Όταν το Αστεροσκοπείο Αθηνών υπολόγιζε και ανακοίνωνε την ώρα

Μια υπηρεσία πολύ σημαντική για τις εμπορικές, οικονομικές, κοινωνικές και επιστημονικές δραστηριότητες της χώρας μας.

THETOC TEAM
ΓΡΑΦΕΙ: THETOC TEAM
Όταν το Αστεροσκοπείο Αθηνών υπολόγιζε και ανακοίνωνε την ώρα

"Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών αποτελεί το πρώτο ερευνητικό Ίδρυμα στη χώρα μας. Ιδρύθηκε το 1842, με χορηγία του Γεωργίου Σίνα. Το 1846 ολοκληρώνεται η κατασκευή του πρώτου του κτηρίου, στον λόφο των Νυμφών στο Θησείο, σχεδιασμένο από τον Δανό αρχιτέκτονα Theophil Hansen.

Έναν από τους βασικούς σκοπούς της λειτουργίας του Αστεροσκοπείου αποτέλεσε ο υπολογισμός και η ανακοίνωση της ώρας των Αθηνών, και κατ' επέκταση της επίσημης ώρας Ελλάδος. Μια υπηρεσία πολύ σημαντική για τις εμπορικές, οικονομικές, κοινωνικές και επιστημονικές δραστηριότητες της χώρας μας.

Ο υπολογισμός του χρόνου βασίζονταν σε αστρονομικές μεθόδους. Με ένα τηλεσκόπιο το οποίο κινούνταν πάνω στο μεσημβρινό επίπεδο, προσδιορίζονταν η ώρα της μεσουράνησης συγκεκριμένων αστέρων από τον τοπικό μεσημβρινό. Η παρατήρηση αυτή οδηγούσε στον προσδιορισμό της ώρας του συγκεκριμένου τόπου.

Το πρώτο μεσημβρινό τηλεσκόπιο του Αστεροσκοπείου (Starke) κατασκευάστηκε στη Βιέννη το 1844, τοποθετήθηκε στο κτήριο Σίνα και χρησιμοποιήθηκε για τον πρώτο προσδιορισμό των γεωγραφικών συντεταγμένων του αστεροσκοπείου και για τον προσδιορισμό της ώρας των Αθηνών. Η στέγη πάνω από το τηλεσκόπιο άνοιγε με τέτοιο τρόπο, ώστε να παρατηρούνται οι αστέρες κατά την διάβασή τους από τον μεσημβρινό.

Όταν το Αστεροσκοπείο Αθηνών υπολόγιζε και ανακοίνωνε την ώρα
Το μεσημβρινό τηλεσκόπιο Starke. Χρησιμοποιήθηκε για την μέτρηση του χρόνου από το Αστεροσκοπείο από το 1846 έως το 1900

Ο παρατηρητής, που βρίσκονταν στον χώρο κάθε βράδυ, παρατηρούσε συγκεκριμένους αστέρες και με βάση την ώρα της μεσουράνησής τους, έλεγχε την ένδειξη ενός εκκρεμούς ακριβείας που υπήρχε δίπλα από το τηλεσκόπιο. Όταν υπήρχαν αποκλίσεις από τον χρόνο που τα αστέρια με την κίνησή τους υποδείκνυαν, διόρθωνε το ρολόι. Έτσι το εκκρεμές έδινε το σωστό χρόνο. Κάθε μεσημέρι στις 12:00 μεταλλική σφαίρα που στηρίζονταν σε ιστό, πάνω από το ύψος του θόλου του αστεροσκοπείου, έπεφτε, γινόταν ορατή από την Μητρόπολη των Αθηνών και χτυπούσαν οι καμπάνες. Η πτώση της σφαίρας σηματοδοτούσε την ώρα στη πρωτεύουσα. Το τηλεσκόπιο Starke χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της ώρας έως το 1900.

Η μέτρηση του χρόνου συνεχίστηκε από ένα μεταγενέστερο όργανο, τον μεσημβρινό κύκλο «Ανδρέα Συγγρού». Το τηλεσκόπιο αυτό υπήρξε δωρεά του Α. Συγγρού, κατασκευασμένο το 1896 από τον Γάλλο κατασκευαστή τηλεσκοπίων P. Gautier. Το κτίριο στο οποίο στεγάζεται μέχρι σήμερα, ανατολικά του λόφου των Νυμφών, αποτελεί έργο του αρχιτέκτονα Έρνστ Τσίλλερ.

