Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων

Η Παναϊλα Παπαδοπούλου ήταν από τους επιζήσαντες του μεγάλου ποντιακού ξεριζωμού. Μέσω του εγγονού της ξετυλίγει μία συγκλονιστική ιστορία

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων

Η Παναΐλα (Παναγιώτα) Παπαδοπούλου, ήταν στους επιζήσαντες του μεγάλου ποντιακού ξεριζωμού. Εγκαταστάθηκε στο χωριό Μονολίθι του νομού Κιλκίς το 1922, με συγχωριανούς από την Πάφρα και κοντοχωριανούς από το Αλατσάμ. Ανήκε στους λεγόμενους «τουρκόφωνους» Ποντίους του δυτικού Πόντου – ανθρώπους που η βία των ντερεμπέηδων και των αγάδων οδήγησε στην απώλεια της ελληνικής λαλιάς, μα όχι και της ρωμέικης συνείδησης. Στην βία αυτή, ο δυτικός ο Πόντος είχε αντιδράσει με αντάρτικο, δεκαετίες πριν τον ξεριζωμό. Από πατέρα σε γιο πέρναγε το μήνυμα:

Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων

«Bιz yunanli iz - Είμαστε Έλληνες.

Bιz rum iz – είμαστε Ρωμιοί».

Προς το τέλος της ζωής της, τη δεκαετία του ’80, η Παναγιώτα διαμαρτυρόταν για συχνούς πονοκεφάλους. Τα ενοχλήματα επιδεινώνονταν σε ένταση και συχνότητα. Ο ακτινολογικός έλεγχος εντόπισε ένα σκιερό μόρφωμα κάτω απ’ το ινιακό οστούν. Θα μπορούσε να είναι και σφαίρα από πυροβόλο. Ο οικογενειακός γιατρός, επισκέφθηκε την Παναγιώτα με την ακτινογραφία ανά χείρας. Στην ερώτηση πώς εξηγείται το εύρημα της ακτινολογικής εξέτασης, η Παναγιώτα πήρε στα χέρια με συγκίνηση την Αγία Γραφή του ιερέα παππού της – βιβλίο γραμμένο στην τουρκική γλώσσα, αλλά με ελληνικούς τους χαρακτήρες – και ανέσυρε με ευλάβεια τις μνήμες των παιδικών της χρόνων.

Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων - εικόνα 2

«Η μάνα μου η Σαββατού, είχε μείνει με τις τέσσερις θυγατέρες της – την Κυριακή, την Ευλαμπία, την Ευανθία και μένα. Γνώριζα για τους Τσέτες, τους ληστοσυμμορίτες. Μιλούσαν οι μεγαλύτεροι κι εγώ κρυφάκουγα. Άκουσα τη μάνα να παρακαλεί μια γειτόνισσα Τουρκάλα φίλη να με προστατέψει για λίγες μέρες εωσότου απομακρυνθεί ο κίνδυνος. Το ίδιο είχαν κάνει κι άλλοι Τούρκοι γείτονες για τα παιδιά. Της είπε πως ήμουνα μικρή και αδύνατη και πως δεν θ’ άντεχα τις κακουχίες. Οι υπόλοιποι θα παίρναν τα βουνά με τους χωριανούς. Ήδη είχαν προετοιμαστεί με ό,τι μπορούσε και είχε τη δυνατότητα να κουβαλήσει ο καθένας. Εγώ κρύφτηκα στον αχυρώνα της Τουρκάλας γειτόνισσας. Αντιλήφθηκα ότι με έψαχνε. Ήταν σούρουπο, να νυχτώσει, όταν έξω από το χωριό Γκιόλμπελεν της περιοχής Γεραλντί στην Πάφρα, ακούστηκαν πυροβολισμοί. Αντάρτες του χωριού ακροβολισμένοι, έριχναν βολές για να καθυστερήσουν τους Τσέτες. Σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων περίπου, ξεκίναγαν οι πρόποδες των βουνών. Άδειασε το χωριό κι οι αντάρτες ακολούθησαν. Οι Τσέτες βρίσκονταν παντού. Τα ελληνικά σπίτια γίνονταν φύλλο και φτερό. Τα σπίτια των μουσουλμάνων μέναν άθικτα – το ίδιο κι ο αχυρώνας. Εκείνος με προστάτεψε. Έτρεμα από το φόβο και το κρύο.

Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων - εικόνα 3

Όταν δεν ακουγόταν πια, ούτε ο ήχος του αγέρα, πήρα τη μεγάλη απόφαση να ενωθώ με τους δικούς μας. Τα μονοπάτια γνώριμα – μαζεύαμε φουντούκια στα μέρη εκείνα. Ξεγλιστρώντας μέσα στο σκοτάδι, έτρεχα. Κροκάλες και βατόμουρα γεμάτος ο τόπος. Το πρόσωπο, τα πόδια, τα χέρια, μέσα στα αίματα. Τους πρόλαβα ανηφορίζοντας τους πρόποδες του βουνού.

Οι Τσέτες δεν ήταν ευχαριστημένοι από τη λεία τους μετά απ’ την άλωση των σπιτιών μας. Θέλαν χρυσάφι, αίμα για να χορτάσουν την ακόρεστη λύσσα τους. Ήθελαν σάρκες νεαρών κοριτσιών. Νέοι πυροβολισμοί και συγχρόνως η προσταγή από τους συνοδούς αντάρτες: «Γρήγορα στο βουνό!». Είχαν το λημέρι τους προστατευμένο. Η Κυριακή κι η Ευλαμπία 4–5 βήματα μπροστά, εμείς πιο πίσω, στη μέση εγώ, η Ευανθία δεξιά μου και η μάνα Σαββατού αριστερά κρατώντας το χέρι μου.

Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων - εικόνα 4

Αισθάνθηκα ένα χτύπημα στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου και μούδιασμα στο βραχίονα του αριστερού χεριού απ’ όπου άρχισαν να τρέχουν αίματα. Η μάνα έβγαλε τη μαντήλα της και περιτύλιξε πιεστικά το σημείο του τραύματος στο χέρι. Για το χτύπημα στο κεφάλι ούτε λόγος. «Βιάσου! Βιάσου!». Δεν έπεσα, δεν ζαλίστηκα. Φοβόμουν. Οι Τσέτες, αυτές οι ύαινες θα μας πιάσουν, θα μας βιάσουν και θα μας κόψουν τα κεφάλια! Ο φόβος αυτός είχε αντικαταστήσει οποιονδήποτε πόνο. Πλησιάζοντας το λημέρι, πυροβολισμοί των ανταρτών κράτησαν σε απόσταση τους Τσέτες και αναχαίτισαν το μακάβριο κυνηγητό τους.

Σ’ ένα μικρό ξέφωτο του δάσους ξαποστάσαμε, κουλουριασμένες στην αγκαλιά της μάνας Σαββατούς. Πιότερος πόνος στο κεφάλι τώρα. Έβαλα τα δάχτυλά μου και ήταν λουσμένα στο πηχτό αίμα».

Πλούσια, καστανόξανθα μαλλιά, άπλυτα, αχτένιστα, ρίχνονταν στη μέση. Ανήσυχη η μάνα διαχώρισε την πυκνότητα των μαλλιών και αντίκρισε το σημείο του τραύματος. Πλύσιμο με νερό απ’ την κοντινή πηγή, λίγα μασημένα φυλλαράκια της γύρω χλόης και λίγο ταμπάκο (καπνός ξερός ψιλοκομμένος), λειτούργησαν ως αιμοστατικός και πιεστικός μηχανισμός στα δύο τραύματα. Γύρω απ’ το τραύμα, αναπτύχθηκε ουλώδης ιστός. Δεν τρώθηκε ζωτικό όργανο του εγκεφάλου. Τυχερή η Παναγιώτα και στο τραύμα του χεριού. Υποδερμικό και διαμπερές, χωρίς ν’ αγγίξει οστό, αρτηρία, φλέβα ή νεύρο.

Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων - εικόνα 5

«Μέρες και νύχτες στο χιόνι και το κρύο, πεινασμένοι, κυνηγημένοι, ίδια αγρίμια με προστάτες τους αντάρτες μας. Δύο χρόνια περίπου. Επιτέλους καταγραφήκαμε ως ανταλλάξιμοι στους καταλόγους. Παραδώσαμε τα όπλα, αλλά οι συμφωνίες με τις τουρκικές αρχές δεν τηρούνταν…».

Το χωριό προχωρούσε σαν καραβάνι προς δυσμάς ώστε να φτάσει στα παράλια, συνοδευόμενο απ’ τους Τσέτες που τώρα είχαν αναλάβει καθήκοντα χωροφυλάκων.

