Μόσιαλος: Oι επιπλοκές του κορονοϊού που ανησυχούν - Από εγκεφαλικά μέχρι καρδιακές προσβολές

Υπάρχουν ασθενείς που μπορεί να μην επανέλθουν ποτέ στην προηγούμενη φυσική τους κατάσταση, εξηγεί ο καθηγητής.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM

Με δεδομένο ότι η Covid-19 είναι μια νέα ασθένεια, η έλλειψη συστηματικών μελετών δυσκολεύει τους επιστήμονες να αντιμετωπίσουν τον κορονοϊό, όπως τονίζει ο Ηλίας Μόσιαλος.

Σε ανάρτησή του, εξηγεί ότι υπάρχουν ασθενείς που ενδεχομένως να μην επιστρέψουν ποτέ στην προ κορονοϊού φυσική τους κατάσταση ενώ ταυτόχρονα, ο καθηγητής του LSE περιγράφει τις μακροχρόνιες επιπλοκές στην υγεία των ασθενών.

Η ανάρτηση του Ηλία Μόσιαλου

Επειδή η νόσος του Covid-19 είναι μια νέα ασθένεια, δεν υπάρχουν μακροχρόνιες και συστηματικές μελέτες σχετικά με τη πορεία όσων νόσησαν με σοβαρά συμπτώματα. Ακόμα και οι πρώτοι ασθενείς που ανέρρωσαν στην Κίνα μολύνθηκαν μόλις πριν από λίγους μήνες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Υπολογίζεται πλέον ότι το 40-45% των ατόμων που νόσησαν με Covid-19 μπορεί να είναι ασυμπτωματικά και άλλα ίσως να βιώσουν ήπια την ασθένεια χωρίς διαρκή συμπτώματα (doi.org/10.7326/M20-3012). Ωστόσο, για πολλούς ασθενείς Covid-19 η ανάρρωση διήρκησε πολύ περισσότερο από τις δύο εβδομάδες που περιγράφει ο ΠΟΥ και η ιατρική κοινότητα.

Άλλοι ασθενείς που δεν χρειάστηκε να νοσηλευτούν, αναφέρουν πως έπασχαν ή πάσχουν από κόπωση, διάρροια, δυσκολία συγκέντρωσης, πονοκεφάλους και βραχυπρόθεσμη απώλεια μνήμης, αλλά και ναυτία και τρόμο. Καθώς οι οδηγίες δεν καταγράφουν όλα τα συμπτώματα που βιώνουν κάποιοι ασθενείς, αυτό με τη σειρά του τροφοδοτεί ένα φαύλο κύκλο αμφιβολίας, και σύγχυσης. Προκαταρκτικά στοιχεία, καθώς και μελέτες για τους κορονοϊούς SARS και MERS, υποδηλώνουν ότι για μερικούς ανθρώπους, η πλήρης ανάρρωση μπορεί να αργήσει πολύ, ενώ μερικοί μπορεί να μην επιστρέψουν στην προ- Covid-19 φυσική τους κατάσταση. To NHS στο Ηνωμένο Βασιλείο υπολογίζει ότι από τους νοσηλευθέντες ασθενείς Covid-19, ίσως το 45% να χρειαστεί συνεχή ιατρική περίθαλψη, το 4% να χρειαστεί αποκατάσταση και το 1% να χρειαστεί μόνιμη φροντίδα (https://assets.publishing.service.gov.uk/…/COVID-19_hospita…).

Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες όμως, είναι αυτές που ανησυχούν τους ειδικούς. Ο νέος κορονοϊός αφού μπει στο σώμα, μπορεί να προσκολληθεί σε ανθρώπινα κύτταρα σε πολλά μέρη του σώματος και να διεισδύσει σε πολλά κύρια όργανα, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς, των νεφρών, του εγκεφάλου, ακόμη και των αιμοφόρων αγγείων. Η διείσδυση σε συνδυασμό με την επιθετική ανοσοαπόκριση, μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς σε όργανα και ιστούς και τελικά πολλαπλές μόνιμες βλάβες.

Υπάρχουν πολλά που ακόμα δεν γνωρίζουμε, αλλά παραθέτω μερικές από τις πιο αξιοσημείωτες πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που έχουν ήδη αναφερθεί σε ορισμένους ασθενείς με Covid-19.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Αρκετές εβδομάδες μετά την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, κάποιοι ασθενείς εξακολουθούν να έχουν συμπτώματα όπως αίσθημα καύσου στους πνεύμονες και ξηρό βήχα. Σε αξονικές τομογραφίες, ενώ οι φυσιολογικοί πνεύμονες εμφανίζονται μαύροι, οι πνεύμονες των ασθενών Covid-19 έχουν συχνά τη χαρακτηριστική σκίαση που θυμίζει ανοιχτά-γκρι μπαλώματα, που μπορεί να μην επουλωθούν. Αυτή η σκίαση διαπιστώθηκε από νωρίς σε μεγάλο ποσοστό ασθενών που νοσηλεύτηκαν (doi.org/10.1148/radiol.2020200843) αλλά επίσης και σε μεγάλο ποσοστό ασυμπτωματικών και προσυμπτωματικών ασθενών (doi: 10.1016/j.jinf.2020.04.004).

