Οι μισοί νέοι με πλήρη απασχόληση ζουν με τους γονείς τους

Σύμφωνα με τις προβολές πρόσφατης έρευνας της διαΝΕΟσις, μέχρι το 2050 θα είμαστε λιγότεροι και γηραιότεροι.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Οι μισοί νέοι με πλήρη απασχόληση ζουν με τους γονείς τους

Από το 2011 και μετά, για πρώτη φορά από τότε που υπάρχουν στοιχεία, ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώνεται.

Σύμφωνα με τις προβολές πρόσφατης έρευνας της διαΝΕΟσις, μέχρι το 2050 θα είμαστε λιγότεροι (8,8 εκατομμύρια, σύμφωνα με το μεσαίο σενάριο) και γηραιότεροι (το 1/3 του πληθυσμού θα είναι άνω των 65 ετών, από 1/5 σήμερα).

Η έρευνα. πέραν της γονιμότητας, καταγράφει και ενδιαφέροντα στοιχεία για τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στον τρόπο ζωής των πολιτών

Ομάδα ερευνητών του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών με συντονιστή και επιστημονικό υπεύθυνο τον Διευθυντή Ερευνών του ΕΚΚΕ Διονύση Μπαλούρδο, μελέτησαν για λογαριασμό της διαΝΕΟσις τα διαθέσιμα δεδομένα για τη γονιμότητα στην Ελλάδα, κατέγραψαν την κατάσταση και στον υπόλοιπο κόσμο, ανέλυσαν τα αίτια των φαινομένων που επικρατούν και τις οικογενειακές πολιτικές που ακολουθούν χώρες που κατόρθωσαν να τα διαχειριστούν καλύτερα από άλλες, και κατέληξαν σε μια μελέτη η οποία, εκτός από τη χαρτογράφηση του προβλήματος, περιγράφει και προτάσεις πολιτικής για την αντιμετώπισή του.

Σήμερα οι οικογένειες γίνονται μικρότερες. Οι μονομελείς και οι μονογονεϊκές οικογένειες αυξάνονται. Λίγα ζευγάρια συμβιώνουν και περισσότερες γυναίκες αποφασίζουν να μην κάνουν καθόλου παιδιά, από ό,τι στο παρελθόν. Η μέση ηλικία των γυναικών όταν αποκτούν το πρώτο τους παιδί αυξάνεται, ενώ αυξάνεται και η μέση ηλικία του πρώτου γάμου, μειώνονται οι γάμοι και αυξάνονται τα διαζύγια.

Σύμφωνα με την έρευνα, μέσα στην κρίση, η αύξηση της ανεργίας και η οικονομική αβεβαιότητα οδήγησαν τα ζευγάρια στο να καθυστερούν την απόκτηση του πρώτου παιδιού και στο να αναβάλλουν την απόκτηση δεύτερου ή τρίτου παιδιού. Η αναζήτηση και η αξιοποίηση των ευκαιριών απασχόλησης και για τα δύο φύλα δεν συνοδεύτηκε από την ανάπτυξη επαρκών παροχών, καθώς και δομών και υπηρεσιών του κοινωνικού κράτους για τη στήριξη της οικογένειας.

Οι Ελληνίδες κάνουν πολύ λίγα παιδιά

Το φαινόμενο της πολύ χαμηλής γονιμότητας φυσικά δεν είναι καινούριο, ούτε μόνο ελληνικό. Από τη δεκαετία του ’90 κιόλας σε ολόκληρη την Ευρώπη υπήρξε μια σημαντική πτώση στα ποσοστά γονιμότητας. Σχεδόν παντού οι γυναίκες άρχισαν να αναβάλλουν για αργότερα τις γεννήσεις των παιδιών τους, με αποτέλεσμα η γονιμότητα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης την περίοδο 1998-1999 να πέσει στα 1,44 παιδιά ανά γυναίκα -και σε κάποιες χώρες ακόμα και κάτω από το επονομαζόμενο "όριο ακραία χαμηλής γονιμότητας", που είναι τα 1,3 παιδιά ανά γυναίκα. Στα τέλη του προηγούμενου αιώνα για πρώτη φορά στη μεταπολεμική ιστορία καμία χώρα της Ε.Ε. δεν είχε γονιμότητα πάνω από 2 παιδιά ανά γυναίκα. Αυτό ίσχυε ακόμα και σε χώρες όπως η Ιρλανδία, όπου μόλις την προηγούμενη δεκαετία η γονιμότητα ξεπερνούσε τα 2,5 παιδιά ανά γυναίκα.

