίου για χιλιάδες πατριώτες στη διάρκεια της Κατοχής. Στις φυλακές τού Στρατοπέδου και στο διαβόητο κολαστήριο του Μπλοκ 15, κρατήθηκαν και βασανίστηκαν αγωνιστές που έδωσαν τα πάντα για την Ελλάδα. Πολλοί οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Μια ομάδα απ’ αυτούς, 59 ήρωες (μεταξύ τους και 9 γυναίκες), θανατώθηκαν από τους Γερμανούς σε μια μικρή χαράδρα του Διομήδειου Κήπου στις 8 Σεπτέμβρη του 1944, μόλις ένα μήνα πριν την απελευθέρωση. Μεταξύ τους και η Λέλα Καραγιάννη, η "Μπουμπουλίνα τής Κατοχής".

Λέλα Καραγιάννη: μια ηρωίδα της Αντίστασης που δεν ξεχνάμε

Ιστορία μια γενναίας αγωνίστριας

Η ιστορικός Κατερίνα Μπαλκούρα αναφέρει πως η Λέλα Καραγιάννη αρχικά περιέθαλπε τους πολεμιστές τής Αλβανίας που δεν μπορούσαν να φτάσουν στα σπίτια τους: "Να πώς κατάντησαν οι νικητές μας, οι ήρωές μας, που τους άξιζε να μπουν στην πόλη δαφνοστεφανωμένοι", έλεγε με θλίψη και οργή. Έγινε η μόνη γυναίκα αρχηγός αντιστασιακής οργάνωσης και ανέθεσε ακόμα και στα 7 παιδιά της επικίνδυνες αποστολές. Η ίδια φυγάδευσε στο Κάιρο 140 Βρετανούς στρατιώτες. "Μάνα Καραγιάννη", την αποκαλούσαν οι προστατευόμενοί της.

Η εξάπλωση του δικτύου της κίνησε τις υποψίες των κατακτητών και τελικά συνελήφθη η ίδια και ο σύζυγός της, όταν κατά την ανάκρισή τους "έσπασαν" από τα βασανιστήρια και έδωσαν τα ονόματά τους ένας Άγγλος λοχίας και ένας δάσκαλος. Όταν αποφυλακίστηκε συνέχισε με ακόμα πιο επικίνδυνες αποστολές, με παρακολούθηση δοσιλογικών ομάδων και στρατευμάτων κατοχής, κατασκοπία, παροχή όπλων σε αντάρτες του ΕΔΕΣ και πολλά ακόμη. Η Λέλα Καραγιάννη ενίσχυε όλες τις αντιστασιακές οργανώσεις, παρά το γεγονός ότι είχε μια συμπάθεια στις λεγόμενες "εθνικές οργανώσεις".

Λέλα Καραγιάννη: μια ηρωίδα της Αντίστασης που δεν ξεχνάμε - εικόνα 2

Συνελήφθη για δεύτερη φορά στις 8 Ιουλίου του 1944, μετά από κατάδοση του Γεώργιου Ριζόπουλου. Ειδοποιήθηκε να διαφύγει, αλλά αρνήθηκε, καθώς είχαν ήδη συλληφθεί δύο από τα παιδιά της και θεώρησε έτσι ίσως γλίτωναν αυτά. Τον Ριζόπουλο τον χαστούκισε στην ανάκριση στο κολαστήριο τής οδού Μέρλιν. Ειρωνεία της μοίρας: ο Ριζόπουλος ήταν ένας από τους 58 που εκτελέστηκαν μαζί της στον Διομήδειο Κήπο.

Στην ανάκριση απαιτούσαν να φανερώσει ονόματα συνεργατών της, έχοντας το πιστόλι στον κρόταφο των παιδιών της. "Εγώ τα γέννησα, αλλά ανήκουν στην πατρίδα", έλεγε αυτή. Τα δύο αγόρια της σώθηκαν από την εκτέλεση την τελευταία στιγμή, χάρη στις προσπάθειες του πατέρα τους.

Το ξήλωμα της ομάδας και τα βασανιστήρια

Οι συλλήψεις των μελών των αντιστασιακών οργανώσεων στις οποίες αναφερόμαστε ξεκίνησαν στις 26 Μαρτίου του 1944. Πρωταγωνιστής ήταν ο Έλληνας στρατηγός Λάμπου, διευθυντής της "Ειδικής Ασφαλείας". Οι συλληφθέντες υποβλήθηκαν σε φρικτά βασανιστήρια. Το κύμα των συλλήψεων συνεχίστηκε τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, οπότε έπεσε στα χέρια των Γερμανών η Λέλα Καραγιάννη, όπως ήδη αναφέρθηκε.

Λέλα Καραγιάννη: μια ηρωίδα της Αντίστασης που δεν ξεχνάμε - εικόνα 3

Μετά τη σύλληψή τους έμειναν όλοι έγκλειστοι στις φυλακές Αβέρωφ και στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου με την κατηγορία της κατασκοπείας, χωρίς ωστόσο να προσαχθούν σε δίκη στο Έκτακτο Στρατοδικείο της Βέρμαχτ.