Η ανοσοαπόκριση όπως πλέον γνωρίζουμε είναι απίστευτα επιθετική (https://doi.org/10.3389/fimmu.2020.01446) και οι χώροι στους πνεύμονες γεμίζουν με κυτταρικά συντρίμμια και πύον, καθιστώντας τους πνεύμονες λιγότερο εύκαμπτους.

Πολλοί ασθενείς που νοσηλεύτηκαν λόγω Covid-19 αντιμετωπίζουν υψηλά ποσοστά θρόμβων αίματος. Το ποσοστό στους ασθενείς που νοσηλεύονται στις ΜΕΘ μπορεί να φτάσει και το 31% (doi: 10.1016/j.thromres.2020.04.013). Οι θρόμβοι μπορεί να προκαλέσουν απόφραξη των πνευμόνων, εγκεφαλικά επεισόδια, καρδιακές προσβολές και άλλες επιπλοκές με σοβαρές, διαρκείς επιπτώσεις.

Οι θρόμβοι αίματος που σχηματίζονται ή φτάνουν στον εγκέφαλο μπορούν να προκαλέσουν εγκεφαλικό επεισόδιο. Στη Wuhan περίπου το 5% των ασθενών Covid-19 που νοσηλεύτηκαν πέρασαν εγκεφαλικά επεισόδια και ενώ αυτά εμφανίζονται πιο συχνά σε ηλικιωμένους, αναφέρονται και σε νεότερους ασθενείς Covid-19 (DOI: 10.2139/ssrn.3550025). Τα ποσοστά θνησιμότητας στους νεότερους είναι σχετικά χαμηλά σε σύγκριση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία ασθενείς και πολλοί αναρρώνουν. Ωστόσο, άλλες μελέτες δείχνουν ότι μόνο μεταξύ 42 - 53% είναι σε θέση να επιστρέψουν στη δουλειά (DOI: 10.1161/01.str.25.7.1360).

Εάν οι θρόμβοι αίματος διακόψουν την κυκλοφορία στους πνεύμονες, μια κατάσταση γνωστή ως πνευμονική εμβολή, η έκβαση μπορεί να είναι θανατηφόρα. Ασθενείς αναφέρουν πως μετά την ανάρρωση από τη νόσο, έχουν συμπτώματα που περιλαμβάνουν κόπωση, δύσπνοια, έντονο περιορισμό της σωματικής δραστηριότητας και ενοχλήσεις κατά την άσκηση (doi.org/10.1007/s00392-018-1405-1). Mελέτες στη Γαλλία δείχνουν ότι μεταξύ 23 και 30% των ατόμων με σοβαρό Covid-19 είχαν επίσης πνευμονική εμβολή (doi.org/10.1148/radiol.2020201561).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Οι θρόμβοι αίματος σε άλλα κύρια όργανα όπως τα νεφρά μπορούν επίσης να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα. Η νεφρική ανεπάρκεια αναφέρθηκε σε πολλούς ασθενείς που νόησαν σοβαρά με Covid-19, ενώ μερικά από αυτά τα οξεία νεφρικά τραύματα μπορεί να είναι μόνιμα και να απαιτούν συνεχή αιμοκάθαρση (doi.org/10.1053/j.ajkd.2020.04.001).

Μια μελέτη από τη Wuhan από τον Ιανουάριο διαπίστωσε ότι το 12% των ασθενών με Covid-19 είχαν σημάδια καρδιαγγειακής βλάβης (doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30183-5). Έκτοτε, πολλές αναφορές δείχνουν ότι ο ιός μπορεί να προκαλέσει άμεσα οξεία μυοκαρδίτιδα και καρδιακή ανεπάρκεια.

Η νόσος Covid-19 επηρεάζει και το κεντρικό νευρικό σύστημα με δυνητικά μακροχρόνιες συνέπειες. Σε μια μελέτη από την Κίνα, περισσότερο από το ένα τρίτο των 214 ατόμων που νοσηλεύτηκαν με Covid-19 εμφάνισαν νευρολογικά συμπτώματα, όπως ζάλη, πονοκεφάλους, μειωμένη συνείδηση, όραση, δυσλειτουργία της αίσθησης της γεύσης και της οσμής (doi:10.1001/jamaneurol.2020.1127). Αυτά τα συμπτώματα ήταν πιο κοινά στις σοβαρές περιπτώσεις ασθενών, όπου η επίπτωση αυξήθηκε στο 46,5%.

