Μόσιαλος: Oι επιπλοκές του κορονοϊού που ανησυχούν - Από εγκεφαλικά μέχρι καρδιακές προσβολές

Υπάρχουν ασθενείς που μπορεί να μην επανέλθουν ποτέ στην προηγούμενη φυσική τους κατάσταση, εξηγεί ο καθηγητής.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM

Με δεδομένο ότι η Covid-19 είναι μια νέα ασθένεια, η έλλειψη συστηματικών μελετών δυσκολεύει τους επιστήμονες να αντιμετωπίσουν τον κορονοϊό, όπως τονίζει ο Ηλίας Μόσιαλος.

Σε ανάρτησή του, εξηγεί ότι υπάρχουν ασθενείς που ενδεχομένως να μην επιστρέψουν ποτέ στην προ κορονοϊού φυσική τους κατάσταση ενώ ταυτόχρονα, ο καθηγητής του LSE περιγράφει τις μακροχρόνιες επιπλοκές στην υγεία των ασθενών.

Η ανάρτηση του Ηλία Μόσιαλου

Επειδή η νόσος του Covid-19 είναι μια νέα ασθένεια, δεν υπάρχουν μακροχρόνιες και συστηματικές μελέτες σχετικά με τη πορεία όσων νόσησαν με σοβαρά συμπτώματα. Ακόμα και οι πρώτοι ασθενείς που ανέρρωσαν στην Κίνα μολύνθηκαν μόλις πριν από λίγους μήνες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Υπολογίζεται πλέον ότι το 40-45% των ατόμων που νόσησαν με Covid-19 μπορεί να είναι ασυμπτωματικά και άλλα ίσως να βιώσουν ήπια την ασθένεια χωρίς διαρκή συμπτώματα (doi.org/10.7326/M20-3012). Ωστόσο, για πολλούς ασθενείς Covid-19 η ανάρρωση διήρκησε πολύ περισσότερο από τις δύο εβδομάδες που περιγράφει ο ΠΟΥ και η ιατρική κοινότητα.

Άλλοι ασθενείς που δεν χρειάστηκε να νοσηλευτούν, αναφέρουν πως έπασχαν ή πάσχουν από κόπωση, διάρροια, δυσκολία συγκέντρωσης, πονοκεφάλους και βραχυπρόθεσμη απώλεια μνήμης, αλλά και ναυτία και τρόμο. Καθώς οι οδηγίες δεν καταγράφουν όλα τα συμπτώματα που βιώνουν κάποιοι ασθενείς, αυτό με τη σειρά του τροφοδοτεί ένα φαύλο κύκλο αμφιβολίας, και σύγχυσης. Προκαταρκτικά στοιχεία, καθώς και μελέτες για τους κορονοϊούς SARS και MERS, υποδηλώνουν ότι για μερικούς ανθρώπους, η πλήρης ανάρρωση μπορεί να αργήσει πολύ, ενώ μερικοί μπορεί να μην επιστρέψουν στην προ- Covid-19 φυσική τους κατάσταση. To NHS στο Ηνωμένο Βασιλείο υπολογίζει ότι από τους νοσηλευθέντες ασθενείς Covid-19, ίσως το 45% να χρειαστεί συνεχή ιατρική περίθαλψη, το 4% να χρειαστεί αποκατάσταση και το 1% να χρειαστεί μόνιμη φροντίδα (https://assets.publishing.service.gov.uk/…/COVID-19_hospita…).

Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες όμως, είναι αυτές που ανησυχούν τους ειδικούς. Ο νέος κορονοϊός αφού μπει στο σώμα, μπορεί να προσκολληθεί σε ανθρώπινα κύτταρα σε πολλά μέρη του σώματος και να διεισδύσει σε πολλά κύρια όργανα, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς, των νεφρών, του εγκεφάλου, ακόμη και των αιμοφόρων αγγείων. Η διείσδυση σε συνδυασμό με την επιθετική ανοσοαπόκριση, μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς σε όργανα και ιστούς και τελικά πολλαπλές μόνιμες βλάβες.