Καθώς οι συνθήκες ζωής σε αυτές τις κοινωνίες άλλαζαν, μεταβάλλονταν και οι κοινωνικές δομές τους. Η ηλικία αποχώρησης των παιδιών από το πατρικό σπίτι ολοένα μετατοπιζόταν. Τα παιδιά σπούδαζαν για περισσότερα χρόνια. Το πώς και το πότε τα ζευγάρια αποφάσιζαν να συζήσουν, να παντρευτούν, να κάνουν παιδιά, άλλαζε επίσης. Το ίδιο και ο αριθμός των παιδιών που αποφάσιζαν να κάνουν. Το μοντέλο των οικογενειών με δύο εργαζομένους και διπλά εισοδήματα επίσης άλλαξε τις οικονομικές δυνατότητες των ζευγαριών και βοήθησε στη χειραφέτηση των γυναικών με πολλές ευεργετικές συνέπειες στις προηγμένες οικονομίες.

Οι μισοί νέοι με πλήρη απασχόληση ζουν με τους γονείς τους

Τα φαινόμενα αυτά όμως δεν επηρέασαν όλα τη γονιμότητα στους ευρωπαϊκούς λαούς με τους τρόπους που πολλοί νομίζουν. Για παράδειγμα, η εντύπωση πως όταν η οικονομική κατάσταση είναι κακή η γονιμότητα μειώνεται και το αντίστροφο, δεν ισχύει ακριβώς. Η πρόσφατη έχει αποδείξει πως ακόμα και όταν οι οικονομίες ευημερούν, είναι πιθανό η γονιμότητα να πέφτει.

Η ΄έρευνα κάνει αναφορά και στους γάμους, Πλέον στις οικονομικά πιο ευκατάστατες χώρες της Ευρώπης λιγότερο από το 25% των γυναικών ηλικίας 26 ετών είναι παντρεμένες -το 1990 το ποσοστό ήταν 50%. Παρ’ όλα αυτά αυτό το φαινόμενο επηρέασε ελάχιστα τη γονιμότητα. Σε κάποιες χώρες όπως η Γαλλία, μάλιστα, η μείωση των γάμων δεν την επηρέασε καθόλου -απλά αυξήθηκαν οι εκτός γάμου γεννήσεις. Στην Ελλάδα μπορεί να έχουμε το μικρότερο ποσοστό γεννήσεων εκτός γάμου (9,4%) από οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη, αλλά σε 11 άλλες χώρες οι γεννήσεις εκτός γάμου είναι περισσότερες από τις γεννήσεις εντός (στην Ισλανδία 7 στις 10 γεννήσεις είναι εκτός γάμου).

Οι μισοί νέοι με πλήρη απασχόληση ζουν με τους γονείς τους - εικόνα 2

Είναι αλήθεια πως αλλαγές που έχουν συντελεστεί στον τρόπο ζωής των πολιτών σε ολόκληρη την ήπειρό μας είναι πολλές και πολύ μεγάλες. Πλέον 1 στα 3 νοικοκυριά στην Ε.Ε. είναι ενήλικες που ζουν μόνοι τους. Το 20% των ανδρών ηλικίας άνω των 55 που έχουν χωρίσει στην Ελλάδα, όπως επισημαίνει η έρευνα, "επενδύουν σε επόμενο κύκλο γάμου και αποκτούν και παιδί". Το 2008 ένα 58,4% των Ελλήνων ηλικίας 18-34 ζούσε με τους γονείς του. Το 2017 το ποσοστό είχε εκτοξευτεί στο 66,7%. Κι αυτό εξηγείται μόνο εν μέρει από την οικονομική κρίση και την ανεργία: σήμερα οι μισοί Έλληνες νέοι που έχουν πλήρη απασχόληση ζουν με τους γονείς τους.