Υπάρχουν δυστυχώς και άλλες γνωστικές επιπτώσεις, για παράδειγμα, το παραλήρημα, που επηρεάζει το ένα τρίτο ή περισσότερους ασθενείς στις ΜΕΘ, και έρευνες δείχνουν ότι η παρουσία παραληρήματος κατά τη διάρκεια σοβαρής ασθένειας προβλέπει μελλοντικές μακροχρόνιες γνωστικές παρενέργειες και δυσλειτουργίες. Μια μελέτη από τη Νορβηγία αναφέρει πως το παραλήρημα ήταν η πιο συχνή μη αναπνευστική επιπλοκή και παρατηρήθηκε σε 36% των ασθενών Covid-19 (doi: 10.4045 / time.20.203232).

Μια προηγούμενη έρευνα σχετικά με το σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS) έδειξε ότι ένας στους πέντε επιζώντες του ARDS βιώνει μακροχρόνια γνωστικές επιπτώσεις, ακόμη και πέντε χρόνια μετά (doi.org/10.1186/s13054-019-2626-z). Οι βλάβες μπορεί να περιλαμβάνουν βραχυπρόθεσμα προβλήματα μνήμης, δυσκολία στη μάθηση και την εκτέλεση εντολών και να οδηγήσουν σε δυσκολία στην εργασία, μειωμένη ικανότητα διαχείρισης χρημάτων ή δυσκολία στην εκτέλεση καθημερινών εργασιών. Οι επιζώντες του ARDS έχουν συχνά αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης και άγχους και πολλοί βιώνουν μετατραυματικό στρες.

Γνωρίζουμε πως οι διαβητικοί διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής έκβασης λόγω COVID-19, που μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στην υπερβολική ανοσοαπόκριση στη λοίμωξη. Ωστόσο, σε σοβαρές περιπτώσεις COVID-19 παρατηρούνται αυξήσεις στη γλυκόζη σε ασθενείς χωρίς ιστορικό διαβήτη (DOI: 10.1056/NEJMc2018688). Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να μελετηθεί μακροπρόθεσμα αυτή η κατεύθυνση όπως και η επίπτωση στην ηπατική λειτουργία (doi.org/10.1111/jgh.15112).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Άλλοι ερευνητές προτείνουν ότι η νόσος του Covid-19 μπορεί να δημιουργήσει ιδιαίτερα προβλήματα για τους άνδρες πέρα από τη δυσανάλογη θνησιμότητα από την ασθένεια καθώς υπάρχει μια θεωρητική πιθανότητα βλάβης στους όρχεις και επακόλουθη υπογονιμότητα μετά τη μόλυνση με COVID-19 ( doi.org/10.1038/s41585-020-0319-7).

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους πρώην ασθενείς, τους ερευνητές και για την πολιτική της δημόσιας υγείας;

Όπως ανέφερα, οι αναδυόμενες μακροπρόθεσμες επιπλοκές του Covid-19 ανησυχούν ιδιαίτερα κλινικούς και ερευνητές. Ακόμα μαθαίνουμε για αυτό τον ιό και προσπαθούμε να καταλάβουμε τι σημαίνει ότι κάποιος νόσησε με Covid-19, το εύρος των πιθανών συμπτωμάτων, πόσος καιρός θα χρειαστεί για την ανάρρωση και ποιες άλλες προφυλάξεις μπορεί να χρειαστεί να λάβει έως ότου επιστρέψει στην δική του κανονικότητα.

Μέσα στο φόρτο που επέβαλλε η πανδημία στα συστήματα υγείας, οι πρώην ασθενείς λένε ότι είναι δύσκολο να τραβήξουν την προσοχή. Πρέπει να μην επιτρέψουμε να στιγματοποιηθούν οι ασθενείς που ανέρρωσαν και επιστρέφουν στο νοσοκομείο με νέα συμπτώματα και νέες απορίες.

Εάν δεν προσέξουμε, η ιατρική αβεβαιότητα και η αδιαφορία για την ψυχική υγεία των πρώην ασθενών Covid-19 θα επιβαρύνουν εκ νέου τα συστήματα υγείας.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14 Αυγ 2020 | 21:59

Κορονοϊός: Ουρές στα μπουζούκια για τον Βέρτη κι ας ήταν απόγευμα - Θερμομέτρηση στους πελάτες [Βίντεο]

Ο Νίκος Βέρτης είναι ο πρώτος καλλιτέχνης που θα εμφανίζεται απόγευμα λόγω των νέων μέτρων κατά του κορονοϊού που επιβλήθηκαν στα νυχτερινά μαγαζιά