«Πνιγμένοι στη σκόνη, στεγνά τα χείλη. Η Ευλαμπία ξαφνικά απομακρύνθηκε, ακούστηκε η προσταγή «τουρ–τουρ! Σταμάτα!». Τρομαγμένη έτρεξε να προφυλαχτεί πίσω από μία συστάδα θάμνων. Την πρόλαβαν δυο Τσέτες. Από τους υποκόπανους των όπλων τους βρέθηκε στο χώμα λιπόθυμη. Τη βίασαν. Ακούστηκαν δύο πυροβολισμοί. Τη δολοφόνησαν εν ψυχρώ. Ακίνητο το καραβάνι. Οι άλλοι ληστές είχαν παρατεταμένα τα όπλα. Έτσι τηρούσαν τις συμφωνίες οι Τσέτες. Είπαν πως ήταν για παραδειγματισμό. Συγκεντρώθηκε μπαχτσίσι από τους συγχωριανούς για να δοθεί άδεια για την ταφή της Ευλαμπίας στο σημείο της δολοφονίας. Ήταν 13 ετών…

Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων - εικόνα 6

Επιτέλους φτάσαμε στις ακτές της Μ. Ασίας. Δεν είχαμε κάρο. Με χίλιες δυσκολίες βρέθηκε μεταγωγικό μικρό βαπόρι για να περάσουμε στις ακτές της Ανατολικής Θράκης. Είχαμε επιβιβαστεί στο μεταγωγικό. Για μια στιγμή η Κυριακή εξαφανίστηκε. Δεν τη βλέπαμε. Φωνάξαμε όλες μας δυνατά και πιο δυνατά το όνομά της. Το μεταγωγικό είχε ήδη αναχωρήσει. Είχαμε την ελπίδα ότι θα συναντηθούμε στις ακτές της Θράκης. Οι ελπίδες μας διαψεύσθηκαν. Έτσι χάσαμε την Κυριακή Παπαδοπούλου, τη μεγαλύτερη αδερφή μας. Ήτανε 15 ετών».

Αυτή ήταν η διήγηση της Παναγιώτας Παπαδοπούλου. Για την εύρεση της αδελφής της, Κυριακής, επιχειρήθηκαν αναζητήσεις μέσω του Ερυθρού Σταυρού, απ’ το ’50 ως το ’80, αλλά δεν τελεσφόρησαν. Ο πατέρας τους, Σάββας Παπαδόπουλος, στάλθηκε στα τάγματα εργασίας (Αμελέ Ταμπουρού) στην περιοχή του Άκτσαλε και έκτοτε χάθηκαν τα ίχνη του. Ο παππούς της, ο ιερέας “παπασήν Σάββα”, όπως τον αποκαλούσαν στην περιοχή, απαγχονίστηκε από τους ληστές του Τοπάλ Οσμάν.

Μια συγκλονιστική αφήγηση για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων - εικόνα 7

Η αναφορά στα τραγικά συμβάντα της ζωής των Ελλήνων του Πόντου και εν γένει της Μ. Ασίας της περιόδου 1900 – 1924, δεν πρέπει να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους πάσης προέλευσης πατριδοκάπηλους εθνοσωτήρες. Ο Θεός στις εγκληματικές ενέργειες των δημιουργημάτων του, απανταχού της γης, δε συμμετέχει. Υπάρχουν όμως λέξεις για να αποδώσουν γεγονότα σαν αυτά;

Ο υπογράφων είναι εγγονός της Παναγιώτας και του Ανέστη Αλεξανδρίδη. Η ζωή τα έφερε να είναι και ο θεράπων ιατρός της. Η μητέρα του η Ευλαμπία, φέρει το όνομα της δολοφονημένης θείας της. Η Αγία Γραφή του προπάππου “παπασήν Σάββα” κοσμεί τη βιβλιοθήκη της οικογένειάς του, με διαφυλαγμένη αναλλοίωτη την ιστορική μνήμη και την ελληνική συνείδηση.

Bιz yunanli iz - Είμαστε Έλληνες.

Bιz rum iz – είμαστε Ρωμιοί.

Γενοκτονία των Ποντίων: Η σφαγή των νηπίων της Σάντας

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

`
ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ 30 Νοε 2020 | 15:59

Κορονοϊός: Θλίψη στη Δράμα - Πέθανε νοσηλεύτρια μητέρα δύο παιδιών

Έχασε τη μάχη με τον κορονοϊό μία 58χρονη νοσηλεύτρια στο νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης.