Υπάρχουν πολλά που ακόμα δεν γνωρίζουμε, αλλά παραθέτω μερικές από τις πιο αξιοσημείωτες πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που έχουν ήδη αναφερθεί σε ορισμένους ασθενείς με Covid-19.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Αρκετές εβδομάδες μετά την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, κάποιοι ασθενείς εξακολουθούν να έχουν συμπτώματα όπως αίσθημα καύσου στους πνεύμονες και ξηρό βήχα. Σε αξονικές τομογραφίες, ενώ οι φυσιολογικοί πνεύμονες εμφανίζονται μαύροι, οι πνεύμονες των ασθενών Covid-19 έχουν συχνά τη χαρακτηριστική σκίαση που θυμίζει ανοιχτά-γκρι μπαλώματα, που μπορεί να μην επουλωθούν. Αυτή η σκίαση διαπιστώθηκε από νωρίς σε μεγάλο ποσοστό ασθενών που νοσηλεύτηκαν (doi.org/10.1148/radiol.2020200843) αλλά επίσης και σε μεγάλο ποσοστό ασυμπτωματικών και προσυμπτωματικών ασθενών (doi: 10.1016/j.jinf.2020.04.004).

Η ανοσοαπόκριση όπως πλέον γνωρίζουμε είναι απίστευτα επιθετική (https://doi.org/10.3389/fimmu.2020.01446) και οι χώροι στους πνεύμονες γεμίζουν με κυτταρικά συντρίμμια και πύον, καθιστώντας τους πνεύμονες λιγότερο εύκαμπτους.

Πολλοί ασθενείς που νοσηλεύτηκαν λόγω Covid-19 αντιμετωπίζουν υψηλά ποσοστά θρόμβων αίματος. Το ποσοστό στους ασθενείς που νοσηλεύονται στις ΜΕΘ μπορεί να φτάσει και το 31% (doi: 10.1016/j.thromres.2020.04.013). Οι θρόμβοι μπορεί να προκαλέσουν απόφραξη των πνευμόνων, εγκεφαλικά επεισόδια, καρδιακές προσβολές και άλλες επιπλοκές με σοβαρές, διαρκείς επιπτώσεις.

Οι θρόμβοι αίματος που σχηματίζονται ή φτάνουν στον εγκέφαλο μπορούν να προκαλέσουν εγκεφαλικό επεισόδιο. Στη Wuhan περίπου το 5% των ασθενών Covid-19 που νοσηλεύτηκαν πέρασαν εγκεφαλικά επεισόδια και ενώ αυτά εμφανίζονται πιο συχνά σε ηλικιωμένους, αναφέρονται και σε νεότερους ασθενείς Covid-19 (DOI: 10.2139/ssrn.3550025). Τα ποσοστά θνησιμότητας στους νεότερους είναι σχετικά χαμηλά σε σύγκριση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία ασθενείς και πολλοί αναρρώνουν. Ωστόσο, άλλες μελέτες δείχνουν ότι μόνο μεταξύ 42 - 53% είναι σε θέση να επιστρέψουν στη δουλειά (DOI: 10.1161/01.str.25.7.1360).