ΚΑΙ ΤΡΙΤΟΣ ΣΕ ΜΙΑ ΜΕΡΑ 14 Αυγ 2020 | 21:44

Κορονοϊός: Μεγαλώνει ο κατάλογος των νεκρών στη χώρα - Κατέληξε 69χρονος στο "Λαϊκό" - Στους 224 η "μαύρη" λίστα

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο 69χρονος που έχασε τη μάχη με τον κορονοϊό, έπασχε από υποκείμενα νοσήματα

ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ 14 Αυγ 2020 | 21:37

Κορονοϊός: Σε καραντίνα δύο κέντρα υποδοχής σε Έβρο και Δράμα - Υποχρεωτική η μάσκα σε όλες τις δομές

Οι δομές φιλοξενίας σε Δράμα και Φυλάκιο Έβρου θα μείνουν σε καραντίνα έως τις 31 Αυγούστου

ΟΙ 7 ΟΔΗΓΙΕΣ 14 Αυγ 2020 | 21:22

Νέα μέτρα για τον κορονοϊό: Οι 16 περιοχές με το μεγαλύτερο πρόβλημα - Τι θα ισχύσει τον Δεκαπενταύγουστο

Τα μέτρα και οι 16 περιοχές που θα εφαρμοστεί η απαγόρευση λειτουργίας καταστημάτων μετά τις 12 το βράδυ

ΝΕΟ ΥΨΗΛΟ ΗΜΕΡΑΣ 14 Αυγ 2020 | 20:45

Ο κορονοϊός "ξαναχτυπά" Γαλλία και Βρετανία - Ρεκόρ κρουσμάτων μετά την άρση της καραντίνας

Στη δίνη της πανδημίας του κορονοϊού ξαναμπαίνουν Γαλλία και Βρετανία, με ραγδαία αύξηση κρουσμάτων

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΟΔΥ 14 Αυγ 2020 | 18:47

Κορονοϊός: Τριψήφιος και σήμερα ο αριθμός των κρουσμάτων - 254 οι νέες μολύνσεις, 2 θάνατοι, 22 διασωληνωμένοι

Τα στοιχεία για την εξάπλωση του κορονοϊού από τον ΕΟΔΥ την Παρασκευή

ΕΩΣ 31 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 14 Αυγ 2020 | 18:35

Κορονοϊός: Μόνο με αρνητικό τεστ στην Ελλάδα οι ταξιδιώτες από Ισραήλ - Νέα αεροπορική οδηγία

Βαριά πρόστιμα σε όσους ταξιδιώτες δεν συμμορφωθούν με την αεροπορική οδηγία και δεν κάνουν έως και 72 ώρες νωρίτερα τεστ κορονοϊού

ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΑΓΓΛΙΚΑ 14 Αυγ 2020 | 18:15

Μήνυμα από το "112" σε Πάρο - Αντίπαρο: Φοράτε υποχρεωτικά μάσκα, να είστε σε επιφυλακή

Το μήνυμα αποστέλλεται στην ελληνική και αγγλική γλώσσα και εφιστά την προσοχή των πολιτών στην τήρηση των νέων μέτρων

ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΕΣΤΙΕΣ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ 14 Αυγ 2020 | 17:30

Κορονοϊός - Ινστιτούτο Ρόμπερτ Κοχ: Τετραπλάσια τα κρούσματα στη γερμανική Κούπφερτσελ

Οι ερευνητές εξέτασαν 2.203 κατοίκους της πόλης Κούπφερτσελ, στη νότια Γερμανία, όπου στις αρχές Μαρτίου υπήρξε ένα ξέσπασμα της επιδημίας

81 ΕΤΩΝ 14 Αυγ 2020 | 17:28

Κορονοϊός: Κατέληξε και τρίτη ηλικιωμένη από το γηροκομείο στο Ασβεστοχώρι

Κατέληξε και τρίτη ηλικιωμένη από το γηροκομείο στο Ασβεστοχώρι από κορονοϊό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΧΑΡΔΑΛΙΑ 14 Αυγ 2020 | 17:23

Νέα μέτρα: Για δέκα μέρες οι περιορισμοί σε Πάρο και Αντίπαρο – Αναστολή συμβάσεων εργασίας στις επιχειρήσεις που επηρεάζονται

Για τις επιχειρήσεις που επηρεάζονται, δύναται να εφαρμοστεί αναστολή σύμβασης εργασίας των εργαζομένων.

ΕΚΚΛΗΣΗ ΧΑΡΔΑΛΙΑ ΝΑ ΔΕΙΞΟΥΝ ΟΛΟΙ ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ 14 Αυγ 2020 | 16:50

Τι προβλέπουν τα μέτρα για τους ναούς τον Δεκαπενταύγουστο - Σε ισχύ το 112

Έκκληση Ν. Χαρδαλιά να δείξουν όλοι πειθαρχία - Μήνυμα από το 112 τα επόμενα 24ωρα σε όλους τους πολίτες