Το φαινόμενο που συνθέτουν αυτές οι σημαντικές αλλαγές στην παγκόσμια διάστασή του έχει χαρακτηριστεί από τους επιστήμονες ως "δεύτερη δημογραφική μετάβαση"και συνδέεται με όλες τις σημαντικές κοινωνικές, οικονομικές, τεχνολογικές και πολιτισμικές αλλαγές που έχουν συμβεί στον κόσμο μας τις τελευταίες δεκαετίες. Με αυτές τις αλλαγές δεδομένες -και μη αναστρέψιμες-, οι επιστήμονες συμφωνούν ότι στη "δεύτερη δημογραφική μετάβαση" και οι κυμάνσεις της γονιμότητας κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών (το "2,1 παιδιά ανά γυναίκα", δηλαδή) πρέπει να θεωρούνται δεδομένες. Η έρευνα καταγράφει αναλυτικά τους μηχανισμούς με τους οποίους, σύμφωνα με τις σύγχρονες κοινωνιολογικές προσεγγίσεις, αυτές οι κοινωνικές αλλαγές επηρεάζουν τον δείκτη γονιμότητας στις σύγχρονες κοινωνίες.

Στην Ελλάδα οι αλλαγές αυτές έχουν ξεκινήσει από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 κιόλας, όταν ο δείκτης γονιμότητας πέρασε κάτω από το 1,5, ένα κρίσιμο όριο. Όπως επισημαίνεται στην έρευνα, "καμία κοινωνία που έχει πέσει κάτω από αυτό το επίπεδο μέχρι σήμερα δεν έχει κατορθώσει να επιστρέψει ξανά πάνω από αυτό". Οι ίδιες κοινωνικές αλλαγές που είχαν τα ίδια αποτελέσματα και στις άλλες κοινωνίες, και επιπλέον και η μεγάλη οικονομική κρίση των τελευταίων χρόνων, επηρέασαν δραματικά τις γεννήσεις στη χώρα μας. Πλέον τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα γεννιούνται λιγότερα από 100.000 παιδιά τον χρόνο, για πρώτη φορά από τότε που καταγράφονται στοιχεία. Πια μόνο στην Κρήτη και τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου γεννιούνται περισσότεροι από όσους πεθαίνουν.

Η διάμεση ηλικία των Ελλήνων πλέον φτάνει τα 44 έτη (από 39 το 2000 και 30 το 1960). To 1999 o δείκτης γονιμότητας στη χώρα μας έφτασε στο ναδίρ του 1,23, κάτω δηλαδή από το όριο της "ακραία χαμηλής γονιμότητας". Έκτοτε υπήρξε μια μικρή αύξηση (το επονομαζόμενο "rebound" ή "catching-up effect" που συνήθως ακολουθεί μεγάλες πτώσεις της γονιμότητας) αλλά ο δείκτης παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Το 2016 ήταν στο 1,38.

Οι μισοί νέοι με πλήρη απασχόληση ζουν με τους γονείς τους - εικόνα 3

Πλέον οι Ελληνίδες αποκτούν το πρώτο τους παιδί κατά μέσο όρο στην ηλικία των 30,3 ετών (το 2016 -από 28,8 το 2008). Ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ε.Ε. είναι τα 29 έτη. Σχεδόν μία στις τρεις γεννήσεις στη χώρα μας πραγματοποιείται από γυναίκες ηλικίας 30-34 ετών και μία στις τέσσερις από γυναίκες ηλικίας 35-39 ετών. Στην Ελλάδα, δε, εμφανίζεται και ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά πρώτων γεννήσεων από μητέρες ηλικίας άνω των 40 στην Ευρώπη (5,3%). Αυτή η αναβολή της τεκνοποίησης και της απόκτησης του πρώτου παιδιού πολύ φυσιολογικά μειώνει τις πιθανότητες απόκτησης και δεύτερου ή τρίτου παιδιού.