Εάν οι θρόμβοι αίματος διακόψουν την κυκλοφορία στους πνεύμονες, μια κατάσταση γνωστή ως πνευμονική εμβολή, η έκβαση μπορεί να είναι θανατηφόρα. Ασθενείς αναφέρουν πως μετά την ανάρρωση από τη νόσο, έχουν συμπτώματα που περιλαμβάνουν κόπωση, δύσπνοια, έντονο περιορισμό της σωματικής δραστηριότητας και ενοχλήσεις κατά την άσκηση (doi.org/10.1007/s00392-018-1405-1). Mελέτες στη Γαλλία δείχνουν ότι μεταξύ 23 και 30% των ατόμων με σοβαρό Covid-19 είχαν επίσης πνευμονική εμβολή (doi.org/10.1148/radiol.2020201561).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Οι θρόμβοι αίματος σε άλλα κύρια όργανα όπως τα νεφρά μπορούν επίσης να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα. Η νεφρική ανεπάρκεια αναφέρθηκε σε πολλούς ασθενείς που νόησαν σοβαρά με Covid-19, ενώ μερικά από αυτά τα οξεία νεφρικά τραύματα μπορεί να είναι μόνιμα και να απαιτούν συνεχή αιμοκάθαρση (doi.org/10.1053/j.ajkd.2020.04.001).

Μια μελέτη από τη Wuhan από τον Ιανουάριο διαπίστωσε ότι το 12% των ασθενών με Covid-19 είχαν σημάδια καρδιαγγειακής βλάβης (doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30183-5). Έκτοτε, πολλές αναφορές δείχνουν ότι ο ιός μπορεί να προκαλέσει άμεσα οξεία μυοκαρδίτιδα και καρδιακή ανεπάρκεια.

Η νόσος Covid-19 επηρεάζει και το κεντρικό νευρικό σύστημα με δυνητικά μακροχρόνιες συνέπειες. Σε μια μελέτη από την Κίνα, περισσότερο από το ένα τρίτο των 214 ατόμων που νοσηλεύτηκαν με Covid-19 εμφάνισαν νευρολογικά συμπτώματα, όπως ζάλη, πονοκεφάλους, μειωμένη συνείδηση, όραση, δυσλειτουργία της αίσθησης της γεύσης και της οσμής (doi:10.1001/jamaneurol.2020.1127). Αυτά τα συμπτώματα ήταν πιο κοινά στις σοβαρές περιπτώσεις ασθενών, όπου η επίπτωση αυξήθηκε στο 46,5%.

Υπάρχουν δυστυχώς και άλλες γνωστικές επιπτώσεις, για παράδειγμα, το παραλήρημα, που επηρεάζει το ένα τρίτο ή περισσότερους ασθενείς στις ΜΕΘ, και έρευνες δείχνουν ότι η παρουσία παραληρήματος κατά τη διάρκεια σοβαρής ασθένειας προβλέπει μελλοντικές μακροχρόνιες γνωστικές παρενέργειες και δυσλειτουργίες. Μια μελέτη από τη Νορβηγία αναφέρει πως το παραλήρημα ήταν η πιο συχνή μη αναπνευστική επιπλοκή και παρατηρήθηκε σε 36% των ασθενών Covid-19 (doi: 10.4045 / time.20.203232).

Μια προηγούμενη έρευνα σχετικά με το σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS) έδειξε ότι ένας στους πέντε επιζώντες του ARDS βιώνει μακροχρόνια γνωστικές επιπτώσεις, ακόμη και πέντε χρόνια μετά (doi.org/10.1186/s13054-019-2626-z). Οι βλάβες μπορεί να περιλαμβάνουν βραχυπρόθεσμα προβλήματα μνήμης, δυσκολία στη μάθηση και την εκτέλεση εντολών και να οδηγήσουν σε δυσκολία στην εργασία, μειωμένη ικανότητα διαχείρισης χρημάτων ή δυσκολία στην εκτέλεση καθημερινών εργασιών. Οι επιζώντες του ARDS έχουν συχνά αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης και άγχους και πολλοί βιώνουν μετατραυματικό στρες.