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΣΕ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥ 30 Νοε 2020 | 15:41

Κορονοϊός-Ασθενής καθηγητής Καρδιολογίας στο Ιπποκράτειο με 250 νοσηλευόμενους: Δεν τους νοιάζει αν φταίει ο Μητσοτάκης ή ο Τσίπρας

Τι αναφέρει ο καθηγητής Καρδιολογίας που νοσηλεύεται με κορονοϊό στο Ιπποκράτειο μέσα από την κλινική Covid του νοσοκομείου

ΣΤΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΟΧΗΜΑΤΟΣ 30 Νοε 2020 | 15:18

Συναγερμός στον Βόλο: Εντοπίστηκε χειροβομβίδα σε απορριμματοφόρο

Στον Βόλο υπάλληλοι απορριμματοφόρου εντόπισαν χειροβομβίδα.

ΕΔΩΣΕ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ 30 Νοε 2020 | 15:05

Νέο "χτύπημα" Αμβρόσιου: Έγινα καλά από τον κορονοϊό, το μόνο φάρμακο που έπινα ήταν ο αγιασμός

Με τη μεσιτεία της Παναγίας και με φάρμακο τον αγιασμό δηλώνει ο Μητροπολίτης Αμβρόσιος ότι έγινε καλά από τον κορονοϊό.

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 30 Νοε 2020 | 15:04

Πρωτοδικείο Αθηνών: Παράνομη η απεργία των εφοριακών

Παράνομη κρίθηκε η απεργία των εφοριακών από το Πρωτοδικείο Αθηνών

ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ 30 Νοε 2020 | 14:37

Εμβόλιο κατά κορονοϊού - Γεωργαντάς: Σε 5 μήνες θα έχει εμβολιαστεί όλος ο πληθυσμός

Ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Γ. Γεωργαντάς ανέφερε ότι θα γίνουν πάνω από 2 εκατ. εμβολιασμοί το μήνα στην Ελλάδα.

"ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΜΕ ΝΑ ΓΙΝΟΥΜΕ ΤΣΕΧΙΑ" 30 Νοε 2020 | 14:35

"Καμπανάκι" Εξαδάκτυλου: Πενταψήφια ημερήσια κρούσματα αν δεν προσέξουμε

Ο Αθ. Εξαδάκτυλος μιλώντας στην ΕΡΤ τόνισε πως ο αριθμός των κρουσμάτων έχει αυξηθεί πολύ.

ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 30 Νοε 2020 | 14:01

Η Επανάσταση του 1821 γίνεται... Playmobil: Φιγούρες με Κολοκοτρώνη, Παπαφλέσα και Παλαιών Πατρών Γερμανό

"Το '21 αλλιώς: Η Ελληνική Επανάσταση με φιγούρες και διοράματα PLAYMOBIL" ονομάζεται η εικονική περιήγηση σε έκθεση για την Επανάσταση του 1821.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑΣ 30 Νοε 2020 | 13:54

Παρουσία του πρόεδρου ΕΟΔΥ η σημερινή ενημέρωση του υπουργείου Υγείας - Ποιοι άλλοι θα μετέχουν

Στη σημερινή ενημέρωση για τον κορονοϊό θα συμμετέχει και ο Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας, Παναγιώτης Αρκουμανέας.

ΤΟΥ ΑΣΚΗΘΗΚΕ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ 30 Νοε 2020 | 13:30

Ελεύθερος ο Νότης Σφακιανάκης - Στις 2 Δεκεμβρίου η δίκη - Τι δήλωσε φεύγοντας

Στις 2 Δεκεμβρίου θα γίνει η δίκη του Νότη Σφακιανάκη, ο οποίος συνελήφθη κατά τη διάρκεια ελέγχου αστυνομικών στο αυτοκίνητό του.

ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ FACEBOOK 30 Νοε 2020 | 13:26

To επικό τρολάρισμα της Ακρίτα για τη σύλληψη Σφακιανάκη: Νομίζω τον κάρφωσε η...

Στη σύλληψη του Νότη Σφακιανάκη αναφέρθηκε, με τον δικό της ιδιαίτερο τρόπο, η Έλενα Ακρίτα.

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΦΕΤΟΣ ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ 30 Νοε 2020 | 13:16

Στην Κατερίνη το πρώτο ψηφιακό Χριστουγεννιάτικο Χωριό

Με πρωτοβουλία πολιτών της Εθελοντικής Ομάδας Δράσης Ν. Πιερίας και του δήμου Κατερίνης θα στηθεί το χριστουγεννιάτικο σκηνικό.

ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ 30 Νοε 2020 | 12:50

Δήμος Αθηναίων: 28 υπηρεσίες της πολεοδομίας με λίγα κλικ

Συνολικά 67 ηλεκτρονικά πιστοποιητικά και βεβαιώσεις για τους πολίτες από το Δήμο Αθηναίων.