Το μεσημβρινό τηλεσκόπιο Ανδρέα Συγγρού. Χρησιμοποιήθηκε για την μέτρηση του χρόνου από το Αστεροσκοπείο από το 1900 έως το 1964
Το μεσημβρινό τηλεσκόπιο Ανδρέα Συγγρού. Χρησιμοποιήθηκε για την μέτρηση του χρόνου από το Αστεροσκοπείο από το 1900 έως το 1964

Διευθυντής του Αστεροσκοπείου κατά την περίοδο εκείνη διατελούσε ο καθηγητής Δημήτριος Αιγινήτης. Υπήρξε ο μακροβιότερος διευθυντής του Αστεροσκοπείου (1890 - 1934) και έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στη πολιτική και ακαδημαϊκή ζωή της Ελλάδας εκείνη την περίοδο. Διετέλεσε δύο φορές Υπουργός Παιδείας και υπήρξε ο ιδρυτής της Ακαδημίας Αθηνών. Η ένταξη της χώρας μας στο παγκόσμιο χρονομετρικό σύστημα των ωριαίων ατράκτων είναι αποτέλεσμα δικής του επιμονής. Μέχρι τότε στην Ελλάδα ίσχυε ως επίσημος χρόνος, ο μέσος χρόνος της Αθήνας. Με τη σιδηροδρομική όμως ένωση της χώρας μας με την υπόλοιπη Ευρώπη προέκυπτε άμεση ανάγκη ενοποίησης του συστήματος χρόνου της χώρας με εκείνο της υπόλοιπης Ευρώπης. Με τις έντονες προσπάθειες του Δ. Αιγινήτη η ελληνική κυβέρνηση πείστηκε να εφαρμόσει το νέο σύστημα από τον Ιούλιο του 1916. Ο ίδιος εισήγαγε επίσης την χρήση του Γρηγοριανού ημερολογίου στην χώρα μας το 1923, το οποίο και αντικατέστησε το Ιουλιανό.

Οργάνωσε στο Αστεροσκοπείο την υπηρεσία ρύθμισης των χρονομέτρων, που έδινε τον ακριβή χρόνο στον πολεμικό και τον εμπορικό στόλο της Ελλάδας, απαραίτητη πληροφορία για την εύρεση του στίγματος των πλοίων.

Η ώρα υπολογίζονταν λοιπόν στο Αστεροσκοπείο, ανακοινώνονταν με την πτώση της σφαίρας και τον χτύπο από τις καμπάνες της μητρόπολης, μεταδίδονταν δε τηλεγραφικά προς άλλα κρατικά ιδρύματα. Η υπηρεσία του προσδιορισμού της ώρας Ελλάδος με την αστρονομική μέθοδο σταμάτησε το 1964. Σήμερα ο χρόνος καθορίζεται παγκοσμίως από τα ατομικά ρολόγια.

Τα ιστορικά τηλεσκόπια και τα εκκρεμή που χρησιμοποιήθηκαν για την Υπηρεσία Χρόνου από το Αστεροσκοπείο εκτίθενται σήμερα στους χώρους του Κέντρου Επισκεπτών του Αστεροσκοπείου στο Θησείο. Είναι επισκέψιμα για το ευρύ κοινό κατά την διάρκεια των ανοιχτών βραδιών, που πραγματοποιούνται όλο το χρόνο, κάθε Τετάρτη, Παρασκευή και Σάββατο".

Το κτήριο Σίνα και η σφαίρα του χρόνου σε κάρτα εποχής.
Το κτήριο Σίνα και η σφαίρα του χρόνου σε κάρτα εποχής.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Φωτογραφία: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr

`
ΚΑΤΗΓΟΡΕΙΤΑΙ ΓΙΑ 2 ΚΑΚΟΥΡΓΗΜΑΤΑ 23 Νοε 2020 | 14:07

Στον ανακριτή ο 27χρονος τζιχαντιστής - Πήρε προθεσμία για να απολογηθεί [εικόνες]

Νέα προθεσμία για να απολογηθεί αύριο ζήτησε από τον ανακριτή ο 27χρονος από την Συρία που έχει παραδεχθεί πως ήταν μαχητής του ISIS.

ΤΙ ΕΙΠΕ ΓΙΑ ΑΘΗΝΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 20 Νοε 2020 | 14:42

Κορονοϊός-Σύψας: Αν δεν είχαμε lockdown τα κρούσματα θα έφταναν καθημερινά τις 6.000

Αν δεν υπήρχε το lockdown θα είχαμε 5.000 με 6.000 κρούσματα κορονοϊού καθημερινά, υποστήριξε ο παθολόγος – λοιμωξιολόγος, Νίκος Σύψας.