Γνωρίζουμε πως οι διαβητικοί διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής έκβασης λόγω COVID-19, που μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στην υπερβολική ανοσοαπόκριση στη λοίμωξη. Ωστόσο, σε σοβαρές περιπτώσεις COVID-19 παρατηρούνται αυξήσεις στη γλυκόζη σε ασθενείς χωρίς ιστορικό διαβήτη (DOI: 10.1056/NEJMc2018688). Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να μελετηθεί μακροπρόθεσμα αυτή η κατεύθυνση όπως και η επίπτωση στην ηπατική λειτουργία (doi.org/10.1111/jgh.15112).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Άλλοι ερευνητές προτείνουν ότι η νόσος του Covid-19 μπορεί να δημιουργήσει ιδιαίτερα προβλήματα για τους άνδρες πέρα από τη δυσανάλογη θνησιμότητα από την ασθένεια καθώς υπάρχει μια θεωρητική πιθανότητα βλάβης στους όρχεις και επακόλουθη υπογονιμότητα μετά τη μόλυνση με COVID-19 ( doi.org/10.1038/s41585-020-0319-7).

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους πρώην ασθενείς, τους ερευνητές και για την πολιτική της δημόσιας υγείας;

Όπως ανέφερα, οι αναδυόμενες μακροπρόθεσμες επιπλοκές του Covid-19 ανησυχούν ιδιαίτερα κλινικούς και ερευνητές. Ακόμα μαθαίνουμε για αυτό τον ιό και προσπαθούμε να καταλάβουμε τι σημαίνει ότι κάποιος νόσησε με Covid-19, το εύρος των πιθανών συμπτωμάτων, πόσος καιρός θα χρειαστεί για την ανάρρωση και ποιες άλλες προφυλάξεις μπορεί να χρειαστεί να λάβει έως ότου επιστρέψει στην δική του κανονικότητα.

Μέσα στο φόρτο που επέβαλλε η πανδημία στα συστήματα υγείας, οι πρώην ασθενείς λένε ότι είναι δύσκολο να τραβήξουν την προσοχή. Πρέπει να μην επιτρέψουμε να στιγματοποιηθούν οι ασθενείς που ανέρρωσαν και επιστρέφουν στο νοσοκομείο με νέα συμπτώματα και νέες απορίες.

Εάν δεν προσέξουμε, η ιατρική αβεβαιότητα και η αδιαφορία για την ψυχική υγεία των πρώην ασθενών Covid-19 θα επιβαρύνουν εκ νέου τα συστήματα υγείας.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΕΡΕΥΝΑ 03 Αυγ 2021 | 10:42

Κορoνοϊός: Πόσο πιθανό είναι να μολυνθούμε όταν πιάνουμε χαρτονομίσματα και κέρματα

Υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης από κορονοϊό μέσω των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων; Τι λέει ευρωπαϊκή έρευνα.

ΤΟΚΥΟ 03 Αυγ 2021 | 10:35

Ολυμπιακοί Αγώνες: Τρία νέα κρούσματα κορονοϊού στην ελληνική αποστολή - Αποσύρθηκε η ομάδα συγχρονισμένης κολύμβησης

Η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι τρεις ακόμα αθλήτριες στην ομάδα της συγχρονισμένης κολύμβησης βρέθηκαν θετικές στον κορονοϊό, μετά από έλεγχο στον οποίο υποβλήθηκαν.

ΚΑΙ ΜΕ ΚΙΝΗΤΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 03 Αυγ 2021 | 07:47

Εμβολιασμοί: "Πάγος" στα νέα ραντεβού λόγω διακοπών - Σχέδιο επιτάχυνσης για μετά τον Δεκαπενταύγουστο

Πτώση του ρυθμού εμβολιασμών λόγω καλοκαιρινών διακοπών. Χθες διενεργήθηκαν μόλις 49.653. Το σχέδιο εμβολιασμού ειδικών πληθυσμών και ξενοδοχοϋπαλλήλων.

ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΤΡΑ 02 Αυγ 2021 | 23:13

"Επιχείρηση Ελευθερία": Επιταχύνονται οι εμβολιασμοί με κινητά συνεργεία - Τι ισχύει με την 3η δόση

Με φόντο την πτώση των εμβολιασμών λόγω καλοκαιριού, το υπουργείο Υγείας επιστρατεύει κινητά συνεργεία για να εμβολιαστούν συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών.