Μόνο ένα 8,3% των Ελληνίδων που γεννήθηκαν το 1955 δεν έκαναν κανένα παιδί στην αναπαραγωγική τους ηλικία. Στις Ελληνίδες που γεννήθηκαν το 1965, όμως, το ποσοστό ήταν 16,3%. Είπαμε, όμως, ότι το θέμα της γονιμότητας δεν είναι τόσο απλό. Στην Αγγλία και την Αυστρία, για παράδειγμα, το ποσοστό των γυναικών που δεν κάνουν κανένα παιδί είναι υψηλότερο από της Ελλάδας: περίπου 20% και στις δύο χώρες. Ο δείκτης γονιμότητας στις δύο χώρες όμως είναι πολύ διαφορετικός: 1,8 στην Αγγλία, και 1,53 στην Αυστρία. Ο λόγος είναι το μέγεθος των οικογενειών -στην Αγγλία είναι πολύ περισσότερες οι οικογένειες που έχουν τρία παιδιά, ενώ στην Αυστρία είναι πιο κοινές οι οικογένειες που έχουν ένα. Και οι δύο χώρες, πάντως, είναι σε καλύτερα επίπεδα από την Ελλάδα.

Οι ερευνητές καταλήγουν σε μια δέσμη προτάσεων η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση των επιδομάτων παιδιών από το πρώτο παιδί, την καθιέρωση ενός πριμ απόκτησης τέκνου για μητέρες κάτω των 30 ετών (2000 ευρώ ανά παιδί) και την ενίσχυση επιδομάτων τοκετού. Ενθαρρύνονται τόσο η ένταξη της μητέρας στην αγορά εργασίας και η παραμονή της σε αυτήν, όσο και η ενεργός συμμετοχή του πατέρα στην ανατροφή του παιδιού ή των παιδιών. Προτείνεται ακόμα η διεύρυνση των κριτηρίων ένταξης παιδιών σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, η υποστήριξη των Δήμων για τη δημιουργία επιπλέον υποδομών παιδικών σταθμών αλλά και βρεφοκομικών σταθμών (που φιλοξενούν παιδιά ηλικίας μέχρι 2,5 ετών), αλλά και η εισαγωγή νέων δομών, όπως ο θεσμός των βοηθών μητέρων (εκπαιδευμένες γυναίκες που φυλάσσουν στο σπίτι τους 4-5 παιδιά).

Προτείνεται, εξάλλου, η δημιουργία Γραφείου Δημογραφικής Πολιτικής στη Βουλή (στα πρότυπα του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους), το οποίο θα υπάγεται στον Πρόεδρο της Βουλής και θα παρακολουθεί τη δημογραφική κατάσταση της χώρας καθώς και την υλοποίηση των μέτρων δημογραφικής πολιτικής.

Πηγή: διαΝΕΟσις

Φωτο: Pixabay

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΑΣ 13 Ιουλ 2020 | 16:28

Με το... ταχυδρομείο έφτανε η κάνναβη σε 49χρονο - Πώς τον συνέλαβαν στην Αθήνα

Μετά από έλεγχο βρέθηκαν εντός των δύο δεμάτων, δεκαέξι νάιλον συσκευασίες με ακατέργαστη κάνναβη

Η ΝΕΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΜΟΣΙΑΛΟΥ 13 Ιουλ 2020 | 14:58
13 Ιουλ 2020 | 14:52

Οριστικό: Τέλος τα πανηγύρια μέχρι το τέλος Ιουλίου- Για τον Αύγουστο βλέπουμε...