ΜΕΤΑ ΑΠΟ 2 ΧΡΟΝΙΑ 20 Νοε 2020 | 08:02

Ξεκινούν και πάλι από σήμερα Παρασκευή τα δρομολόγια του τραμ από και προς το Σύνταγμα

Η επανέναρξη των δρομολογίων του τραμ από και προς το Σύνταγμα εκτιμάται ότι θα συμβάλει σημαντικά στην αποσυμφόρηση.

19 Νοε 2020 | 18:38

Αυτός είναι ο 27χρονος τζιχαντιστής που συνελήφθη στην Αθήνα: Ομολόγησε πως δολοφονούσε κόσμο στο όνομα του ISIS [Βίντεο]

Ο 27χρονος τζιχαντιστής που συνελήφθη από την Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία διέμενε στη Δομή του Ελαιώνα

ΣΟΚΑΡΕΙ Η ΕΙΔΗΣΗ 19 Νοε 2020 | 18:04

Κορονοϊός: Σοκ στην Αθήνα με διασωληνωμένο 27χρονο χωρίς υποκείμενα νοσήματα - Διασωληνώθηκε και άλλος 27χρονος

Κρίσιμες οι επόμενες μέρες για τους δύο 27χρονους που δίνουν μάχη με τον κορονοϊό

Ο 27ΧΡΟΝΟΣ ΣΥΡΟΣ 19 Νοε 2020 | 15:38
ΕΝΤΑΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ 18 Νοε 2020 | 09:29

Πολυτεχνείο: Καταγγελίες για αστυνομική βία σε Πετράλωνα, Σεπόλια, Εξάρχεια - Μπαράζ προσαγωγών

Επεισόδια με πρόστιμα, συλλήψεις και προσαγωγές σημειώθηκαν χθες, στην επέτειο του Πολυτεχνείου.

Η ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΤΟΥ ΙΟΥ 16 Νοε 2020 | 19:00

Μαγιορκίνης: Αν η Αττική είχε το επιδημικό φορτίο Θεσσαλονίκης θα είχε καθημερινά 2.200 κρούσματα

Το επιδημικό φορτίο στη Θεσσαλονίκη είναι πενταπλάσιο σε σχέση με την Αττική, είπε ο Γκίκας Μαγιορκίνης.

ΔΥΣΚΟΛΗ Η ΕΥΡΕΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ 15 Νοε 2020 | 13:55

Χάρτης ενοικίων: Σε αυτές τις περιοχές της Αττικής νοικιάζετε σπίτι έως 550 ευρώ [πίνακας]

Σπάνιο γεγονός αποτελεί πλέον η εύρεση κατοικίας, κατάλληλης για οικογένεια, με μηνιαίο μίσθωμα έως 550 ευρώ, στο σύνολο σχεδόν του νομού Αττικής.

ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 Νοε 2020 | 23:15

Απαγόρευση κυκλοφορίας: Ερήμωσαν οι δρόμοι σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη - Πρωτόγνωρες εικόνες

Αθήνα και Θεσσαλονίκη μοιάζουν με πόλεις... φαντάσματα με την αυστηρή απαγόρευση κυκλοφορίας - Δεν κυκλοφορεί κανείς από τις 21:00

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΚΑΙ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ 11 Νοε 2020 | 07:44

Στην Αθήνα ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αλ Σίσι: Στο επίκεντρο η τουρκική προκλητικότητα

Στις επαφές του Αιγύπτιου προέδρου στην Αθήνα αναμένεται να κυριαρχήσουν οι εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο μετά την συνεχιζόμενη τουρκική προκλητικότητα.

Η ΕΞΗΓΗΣΗ 10 Νοε 2020 | 22:41

Lockdown με μποτιλιάρισμα: Γιατί έχουν πολλή κίνηση οι δρόμοι παρά την απαγόρευση κυκλοφορίας [Βίντεο]

Εικόνες καθημερινότητας στους δρόμους της Αθήνας, παρά τα μέτρα lockdown - Γιατί παρατηρείται αυξημένη κίνηση

ΑΝΑΖΗΤΕΙΤΑΙ Ο ΝΟΜΙΜΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ 10 Νοε 2020 | 16:45

Μίνι-καζίνο στην Αθήνα: "Την πάτησαν" οι θαμώνες - 68 συλλήψεις και πρόστιμα άνω των 43.000 ευρώ

Επ'αυτοφώρω έπιασαν οι Αρχές τους παίκτες του παράνομου καζίνο που λειτουργούσε στο κέντρο της Αθήνας εν μέσω πανδημίας.