Το καλοκαίρι του 1944 οι επιτυχίες των Συμμάχων ήταν αλλεπάλληλες και φαινόταν ότι η ελευθερία ανατέλλει. Οι κατακτητές προετοίμαζαν την αποχώρησή τους από την Ελλάδα και στις 3 Σεπτεμβρίου η Γερμανική Διοίκηση αποφάσισε την απόλυση όλων των Ελλήνων κρατουμένων από φυλακές και Στρατόπεδα, καθώς και την αναστολή εκτέλεσης κάθε θανατικής καταδίκης.

Στο πλαίσιο αυτό, στις 7 Σεπτεμβρίου ανακοινώθηκε σε δεκάδες κρατουμένους του Χαϊδαρίου ότι την επαύριο θα απολυθούν. Ανάμεσά τους και πολλά μέλη της “Υβόννης” και του δικτύου της Πάτρας. Απροσδόκητα όμως για 59 κρατούμενους η απελευθέρωση ματαιώθηκε για την επομένη και δόθηκε εντολή να μεταφερθούν από το Χαϊδάρι στις φυλακές τής οδού Μέρλιν.

8 Σεπτεμβρίου 1944, ώρα 5.30. Η εκτέλεση

Η αρχική χαρά έσβησε. Κατάλαβαν ότι είναι η τελευταία τους νύχτα. «Μ’ έφεραν στις 8 από το Χαϊδάρι, νομίζω δι΄ εκτέλεσιν. 7/9/44 Παμπούκης Θέμος», έγραψε ένα παλικάρι στον τοίχο. Η Λέλα Καραγιάννη, αν και σακατεμένη από τα βασανιστήρια, τούς προέτρεπε: «…να δείξουμε στους Γερμανούς πως ο Έλλην δεν φοβάται τον θάνατο όταν πρόκειται για την πατρίδα. Δεν πρέπει κανένας να δειλιάσει».

Η εκτέλεση έγινε ξημερώματα σε μια μικρή χαράδρα κοντά στη Μονή Δαφνίου, στον σημερινό Διομήδειο Κήπο. Κατά τη μαρτυρία διερμηνέα, ο νεαρός μελλοθάνατος Γιάννης Χούπης όρμησε και άρπαξε το τουφέκι Γερμανού στρατιώτη, το οποίο όμως δυστυχώς δεν εκπυρσοκρότησε όταν το έστρεψε κατά των εκτελεστών και έτσι χάθηκε μια ευκαιρία να διαφύγουν, έστω μερικοί…

Οι αγωνιστές στήθηκαν κατά μήκος της μικρής χωμάτινης χαράδρας και με τον τουφεκισμό τα σώματά τους έπεφταν στο βάθος της. Στο σημείο ακριβώς αυτό έχει ανεγερθεί το μνημείο των πεσόντων. Βρίσκεται περίπου 200 μέτρα από την είσοδο του Κήπου.

Λέλα Καραγιάννη: μια ηρωίδα της Αντίστασης που δεν ξεχνάμε - εικόνα 4

Η Λέλα Καραγιάννη, αμέσως μετά τον πόλεμο, τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το Βραβείο Αρετής και Αυτοθυσίας. Ωστόσο η θυσία τής ίδιας και των άλλων 58 του Χαϊδαρίου έπεσε στη λήθη. Το Μνημείο που βλέπει κανείς στον Διομήδειο Κήπο ανεγέρθηκε με δαπάνες των συγγενών των θυμάτων. Επί δεκαετίες, τα μόνα στεφάνια που κατατίθονταν κάθε 8 Σεπτέμβρη στον τόπο τής θυσίας ήταν επίσης των συγγενών. Τώρα, που ένας - ένας, αδέλφια και παιδιά φεύγουν από τη ζωή, αραιώνουν και τα στεφάνια.


Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΙΣΧΥΡΟΣ ΠΑΓΕΤΟΣ 19 Ιαν 2021 | 10:51

Στην "κατάψυξη" η Βόρεια Ελλάδα: Πού άγγιξε τους -20 βαθμούς ο υδράργυρος

Δείτε σε ποιες περιοχές της Β. Ελλάδας η θερμοκρασία άγγιξε τους -20 βαθμούς - Πού χρειάζονται αλυσίδες.

ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΤΟ ΝΗΣΙ 19 Ιαν 2021 | 10:51

Συνθήκες παγετού στη Λέσβο - Νεκρός πρόσφυγας από το κρύο

Νεκρός βρέθηκε άνδρας το πρωί, εξαιτίας του κρύου, σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις, σε απόκρημνη ακτή της Γέρας, νοτιοδυτικά του ομώνυμου κόλπου της Λέσβου.

ΟΙ ΣΟΒΑΡΕΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ ΤΗΣ 19 Ιαν 2021 | 10:41

Αποκαλύψεις Πατουλίδου: Με απειλούσαν ότι δεν θα μπω ποτέ στο αεροπλάνο της Βαρκελώνης

"Εγώ είχα απειλή, να μην μπω ποτέ στο αεροπλάνο της Βαρκελώνης γιατί θεωρητικά δεν διεκδικούσα καμία διάκριση", είπε η Ολυμπιονίκης Βούλα Πατουλίδου.

ΘΕΜΑ ΧΡΟΝΟΥ Ο ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 19 Ιαν 2021 | 10:11

Δολοφονία 54χρονης στα Χανιά: Τη σκότωσε με 14 μαχαιριές - Καταζητούμενος και σε άλλες χώρες ο Νορβηγός

Σύμφωνα με νορβηγικά ΜΜΕ ο άνδρας που δολοφόνησε με 14 μαχαιριές τη 54χρονη γυναίκα στα Χανιά της Κρήτης καταζητείται και στην Εσθονία.

ΑΝΑΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΟΧΑΙΑ 19 Ιαν 2021 | 10:05

Τραγωδία στην Κορινθία: Σκοτώθηκε σε τροχαίο 30χρονη [εικόνα]

Το αυτοκίνητο της άτυχης γυναίκας στην Κορινθία εξετράπη από την πορεία του για άγνωστους λόγους.

ΑΜΕΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗΣ 19 Ιαν 2021 | 10:04

Μπαράζ πυρκαγιών στη Θεσσαλονίκη: Κάηκαν δύο σπίτια και ένα ΙΧ

Είναι άγνωστα μέχρι στιγμής τα αίτια και για τις δυο πυρκαγιές στα σπίτια και το ΙΧ.

ΤΟ «ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ» ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ 19 Ιαν 2021 | 09:30

Το "δώρο" ενός δασκάλου στους μαθητές του που συγκίνησε τη Νίκη Κεραμέως

Ο δάσκαλος γιόρτασε τα Χριστούγεννα τον Ιανουάριο στολίζοντας την τάξη μετά τις γιορτές για τους μικρούς μαθητές του - Τι του είπε η Ν. Κεραμέως.

ΠΟΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΚΛΕΙΣΤΑ 19 Ιαν 2021 | 09:16

Λέσβος: Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης το νησί - Μεγάλες ζημιές από τις βροχές

Η απόφαση σχετίζεται με τις ζημιές που υπέστησαν οι υποδομές κατά τις έντονες βροχοπτώσεις.

ΠΟΤΕ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ 19 Ιαν 2021 | 09:09

Τι θα καθορίσει το άνοιγμα των σχολείων: Γιατί προκρίνεται το σενάριο της 1ης Φεβρουαρίου για γυμνάσια και λύκεια

Η κρίσιμη συνεδρίαση της Παρασκευής και το σενάριο της 1ης Φεβρουαρίου - Γιατί εγκαταλείπεται η πιθανότητα τα σχολεία να ανοίξουν την 25η Ιανουαρίου.

ΤΙ ΕΙΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ 19 Ιαν 2021 | 08:49

Βασιλακόπουλος: Οι τρεις προϋποθέσεις για να μείνει ανοιχτή η αγορά

"Θα περάσει πολύς καιρός μέχρι να επιστρέψουμε στην κανονικότητα", είπε ο κ. Βασιλακόπουλος.

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ 19 Ιαν 2021 | 08:35

Πρύτανης ΑΠΘ για καταγγελίες φοιτητριών: Να μην φοβηθεί κανείς να μιλήσει, είμαστε δίχτυ ασφαλείας

Σάλος μετά τις καταγγελίες φοιτητριών για σεξοουαλική παρενόχληση από καθηγητές - Τι λέει ο Πρύτανης του ΑΠΘ, κ. Παπαϊωάννου.

ΠΑΝΤΑ ΤΗΡΩΝΤΑΣ ΤΑ ΜΕΤΡΑ 19 Ιαν 2021 | 08:31

Παγώνη: Την επόμενη βδομάδα πρέπει να ανοίξουν Γυμνάσια & Λύκεια - Τι είπε για την εστίαση

Η πρόεδρος των νοσοκομειακών γιατρών, Ματίνα Παγώνη τόνισε ότι οι δείκτες αυτή την στιγμή είναι ελεγχόμενοι και ότι μπορούμε να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα.

ΟΙ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ ΚΑΙ Η ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 19 Ιαν 2021 | 08:29

ΑΠΘ - Θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης από καθηγητή αποκαλύπτει: "Πολλές φοιτήτριες υπέφεραν για πάρα πολλά χρόνια"

Συγκλονίζουν οι καταγγελίες για καθηγητή του ΑΠΘ - Τι λέει πρώην φοιτήτρια για τη σεξουαλική παρενόχληση.