Τι αποφάσισαν οι λοιμωξιολόγοι - Η εισήγηση στην κυβέρνηση

ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥΣ 13 Ιουλ 2020 | 13:55

Έρευνα σοκ στα λύματα της Θεσσαλονίκης: Στα επίπεδα του Απριλίου η ανίχνευση του κορονοϊού

Ανιχνεύσιμη και πάλι, στα επίπεδα Απριλίου, η παρουσία του SARS-CoV-2 στα αστικά λύματα της πόλης, με εκτιμώμενη σημαντική αύξηση των ασυμπτωματικών φορέων του ιού.

ΚΑΝΕΝΑ ΜΕΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 13 Ιουλ 2020 | 13:03

Τρελός συνωστισμός σε beach bar στην Αχαΐα - "Δεν υπάρχει ιός, μόνο πάρτι, μαγκιά και αλκοόλ" [εικόνες - βίντεο]

Όλοι οι παρευρισκόμενοι -κατά κύριο λόγο νεαρά άτομα- δείχνουν να αδιαφορούν πλήρως για τις προειδοποιήσεις των λοιμωξιολόγων.

ΤΙ ΕΙΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΡΣΗ ΤΩΝ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ 13 Ιουλ 2020 | 12:52

Κορονοϊός - Καθηγήτρια Λινού: Τεράστιο λάθος η άρση υποχρεωτικότητας της μάσκας

"Αυτό που είναι το κύριο πρόβλημα είναι ότι όλοι επαναπαυτήκαμε", τόνισε η κ. Λινού.

ΚΑΘΗΣΥΧΑΖΟΥΝ ΟΙ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ 13 Ιουλ 2020 | 12:16

Συναγερμός στο ΑΠΘ: Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα κορονοϊού σε φοιτήτρια

Πρόκειται για μία τριτοετή φοιτήτρια που παραμένει στο σπίτι της χωρίς συμπτώματα

ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΤΡΙΓΩΝΟ 13 Ιουλ 2020 | 12:12

Ο Μεγάλος Περίπατος έφτασε και στην Ερμού - Ξεκίνησαν οι εργασίες [εικόνες]

Ξεκίνησαν οι ήπιες παρεμβάσεις στο κάτω τμήμα της οδού Ερμού (από Αιόλου έως Αγίων Ασωμάτων) με δημιουργία επιπλέον χώρων για τους πεζούς.

ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 13 Ιουλ 2020 | 12:03

Επίθεση με τρικάκια και μπογιές στο γραφείο της βουλευτή της ΝΔ, Αννας Ευθυμίου [εικόνες]

Στα τρικάκια γράφονταν μηνύματα σχετικά με το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή και αφορά στις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις.

ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΩΡΙΣ ΣΦΥΓΜΟ 13 Ιουλ 2020 | 12:03
ΑΠΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΑΝΑΚΡΙΤΗ 13 Ιουλ 2020 | 11:42

Μεγάλη συγέντρωση με πανό στην Ευελπίδων υπέρ των 9 συλληφθέντων για τα επεισόδια στο Σύνταγμα [εικόνες]

Οι εισαγγελείς έχουν ασκήσει σε βάρος τους και κατά περίπτωση, κακουργηματική και πλημμεληματική δίωξη.

ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ 13 Ιουλ 2020 | 11:37

Νίκος Καρανίκας: Το Τwitter τον "γλεντάει" για τις ειρωνείες του στην Αρβελέρ

Οι χρήστες του twiiter ξεκίνησαν να σχολιάζουν από το μορφωτικό επίπεδο του Νίκου Καρανίκα, έως... την αγάπη του στην Ελένη Μενεγάκη.

ΒΟΥΛΕΥΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΛΗΜΜΕΛΕΙΟΔΙΚΩΝ ΧΑΝΙΩΝ 13 Ιουλ 2020 | 11:29

Σούζαν Ίτον: Φριχτές αποκαλύψεις για την άγρια δολοφονία της βιολόγου στην Κρήτη

"Πέρασε από πάνω της με το όχημα και την εγκλώβισε στους μπροστινούς τροχούς. Την είδε βαριά τραυματισμένη. Της είχε ακρωτηριαστεί το αυτί".