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ -ΛΟΙΜΩΞΙΟΛΟΓΙΑΣ 02 Αυγ 2021 | 22:04

Γώγος: Κίνδυνος μεταλλάξεων με αντοχή σε εμβόλια και αντιϊκά φάρμακα

Υπέρ της τρίτης δόσης σε συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών τάχθηκε ο καθηγητής, Χαράλαμπος Γώγος.

Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ 02 Αυγ 2021 | 17:43

Κορονοϊός: Εχει "στρατοπεδεύσει" στην Αττική με 615 νέα κρούσματα - "Βράζουν" 279 η Κρήτη και 214 η Θεσσαλονίκη

Τα κρούσματα κορονοϊού παραμένουν υψηλά σε Αττική και Θεσσαλονίκη - Ανησυχία για την Κρήτη.

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΟΔΥ 02 Αυγ 2021 | 17:33

Κορονοϊός: Πολλά για Δευτέρα τα κρούσματα - 2.156 νέες μολύνσεις - 8 θάνατοι - 188 διασωληνωμένοι

Μεγάλος ο αριθμός των νέων λοιμώξεων που ανακοινώθηκαν τη Δευτέρα - 2.156 κρούσματα - Εγιναν 48.820 τεστ με τον δείκτη θετικότητας στο 4,42%.

EΝΑΣ ΣΤΟΥΣ 3 ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΕΜΒΟΛΙΟ 02 Αυγ 2021 | 17:22

"Καμπανάκι" Τούντα για μετάλλαξη Δέλτα: Χωρίς μάσκα σε εξωτερικό χώρο μπορεί να κολλήσουμε σε 10 δευτερόλεπτα

Tι λέει ο καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιάννης Τούντας, για τον κορονοϊό, τις μεταλλάξεις, τα εμβόλια και την ανοησία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 02 Αυγ 2021 | 16:09

Ολυμπιακοί Αγώνες: Θετική στον κορονοϊό Ελληνίδα αθλήτρια της καλλιτεχνικής κολύμβησης

Θετική στον κορoνοϊό βρέθηκε αθλήτρια της Εθνικής ομάδας καλλιτεχνικής κολύμβησης

ΚΟΡΟΝΟΙΟΣ 02 Αυγ 2021 | 13:55

Συναγερμός στην Κίνα: Εξαπλώνεται η μετάλλαξη Δέλτα - Χτύπησε ξανά την Ουχάν

Το παραλλαγμένο στέλεχος Δέλτα του κορονοϊού εξαπλώνεται στην Κίνα.

ΘΑ ΜΕΙΝΕΙ ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΛΕΝΕ ΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ 02 Αυγ 2021 | 13:19

Πάτρα: Με κορονοϊό νοσηλεύεται ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος

Με κορονοϊό νοσηλεύεται στο νοσοκομείο της Πάτρας "Άγιος Ανδρέας" ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος.

ΤΟ TWEET ΤΟΥ 02 Αυγ 2021 | 13:05

Γεωργιάδης για τον αρνητή Βαλεντάϊν: Κόλλησε κορονοϊό και τώρα η οικογένειά του κάνει έκκληση

Ο Φιλ Βαλεντάϊν νόσησε από κορονοϊό ενώ ήταν αρνητής του μαζικού εμβολιασμού. Ο Άδωνις Γεωργιάδης αναφέρθηκε σε αυτό με ένα tweet.

ΕΡΕΥΝΑ 02 Αυγ 2021 | 11:45

Έφηβοι: Μεγάλος κίνδυνος για την καρδιά τους αν νοσήσουν από κορονοϊό - Μικρότερος από τον εμβολιασμό

Ο κίνδυνος για την καρδιά των εφήβων από τον κορονοϊό είναι πολύ μεγαλύτερος σε σχέση με τον εμβολιασμό τους.